III SA/Łd 635/12
WyrokWSA w Łodzi2012-10-10
Skład orzekający: Krzysztof Szczygielski, Janusz Furmanek, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie przekształcenia szkoły podstawowej w szkołę filialną, podjęta z naruszeniem procedury zawiadomienia rodziców uczniów i kuratora oświaty, może zostać uznana za ważną?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie przekształcenia szkoły podstawowej w szkołę filialną, która została podjęta z naruszeniem art. 59 ust. 1 i 6 ustawy o systemie oświaty, poprzez nieprawidłowe zawiadomienie rodziców uczniów o zamiarze przekształcenia lub zmianie terminu przekształcenia, narusza ich interes prawny i podlega stwierdzeniu nieważności. Niewłaściwe doręczenie zawiadomień, nawet pojedynczym rodzicom, skutkuje wadliwością całej procedury.Stan faktyczny
Rada Gminy w Parzęczewie podjęła uchwałę o przekształceniu Szkoły Podstawowej w Parzęczewie w Szkołę Filialną Szkoły Podstawowej w Chociszewie. Skarżący, rodzice uczniów, zarzucili naruszenie procedury zawiadomienia o zamiarze przekształcenia oraz wydania opinii przez kuratora oświaty. W szczególności podnosili, że nie wszyscy rodzice zostali prawidłowo zawiadomieni o pierwotnym terminie przekształcenia (1 września 2012 r.), a następnie o zmianie terminu na 31 sierpnia 2012 r. Wskazywali na przypadki nieskutecznego doręczenia zawiadomień.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy w Parzęczewie z dnia 29 marca 2012 r. nr XX/144/12. Stwierdził również, że uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Gminy na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2012 r. sprawy ze skargi B. D., T. M., A. M. na uchwałę Rady Gminy w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia szkoły podstawowej w szkołę filialną szkoły podstawowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Gminy [...] na rzecz B. D., T. M., A. M. solidarnie kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
B. D., T. M. i A. M. wnieśli w dniu 21 czerwca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę Nr XX/144/12 z dnia 29 marca 2012 r. Rady Gminy w Parzęczewie w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w Parzęczewie w Szkołę Filialną Szkoły Podstawowej w Chociszewie. Zarzucili uchwale naruszenie:
- art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty poprzez przyjęcie, że procedura określona w tym przepisie została prawidłowo przeprowadzona przed podjęciem uchwały Nr XX/144/12 z dnia 29 marca 2012 r. Rady Gminy w Parzęczewie w sytuacji, gdy wymagana procedura nie została przeprowadzona w sposób zgodny z w/w przepisem prawa.
- art. 59 ust. 2 w zw. z art. 59 ust. 6 powołanej wyżej ustawy poprzez przyjęcie, że kurator oświaty wydał opinię w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w Parzęczewie w Szkołę Filialna Szkoły Podstawowej w Chociszewie w sytuacji, gdy takiej opinii nie wydał.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności uchwały Nr XX/144/12 z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie przekształcenia Szkoły Podstawowej w Parzęczewie w Szkołę Filialną Szkoły Podstawowej w Chociszewie oraz poprzedzających ją dwóch uchwał:
-- Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r. w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej w Parzęczewie w Szkołę Filialną Szkoły Podstawowej w Chociszewie,
- Nr XIX/138/12 z dnia 22 lutego 2012 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XVII/134/12 Rady Gminy w Parzęczewie z dnia 20 stycznia 201 r. w sprawie zamiaru przekształcenia Szkoły Podstawowej Parzęczewie w Szkołę Filialną Szkoły Podstawowej w Chociszewie.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w przedmiocie przekształcenia ( likwidacji) z dniem 1 września 2012 r. Szkoły Podstawowej w Parzęczewie ( dalej. S.P. w Parzęczewie) w Szkołę Filialną Szkoły Podstawowej Chociszewie ( dalej: S.F.S.P. w Chociszewie) Rada Gminy w Parzęczewie podjęła uchwałę Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r., o czym Wójt Gminy Parzęczew poinformował Kuratora Oświaty w Ł.oraz większość rodziców uczniów S.P. w Parzęczewie. Kurator Oświaty wydał pozytywną opinię w przedmiocie przekształcenia z dniem z dniem 1 września 2012 r. S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P. w Chociszewie. Następnie, w toku prowadzonego postępowania nadzorczego Wojewody Ł. ze względu na stwierdzone naruszenie prawa w zakresie terminu przekształcenia szkoły podjęto uchwałę Nr XIX/138/12 z dnia 22 lutego 2012 r., którą zmieniono uchwałę Nr XVII/134/12 w ten sposób, że termin przekształcenia ( likwidacji) S.P. w Parzęczewie został określony na dzień 31 sierpnia 2012 r. W konsekwencji powyższego w dniu 29 marca 2012 r. Rada Gminy w Parzęczewie podjęła uchwałę Nr XX/144/12 w sprawie przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P. w Chociszewie z dniem 31 sierpnia 2012 r. W ocenie skarżących w/w uchwała oraz poprzedzające ją dwie uchwały Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r. i XIX/138/12 z dnia 22 lutego 2012 r. nie mogą ostać się z następujących względów:
Po pierwsze, zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty organ prowadzący jest obowiązany, co najmniej 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Zgodnie z ust. 6 przepisy ust. 1 – 5 w/w artykułu stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły. Z powyższego wynika, że przed podjęciem uchwały o likwidacji czy przekształceniu placówki oświatowej musi zostać prawidłowo przeprowadzona procedura określona w w/w przepisie prawa. Każdy z rodziców uczniów, jako sprawujący władzę rodzicielską nad dzieckiem, ma interes w tym, by dostatecznie wcześnie otrzymać informację o zamiarze likwidacji szkoły publicznej. Nie ulega wątpliwości, że Rada Gminy w Parzęczewie po podjęciu uchwały Nr XIX/138/12 z dnia 22 lutego 2012 r. w sprawie zmiany w zakresie terminu przekształcenia uchwały nr XVII/134/12 Rady Gminy w Parzęczewie z dnia 20 stycznia 2012 r. w sprawie zamiaru przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P. w Chociszewie powinna przeprowadzić ponownie procedurę przekształceniową wynikającą z art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty w pełnym zakresie, czego nie uczyniła. Kurator Oświaty oraz rodzice dzieci uczęszczających do mającej zostać przekształconą szkoły nie zostali prawidłowo zawiadomieni, w myśl art. 59 ust. 1 w/w ustawy, o zamiarze jej przekształcenia z dniem 31 sierpnia 2012 r. Ponadto uzyskana przez organ pozytywna opinia Kuratora Oświaty w Ł.dotyczyła de facto przekształcenia placówki z dniem 1 września 2012 r. Czynność zawiadomienia o zamiarze likwidacji ( przekształcenia szkoły) winna obejmować zarówno informację o przewidywanej ( choć jeszcze niepewnej) likwidacji określonej imiennie szkoły w określonym ściśle terminie, jak i o motywach podjęcia uchwały intencyjnej, to jest jakimi względami kieruje się organ prowadzący, przeznaczając daną szkołę do likwidacji czy przekształcenia. Wobec tego, jeśli zmienił się planowany termin przekształcenia ( likwidacji) S.P. w Parzęczewie z dnia 1 września 2012 r. na dzień 31 sierpnia 2012 r., a zatem na termin wcześniejszy, to w całości powinna zostać przeprowadzona procedura przewidziana w art. 59 ustawy o systemie oświaty. Gdyby przyjąć, że sama zmiana terminu likwidacji szkoły nie wymaga podjęcia czynności z art. 59 ustawy, to należałoby przyjąć, że organy samorządowe mogłyby raz przyjętą uchwałę o przekształceniu publicznej placówki oświatowej zmieniać w dowolny sposób, mogąc przy tym szkodzić lokalnej społeczności, żywotnie zainteresowanej łatwym dostępem ich dzieci do edukacji. W konsekwencji prowadziłoby to do obejścia prawa. Dla zachowania procedury objętej treścią art. 59 ustawy o systemie oświaty niezbędnym było dokonanie zawiadomienia wymienionych w nim podmiotów o nowym terminie przekształcenia. Skarżący powołali się wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 434/06 i glosę B. Adamiak do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 kwietnia 1999 r., sygn. akt III RNM 166/98 - OSP 9/00/129 s. 437), zgodnie z którymi czynność zawiadomienia o zamiarze likwidacji szkoły podejmowana w procesie likwidacji ( przekształcenia) szkoły warunkuje nie tylko prawidłowość późniejszego aktu likwidacji, ale i wdrożenie dalszej procedury prowadzącej do likwidacji. Czynność powiadomienia jest czynnością materialno-techniczną, pośrednio wywołującą skutki prawne, warunkującą prawidłowość procedury likwidacyjnej ( przekształceniowej). Informacja o zamiarze likwidacji czy przekształcenia szkoły winna być imiennie adresowana do każdego z rodziców i musi doń dotrzeć. Niezawiadomienie rodziców dzieci likwidowanej szkoły oraz kuratora oświaty nie pozwoliło im merytorycznie odnieść się do zaistniałej sytuacji, gdyż większość rodziców, którzy otrzymali zawiadomienia poinformowana została o przekształceniu szkoły z dniem 1 września 2012 r., co pozwoliło im w sposób całkowicie usprawiedliwiony przyjąć, iż skoro w świetle obowiązujących przepisów likwidacja i odpowiednio przekształcenie szkoły winny nastąpić z końcem roku szkolnego, a zatem przekształcenie szkoły podstawowej nastąpi nie wcześniej jak z dniem 31 sierpnia, ale 2013 r. Przepis art. 59 ustawy o systemie oświaty precyzyjnie wskazuje termin z jakim może nastąpić likwidacja placówki oświatowej, a mianowicie z końcem roku szkolnego – to jest z dniem 31 sierpnia. Skoro organ prowadzący szkołę dokonał zmiany terminu jej przekształcenia, to powinien był o tym fakcie zawiadomić wskazany przez ustawodawcę krąg podmiotów.
Po wtóre, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 6 ustawy o systemie oświaty Wójt Gminy Parzęczew nie powiadomił w sposób skuteczny wszystkich rodziców o podjęciu uchwały Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r. w sprawie zamiaru przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P w Chociszewie. Zawiadomienia o zamiarze przekształcenia ( likwidacji) z dniem 1 września 2012 r. S.P. w Parzęczewie według ustaleń skarżących były wysyłane na adresy rodziców, pod którymi ci nie zamieszkiwali pomimo faktu, że Wójt Gminy w Parzęczewie wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć, pod jakim adresem zamieszkuje każdy z rodziców dzieci uczęszczających do S.P. w Parzęczewie. Zawiadomienia, o których mowa w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie zostały skutecznie doręczone:
- A.M. i T. M.– rodzicom uczniów P. i D. M. Zawiadomienia wysłane na adres zameldowania [...] odebrane zostały przez przypadkową osobę B. Ż., która nie przekazała im zawiadomień. A. M. zamieszkuje przy ul. [...]. T. M. od 2008 r. jest zameldowany i zamieszkuje przy ul. [...],
- W. J. – ojcu uczennicy N.J., który nigdy nie otrzymał zawiadomienia,
- D. L. – ojcu uczennicy K.L., zawiadomienie wysłane na adres [...], które odebrała była żona J. L. i nie przekazała go D.L., który zamieszkuje przy ul. [...], gdyż rodzice dziecka nie utrzymują ze sobą kontaktów,
- R. G.- ojcu uczennicy R.G., zawiadomienie zostało wydane na adres byłej żony A.B. ul. [...], pod którym R.G. nie zamieszkuje. R.G.mieszka przy ul. [...]
- w przypadku ojca ucznia D. O. zawiadomienie zostało przesłane na adres zamieszkania matki dziecka J. O. zam. [...], pod którym ojciec dziecka nie zamieszkuje,
- S.D. – ojcu A. D., zawiadomienie zostało wysłane na adres matki dziecka A. D. zam. [...]. S. D.zameldowany jest i mieszka przy ul. [...].
Wszystkie w/w osoby według ich oświadczeń nie otrzymały przesłanych przez Wójta Gminy w Parzęczewie zawiadomień, a więc nie mogły zapoznać się z ich treścią.
Rada Gminy w Parzęczewie w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu Rada Gminy wyjaśniła, że zgodnie z art. 59 ustawy o systemie oświaty podjęła w dniu 20 stycznia 2012 r. uchwałę Nr XVII/134/12 w sprawie zamiaru przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P. w Chociszewie. Po jej podjęciu o zamiarze przekształcenia szkoły zostali powiadomieni wszyscy rodzice dzieci uczęszczających do szkoły, na adresy, którymi dysponowała szkoła podane przez samych rodziców na wypadek konieczności ich zawiadomienia np. o niespodziewanych zdarzeniach w szkole. Termin przekształcenia szkoły został przesunięty tylko o jeden dzień z dnia 1 września na dzień 31 sierpnia 2012 r. Jeśli miałoby to być ocenione w kategorii uchybienia, to jest to naruszenie nieistotne, nieskutkujące koniecznością stwierdzenia nieważności uchwały. Art. 59 ust. 6 ustawy o systemie oświaty wskazuje, ze przepisy o likwidacji stosuje się do przekształcenia odpowiednio, nie wprost. A zatem w ocenie Rady Gminy pierwsza uchwała Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r. w sprawie zamiaru przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F. S.P. w Chociszewie wskazująca jako termin przekształcenia szkoły 1 września 2012 r. była podjęta prawidłowo i prawidłowo zostali powiadomieni o nim rodzice uczniów. Nawet w sytuacji przekształcenia szkół w drodze ustawy ( np. art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw ( Dz.U. Nr 205, poz. 1206) ustawodawca również przekształca szkoły z datą 1 września, a nie 31 sierpnia. Według Rady gminy uchwała miała prawidłowe brzmienie co do przewidywanego terminu przekształcenia szkoły, jednakże na skutek interwencji Kuratora Oświaty pismem z dnia 1 lutego 2012 r. wyrażającym pozytywną opinię co do zamiaru przekształcenia szkoły i pismem Wojewody Ł. z dnia [...] r. Rada Gminy zmieniła termin przekształcenia szkoły z dnia 1 września 2012 r. na dzień 31 sierpnia 2012 r., czyli o jeden dzień – uchwałą z dnia 22 lutego 2012 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r. w sprawie zamiaru przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P. w Chociszewie, zgodnie z sugestią organu nadzoru. Pismem z dnia [...] r. Ł.Kurator Oświaty wyraził pozytywną opinię również co do dokonanej zmiany, nie jest zatem zasadny zarzut skargi braku opinii kuratora w sprawie przekształcenia S.P. w Parzęczewie w S.F.S.P. w Chociszewie. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego doręczenia zawiadomień rodzicom Rada Gminy w Parzęczewie wyjaśniła:
- wobec A.M. i T. M.poz. 91 na liście adresowej ze szkoły, rodzice ucznia w klasie I, podany adres na liście ze szkoły [...], zwrotne poświadczenie odbioru korespondencji wysłanej na podany adres pobrała B. Ż. z adnotacją listonosza " siostra". Poz. 109 na liście ze szkoły, rodzice ucznia w klasie II a, podany adres na liście ze szkoły – [...], zwrotne poświadczenia odbioru korespondencji wysłanej na w/w adres wróciły z adnotacją " brak takiego adresu",
- wobec W. J., poz. 221 na liście adresowej ze szkoły, rodzic ucznia w klasie V b, na liście podany tylko adres matki dziecka S. J. Do ojca korespondencja została wysłana na adres ustalony w ewidencji ludności, przesyłki nie odebrał – awizo podwójne 2 lutego i 9 lutego na prawidłowy adres – [...].
- wobec D. L. poz. 266 i poz. 166 na liście ze szkoły figuruje tylko matka dzieci J. L. adres [...]. Do ojca korespondencja została wysłana na adres [...]9, zwrotne poświadczenie odbioru podpisała J.L. z adnotacją " żona". D. L.jest ojcem dzieci w klasie IV K. i w klasie VI b D..
- wobec R. G. – zawiadomienie zostało doręczone na adres z listy szkoły ( poz. 197- R.G.i, A. B., zam. [...] , rodzice R. G. uczennicy klasy V a), zawiadomienie odebrała A. B., adnotacja na potwierdzeniu odbioru przesyłki – żona,
- wobec S.O., poz. 113 na liście adresowej ze szkoły figuruje matka ucznia- adres [...]. Pismo wysłano również na adres ojca dziecka S.O. na wskazany adres. Pismo wróciło z adnotacją " adresat nie przebywa pod wskazanym adresem". Wysłano ponownie zawiadomienie na ustalony adres: [...]. Przesyłkę odebrał w dniu 15 lutego 2012 r. P. O.– brat.
- wobec S. D. ( na liście ze szkoły poz. 45) wskazany został adres zamieszkania A. i S. D. – [...]. Przesyłki odebrała H.G. – babcia A. D.
W ocenie Rady Gminy doręczenie korespondencji z informacja o zamiarze przekształcenia szkoły zostało dokonane wobec wszystkich rodziców prawidłowo i skutecznie. Wójt Gminy Parzęczew jako organ wykonawczy gminy dochował wszelkich aktów staranności, by zawiadomić rodziców uczniów o zamiarze przekształcenia szkoły. Organ nie może ponosić konsekwencji braku aktualizacji przez rodziców swoich danych adresowych w szkole.
Ponadto na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik Rady Gminy podniósł, że nie było podstaw do ponownego zawiadomienia rodziców o konieczności przekształcenia szkoły, bowiem rodzice byli o tym fakcie zawiadamiani na bieżąco na stronie internetowej Gminy oraz w drodze spotkań, z których jedno odbyło się w lutym 2012 r. w siedzibie Rady Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012r. Dz.U. poz. 270.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Rozpoznawana obecnie skarga została wniesiona na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Warunkami dopuszczalności skargi wniesionej w oparciu o powyższy przepis są: wydanie przez organ gminy uchwały w sprawie z zakresu administracji publicznej, uprzednie bezskuteczne wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa oraz zachowanie terminu do wniesienia skargi. Warunkiem zaś skuteczności skargi jest wykazanie przez skarżących, iż kwestionowana uchwała narusza ich indywidualny interes prawny.
Przystępując w pierwszej kolejności do oceny skargi poprzez pryzmat przesłanek dopuszczalności, Sąd stwierdził zachowanie przez skargę wymogów formalnych. Skarga została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i złożona w terminie. W kwestii terminu do wniesienia skargi opartej na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 2 kwietnia 2007r. w sprawie o sygn. IIOPS 2/07 (ONSAiWSA 2007/3/60) wskazując, że do terminu wniesienia skargi ma zastosowanie art. 53 § 2 p.p.s.a. Termin wniesienia skargi opartej na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wynosi 30 dni od dnia doręczenia stronie odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa lub 60 dni od dnia wezwania, jeżeli organ takiej odpowiedzi nie udzielił. Wezwania do usunięcia naruszenia prawa kwestionowaną uchwałą Nr XX/144/12 z dnia 29 marca 2012 r., oznaczone datą 8 maja 2012 r. i podpisane przez skarżących zostały nadane w urzędzie pocztowym w dniu 10 maja 2012 r. Rada Gminy w Parzęczewie nie ustosunkowała się do powyższych wezwań. Skarga została wniesiona w dniu 21 czerwca 2012r., a więc z zachowaniem 60 dniowego terminu do jej wniesienia liczonego od dnia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Zaskarżona uchwała została podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej. Podstawę prawną podjętej uchwały stanowiły bowiem normy prawa administracyjnego (publicznego). Treść uchwały ma zaś ścisły związek z realizacją obowiązkowych zadań własnych gminy w zakresie edukacji publicznej, w tym prowadzenia szkół podstawowych (art. 7 ust. 1 pkt 8 i art. 7 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym w związku z art. 104 ust. 1 ustawy o systemie oświaty).
Przesądzenie o dopuszczalności skargi otworzyło sądowi drogę do merytorycznej oceny sprawy. Od strony materialnoprawnej legitymacja skargowa z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, oparta jest na subiektywnym przekonaniu danego podmiotu, że kwestionowaną uchwałą został naruszony jego interes prawny lub uprawnienie. Interes prawny skarżącego, do którego nawiązuje art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponuje się przede wszystkim bezpośredniość, konkretność i realność charakteru interesu prawnego strony, kształtowanego aktem stosowania prawa materialnego (vide: między innymi wyrok NSA z dnia 18.09.2003r. sygn. IISA 2637/02, Lex Nr 80699). W wyroku z dnia 9.06.1995r. sygn. IV SA 346/96 (ONSA 1996 Nr 3, poz. 125) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że naruszenie interesu prawnego, o jakim mowa w art. 101 ustawy o samorządzie gminnym, to takie naruszenie subiektywnie pojmowanego przez skarżącego jego interesu, które obiektywnie polega na nieprzestrzeganiu przez organ norm prawnych powszechnie obowiązujących.
W ocenie Sądu uchwała w sprawie przekształcenia szkoły podstawowej wprost dotyka interesów prawnych rodziców uczniów, które w danej szkole realizują obowiązek szkolny. Powyższe potwierdza treść art. 59 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( tekst jedn. Dz.U. z 2004 r., Nr 256, poz. 2572), która skuteczność podjęcia uchwały obwarowuje wymogiem zawiadomienia rodziców uczniów o zamiarze przekształcenia szkoły, na co najmniej 6 miesięcy przed terminem przekształcenia. W orzecznictwie jak i doktrynie wskazuje się, iż łatwo jest wykazać legitymację skargową rodzicom uczniów szkoły gminnej która ulega likwidacji bądź przekształceniu. Dzieciom tych rodziców należy zapewnić możliwość kontynuowania nauki. Nie ma wątpliwości, że uchwała na skutek, której uczniowie będą zmuszeni uczyć się w szkole o zmienionej strukturze ingeruje w interesy prawne rodziców i podmiotowe prawo uczniów do nauki. Z art. 15 w związku z art. 14 b ustawy o systemie oświaty wynikają obowiązki rodziców związane z realizacją przez ich dzieci obowiązku szkolnego. Jednocześnie na gminie ciąży z mocy art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy o samorządzie gminnym obowiązek zaspokajania zbiorowych potrzeb mieszkańców gminy w zakresie edukacji publicznej. Uwzględniając powyższą regulację prawną należy ocenić, że rodzice dzieci uczęszczających do przekształcanej szkoły niewątpliwie mają legitymację skargową do zaskarżenia uchwały o przekształceniu tej szkoły.
Stwierdzenie, że zaskarżona uchwała miała bezpośredni wpływ na sferę praw i obowiązków skarżących jako rodziców uczniów uczęszczających do szkoły, pozwalała sądowi przejść do oceny legalności uchwały poprzez pryzmat zarzutów skargi i w kontekście regulacji prawnej wiążącej się z podejmowaniem tego rodzaju uchwał.
Z przepisu art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty wynika, że szkoła publiczna może być zlikwidowana z końcem roku szkolnego przez organ prowadzący szkołę, po zapewnieniu przez ten organ uczniom możliwości kontynuowania nauki w innej szkole publicznej tego samego typu. Nadto jak stanowi drugie zdanie przepisu, organ prowadzący szkołę, jest obowiązany, co najmniej na 6 miesięcy przed terminem likwidacji, zawiadomić o zamiarze likwidacji szkoły: rodziców uczniów, właściwego kuratora oświaty oraz organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego właściwej do prowadzenia szkół danego typu. Przepis art. 59 ust. 2 ustawy o systemie oświaty stanowi zaś, iż szkoła publiczna prowadzona przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać zlikwidowana po zasięgnięciu opinii organu sprawującego nadzór pedagogiczny. Ponadto w myśl art. 59 ust. 6 przepisy ustępów od 1 do 5 stosuje się odpowiednio w przypadku przekształcenia szkoły.
W niniejszej sprawie Rada Gminy otrzymała pozytywną opinię Kuratora Oświaty w Ł. z dnia 1 lutego 2012 r. w przedmiocie zamiaru przekształcenia szkoły. Kurator opinię powyższą potwierdził w piśmie z dnia 12 marca 2012 r. skierowanym do Wójta Gminy Parzęczew, po zapoznaniu się treścią uchwały Rady Gminy XIX/138/12 w sprawie zmiany uchwały z dnia 20 stycznia 2012 r. Tym samym nie jest zasadny zarzut skargi dotyczący braku pozytywnej opinii kuratora w przedmiocie przekształcenia szkoły.
W ocenie Sądu trafny natomiast jest zarzut skargi, że wobec zmiany przez organ pierwotnie ustalonego terminu przekształcenia szkoły na termin wcześniejszy zachodziła konieczność ponownego przeprowadzenia całej procedury przekształceniowej. W uchwale z dnia 20 stycznia 2012 r. Rada Gminy Parzęczew podjęła zamiar przekształcenia szkoły z dniem 1 września 2012 r. Natomiast w kolejnej uchwale z dnia 22 lutego 2012 r. o zmianie uchwały z dnia 20 stycznia 2012 r. podjęła zamiar przekształcenia szkoły z dniem 31 sierpnia 2012 r.. Określona w uchwale data przekształcenia szkoły jest jej istotnym postanowieniem. Dlatego obowiązkiem organu podejmującego uchwałę było powiadomienie o zmianie uchwały podmiotów wskazanych przez ustawodawcę w art. 59 ust. 1 ustawy. Organ ograniczył się do powiadomienia jedynie kuratora oświaty. Uznał arbitralnie, że pozostałe osoby wymienione w art. 59 ust. 1 mogą zostać pominięte. Art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty nie różnicuje podmiotów w nim wymienionych w zakresie uprawnienia do informowania o treści uchwały o zamiarze likwidacji bądź przekształcenia szkoły. Każdy z tych podmiotów ma prawo zapoznać się z nową treścią uchwały i ewentualnie odnieść się do niej. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu, że data przekształcenia wskazana w uchwale z dnia 20 stycznia 2012 r. była prawidłowa, a zatem o nowej dacie nie należało powiadamiać rodziców dzieci uczęszczających do przekształcanej szkoły. Data przekształcenia szkoły – 1 września 2012 r. nie odpowiadała dacie zakończenia roku szkolnego, a tylko z końcem roku szkolnego może nastąpić przekształcenie szkoły. W myśl art. 63 w/w ustawy rok szkolny we wszystkich placówkach rozpoczyna się z dniem 1 września, a kończy z dniem 31 sierpnia następnego roku. Jeżeli organ uznał, że faktycznie prawidłową datą z jaką zamierza przekształcić szkołę jest dzień 1 września 2012 r., to powinien te datę pozostawić w treści uchwały i poddać się kontroli uchwały w postępowaniu określonym w rozdziale 10 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Ponadto trafny jest zarzut skarżących, iż rodzice poinformowani o zamiarze przekształcenia szkoły z dniem 1 września 2012 r. mogli być przekonani o jej faktycznym przekształceniu dopiero w 2013 r., skoro w/g obowiązujących przepisów przekształcenie nastąpić może jedynie z końcem roku szkolnego. Także ze względu na konieczność wyjaśnienia powyższej okoliczności organ zobowiązany był powiadomić o zmianie terminu wszystkich rodziców. Dopiero po prawidłowym zawiadomieniu o zamiarze przekształcenia szkoły mogła zostać podjęta uchwała w sprawie likwidacji szkoły.
Nie jest także właściwe stanowisko organu w zakresie zawiadomienia o zamiarze przekształcenia szkoły z dniem 1 września 2012 r., to jest w terminie określonym w uchwale Rady Gminy Parzęczew nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r., wszystkich rodziców dzieci uczęszczających do S.P. w Parzęczewie.
Naczelny Sąd Administracyjny w wielu wyrokach wyraził stanowisko, iż zgodnie z art. 59 ust. 1 i ust. 6 ustawy o systemie oświaty o zamiarze likwidacji bądź przekształcenia szkoły należy powiadomić indywidualnie każdego z rodziców. Do unicestwienia bytu prawnego uchwały o likwidacji lub przekształceniu szkoły wystarczy, aby tylko jeden z rodziców nie został zawiadomiony o zamiarze likwidacji ( przekształcenia) szkoły na 6 miesięcy przed terminem jej likwidacji (v. wyrok NSA z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt I OSK 374/09 – https: cbois.nsa.gov.pl/doc/92FBB89862, wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt I OSK 1143/09 – System Informacji Prawnej Lex nr 1143/09).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w tym składzie, podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Z załączonych do akt sprawy dokumentów zawierających dowody nadania i odbioru przesyłek pocztowych wynika, że przynamniej trojgu rodziców nie doręczono skutecznie zawiadomień o przekształceniu szkoły. Zawiadomienia wysłane A.M. i T. M. odebrała i podpisała osoba im obca – B. Ż., która nie podjęła się oddania pisma adresatom. B.Ż. w pisemnym oświadczeniu z dnia [...] stwierdziła, że nie zna T.i A. M. a przesyłkę, którą odebrała od listonosza przekazała M.i E. Wyjaśniła ponadto, że nie informowała listonosza, iż jest siostrą któregoś z adresatów i nie zobowiązywała się do przekazania przesyłek adresatom. Tym samym organ nie miał podstaw do przyjęcia, by przesyłki w/w rodzicom uczniów doręczone zostały w trybie art. 43 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wadliwie przyjął także okoliczność doręczenia zawiadomienia W.J. w sposób przewidziany w art. 44 k.p.a. Zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni powinno zostać umieszczone w oddawczej skrzynce pocztowej lub w drzwiach mieszkania adresata. Jak wynika z zapisów poczty, poczynionych na kopercie i druku potwierdzenia odbioru, listonosz nie pozostawił żadnej informacji dla adresata o pozostawieniu pisma w drzwiach mieszkania lub w oddawczej skrzynce pocztowej. Wobec powyższego nie można uznać, by zawiadomienie o przekształceniu szkoły dotarło także do tego adresata.
Pozostałe przesyłki skierowane do D.L., R. G., S. O. i S.D. zostały odebrane i pokwitowane przez dorosłych domowników, którzy zobowiązali się przekazać je adresatom. Wobec tego organ miał podstawy uznać, iż zostały doręczone zgodnie z art. 43 k.p.a.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd przyjął, że obowiązkiem organu w przypadku zmiany pierwotnie ustalonego terminu przekształcenia szkoły było przeprowadzenie ponownie całej procedury przekształceniowej , przewidzianej w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty.
Nawet w przypadku uznania, iż zmiana określonego w uchwale terminu przekształcenia szkoły nie jest zmianą istotnego postanowienia uchwały i nie wymaga powiadomienia o tej zmianie rodziców uczniów, to zaskarżoną uchwałę Nr XX/144/12 z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie przekształcenia szkoły należałoby unieważnić, bowiem o zamiarze przekształcenia szkoły w terminie określonym w uchwale Nr XVII/134/12 z dnia 20 stycznia 2012 r. nie zostały powiadomione wszystkie podmioty wymienione w art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty.
Organ nie wykazał zaistnienia zgłoszonych podczas rozprawy sądowej okoliczności, że rodzice niezawiadomieni drogą pocztową o zamiarze przekształcenia szkoły dowiedzieli się o tym zamiarze poprzez stronę internetową gminy lub byli obecni na spotkaniach organizowanych w siedzibie Rady Gminy w Parzęczewie.
Uwzględniając wyżej wymienione okoliczności Sąd na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a.) stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy w Parzęczewie z dnia 29 marca 2012 r. nr XX/144/12 o przekształceniu szkoły podstawowej w filialną szkołę podstawową.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. stwierdził, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.
O kosztach posterowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Sąd nie orzekł na podstawie art. 135 p.p.s.a. w przedmiocie uchwał poprzedzających zaskarżoną uchwałę uznając, że nie jest to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
t.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło