III SA/Łd 621/08

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. S. na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] znak [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia oddalić wniosek R.A. III SA/Łd 621/08 Uzasadnienie Pismem z dnia 31 października 2008 r. K. S. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF", wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2009 r. referendarz sądowy, po rozpoznaniu wniosku K. S., przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Pismem z dnia 20 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie adwokata z urzędu dla K. S. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi wyznaczyła adwokata z urzędu w osobie J. H.-K. W dniu 6 marca 2009 r. pełnomocnik złożyła do akt sprawy pełnomocnictwo udzielone mu przez K. S. do prowadzenia sprawy przydzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 29 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. W dniu 8 lipca 2009 r. adwokat J. H.-K. przedłożyła do sadu opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od niniejszego wyroku. W związku z odmową sporządzenia przez ustanowionego z urzędu pełnomocnika skargi kasacyjnej, skarżący zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o zmianę reprezentującego go adwokata. Wobec negatywnego rozpoznania tego wniosku, samodzielnie sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. Postanowieniem z dnia 3 września 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez K. S. Na tym etapie postępowania, pismem z dnia 14 września 2009 r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, skarżący powtórzył argumenty podniesione we wniosku składanym uprzednio w niniejszej sprawie. W szczególności wskazał, że pozostaje na rencie chorobowej, korzysta z pomocy lekarskiej kilku lekarzy specjalistów. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, również jego żona jest osobą chorą i przebywa na rencie chorobowej. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J. S. oraz córką J. S. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 1.050 zł, świadczenie rentowe jego żony w wysokości 650 zł oraz dochody z tytułu umowy o pracę jego córki w wysokości 720 zł. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego w wysokości ok. 2.420 zł, a średniomiesięcznie na jednego członka rodziny – ok. 800 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 125 m2, przy czym jak wyjaśnił domu tego nie zamieszkuje. Jest także właścicielem mieszkania o powierzchni 48 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 3,37 ha. Skarżący, zgodnie z oświadczeniem, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Z uzyskanych uprzednio, w związku z wezwaniem sądu do przedstawienia dodatkowych informacji o stanie majątku skarżącego, wynika, że w roku 2007 uzyskał łącznych przychód w wysokości 11.360,87 zł (PIT 40). Z załączonego zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wynika natomiast, iż w roku 2008 r. pobierał rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 11.976,16 zł za rok 2008. Z przedstawionych wyciągów z posiadanych kont wynikało, że na dzień 23 stycznia 2009 r. saldo rachunku skarżącego w Banku A. wynosiło 106,28 zł, na innym rachunku w Banku B. saldo na dzień 31 stycznia 2009 r. wskazywało natomiast debet w kwocie -414,11 zł. Skarżący załączył ówcześnie także wyciąg z rachunku swojej żony, którego saldo wykazywało na dzień 27 stycznia 2009 r. 0,66 zł. Wyjaśnił także, że w roku 2007 i 2008 nie otrzymywał żadnych dopłat z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zwrócić przy tym należy uwagę, że w niniejszej sprawie skarżącemu prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 r. przyznane zostało prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W pozostałym zakresie wniosek skarżącego został oddalony z uwagi na jego bezzasadność. Uzasadnienie postanowienia referendarza z dnia 18 lutego 2009 r., w części dotyczącej oddalenia wniosku w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, zachowuje swoją aktualność również w stosunku do obecnego wniosku. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. d) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest natomiast wygaśnięcie mandatu radnego. Wyjaśnić w związku z tym należy, czy ten zakres przedmiotowy sprawy podlegać będzie wskazanemu przepisowi art. 239 pkt 1 lit. d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co wymaga przede wszystkim wyjaśnienia pojęcia "sprawy ze stosunków pracy i stosunków służbowych". Określenie "sprawa ze stosunku" oznacza, że chodzi o sprawę, której przedmiot wyznacza określony stosunek prawny, którego źródłem są przepisy prawa regulujące treść oraz strony tego stosunku prawnego. Skoro sprawa ze stosunku prawnego oznacza sprawę, której przedmiot wyznacza stosunek prawny, to sprawą ze stosunku pracy lub stosunku służbowego, o której mowa w art. 239 pkt 1 lit. d ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest sprawa, której przedmiot ma swoją podstawę w stosunku pracy lub stosunku służbowym. Tak więc ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych na podstawie tego przepisu dotyczy skarżącego, który wnosi skargę w sprawie, której przedmiotem jest stosunek pracy lub stosunek służbowy skarżącego (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2006 r., sygn. akt I OPS 7/05). Stąd też, w ocenie referendarza, w niniejszej sprawie spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. d) wskazywanej ustawy. Tym samym wniosek skarżącego w tym zakresie nie mógł zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy skarżący korzysta już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu wniosek w tym zakresie należało oddalić jako bezzasadny. Z kolei jak wynika z art. 262 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Wniosek taki – o ustanowienie adwokata – skarżący złożył ponownie, przedkładając w dniu 15 września 2009 r. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zaznaczając, iż ubiega się o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Odnosząc się do tego wniosku wskazać należy ponownie na treść postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 r. Nie budzi bowiem wątpliwości, że powyższe postanowienie stanowiło podstawę do zwrócenia się przez sąd do Okręgowej Rady Adwokackiej w Łodzi o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika (adwokata) dla K. S. w sprawie z jego skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Nadmienić przy tym należy w tym miejscu, że strona postępowania może na etapie skierowania przez sąd postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata (radcy prawnego) z urzędu, porozumieć się z właściwym organem samorządu zawodowego adwokatów (radców prawnych) co do tego, który z wykonujących zawód prawniczy wykwalifikowanych prawników będzie reprezentował jej interesy w sprawie przed sądem. Przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego nie oznacza bowiem, iż sąd ustanawia pełnomocnika procesowego poprzez imienne wskazanie osoby tegoż adwokata bądź radcy prawnego. Kwestia imiennego wskazania adwokata, jak wyżej wskazano, należy do kompetencji właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej. Stąd wszelkie kwestie związane z oceną świadczonej przez pełnomocnika procesowego z urzędu pomocy prawnej w przypadku niezadowolenia, wymagają wystąpienia przez wnioskodawcę do tejże Rady o zmianę osoby adwokata w danej sprawie. W niniejszej sprawie, pismem z dnia 24 lutego 2009 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi jako pełnomocnika delegowała adwokata w osobie J. H.-K.. Pełnomocnik w dniu 6 marca 2009 r. złożyła do akt sprawy pełnomocnictwo udzielone jej przez K. S. do prowadzenia sprawy przydzielonej z urzędu. Wyjaśnić w związku z tym należy, że wyznaczenie adwokata z urzędu przez korporację prawniczą oraz podjęcie przez niego czynności w sprawie stanowi wykonanie wydanego w danej sprawie postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 r. w części dotyczącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Pełnomocnik strony reprezentował ją w toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, składał wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz przygotował następnie i przedłożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, iż w powyższej sytuacji strona nie może skutecznie domagać się wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane. Wskazać w tym zakresie należy na pogląd wyrażony w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., (sygn. akt II OZ 262/05) oraz z dnia 21 marca 2006 r. (sygn. akt II FZ 207/06), iż w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest przepisu, który uprawniałby stronę do żądania wyznaczenia kolejnego adwokata (radcy prawnego) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony adwokat (radca prawny) nie spełnił jej oczekiwań (w ocenie strony nie działał zgodnie z jej interesem). W tym stanie rzeczy, wobec ustalenia, iż postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2009 r. w sprawie przyznania K. S. prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zostało skonsumowane, uznać należało, iż zawarte we wniosku skarżącego żądanie wyznaczenia nowego adwokata jest bezprzedmiotowe. Po przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, nie jest możliwe ponowne przyznanie tego prawa w tym samym zakresie. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący mógłby wnieść w niniejszej sprawie tylko wówczas, gdyby wcześniejszy wniosek w tym przedmiocie został oddalony lub gdyby w kolejnym wniosku skarżący domagał się przyznania prawa pomocy w innym zakresie niż wcześniej przyznany. Tym samym wniosek K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie może zostać uwzględniony i winien zostać oddalony jako bezzasadny. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. d), art. 262 w zw. art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.