III SA/Łd 632/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie NSA Teresa Rutkowska WSA Monika Krzyżaniak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. i T.W. o wyłączenie sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego J.N. orzekającego w Wydziale III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie ze skargi J.W. i T.W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. D.CZ. J.W. i T.W. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 2 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę T.W. Postanowieniem z dnia 9 września 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił J.W. przyznania prawa pomocy. Postanowieniami z dnia 13 października 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. Postanowieniami z dnia 13 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia o odmowie przyznania skarżącym prawa pomocy i odrzucił wniosek o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 11 stycznia 2017 r. skarżący wnieśli o wyłączenie od rozpoznania sprawy "sędziego prowadzącego" sprawę oraz uchylenie wszystkich poprzedzających orzeczeń. W uzasadnieniu wniosku skarżący stwierdzili, że "orzeczeniem z dnia 13 grudnia 2016 r. sędzia rozpoznał sprawę jednoosobowo o wyłączenie WSA w Łodzi". Zdaniem skarżących sprawa winna być przekazana do sądu wyższej instancji. Niedopuszczalne jest z mocy ustawy rozstrzyganie sprawy przez organ, który jest stroną w tej sprawie. Niedopuszczenie istotnych dowodów przy zwolnieniu skarżących z kosztów sądowych powoduje nieważność postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może zatem nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 p.p.s.a.), bądź też na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 p.p.s.a.). W pierwszym ze wskazanych przypadków przyczyny wyłączenia sędziego zostały enumeratywnie wymienione, a zatem tworzą one katalog zamknięty, co wyłącza możliwość stosowania wykładni rozszerzającej. Natomiast art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczności tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności" nałożył na sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Zasadność wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania przez sędziego. Przy czym stosownie do treści art. 20 p.p.s.a., to strona składająca wniosek obowiązana jest wskazać oraz uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia. Zgodnie z art. 22 § 1 p.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Właściwym w sprawie wniosku skarżących w niniejszej sprawie jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy (art. 22 § 2 p.p.s.a.). Postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego, zgodnie z treścią powołanego art. 22 § 2 p.p.s.a., poprzedza zatem złożenie wyjaśnień przez tego sędziego, którego wniosek dotyczy. W obu przypadkach celem przyjętych regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn mogących skutkować jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy. W rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Nie zachodzi też żadna z przesłanek ustawowych wskazana w art. 18 p.p.s.a. Należy przede wszystkim stwierdzić, że skarżący kwestionują prawidłowość rozpoznania przez Sędziego NSA J.N. w składzie jednoosobowym wniosku o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi oraz prawidłowość postanowień o utrzymaniu w mocy postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy. Subiektywne przekonanie skarżących co do nietrafności postanowień podjętych przez Sędziego NSA J.N. w dniu 13 grudnia 2016 r., nie stanowi jednak przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Prawidłowość orzeczeń sądu może być kwestionowana jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania. Zarzuty dotyczące wydanego w danej sprawie orzeczenia nie mogą uzasadniać wniosku o wyłączenie sędziego. Dodać należy, że skarżący nie powołali żadnej argumentacji, która pozwalałaby stwierdzić, iż w sprawie istnieje uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego. Z oświadczenia złożonego przez Sędziego NSA J.N. wynika, iż nie zachodzą żadne okoliczności mogące uzasadniać jego wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy na podstawie powołanych wyżej przepisów. W świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. np. postanowienia NSA: z 19 listopada 2010 r., I OZ 864/10; z 2 września 2014 r., II OZ 835/14; z 19 stycznia 2017 r., I OZ 2140/16). Skarżący nie wykazali w żaden sposób, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego objętego wnioskiem. Z tych względów sąd, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 18 § 1-3 i art. 19 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. D.Cz.