III SA/Łd 66/16

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2005 postanawia 1) przyznać skarżącej K. G. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 25 (słownie: dwadzieścia pięć) złotych; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 66/16 Uzasadnienie K. G. (dalej skarżąca) złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania z naruszeniem prawa decyzji o przyznaniu płatności bezpośrednich na rok 2005. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu do skargi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką (21 lat), synem (16 lat) oraz rodzicami. Skarżąca nie jest właścicielką domu, mieszkania ani żadnej innej nieruchomości. Zgodnie z oświadczeniem, na dochody w gospodarstwie domowym skarżącej składają się: dochody z tytułu umowy o pracę skarżącej w wysokości 2.000 zł, oraz emerytury rodziców skarżącej w łącznej kwocie 2.500 zł. Daje to łącznie dochód w gospodarstwie domowym w wysokości 4.500 zł, a średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 900 zł. Skarżąca wykazała posiadanie oszczędności w kwocie 4.000 zł oraz samochodu osobowego o wartości szacunkowej ok. 8.000 zł. Skarżąca podała także informacje dotyczące wydatków w gospodarstwie domowym. Wyjaśniła, że ponosi koszty opłat czynszowych w kwocie 450 zł, energii elektrycznej – 200 zł, gaz – 40 zł, woda – 40 zł, paliwo – 400 zł, zakup paliwa do samochodu dla córki skarżącej – 150 zł, telefony – 250 zł, leki – 300 zł, korepetycje syna – 120 zł, podatek od nieruchomości i ubezpieczenie domu – 80 zł. Ponadto wykazała ponoszenie kosztów wyżywienia, ubrań, środków czystości na kwotę ponad 1.200 zł. Reguluje również koszty kredytu (110 zł) i pożyczki w pracy (200 zł). Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że prowadzi wspólnego gospodarstwo domowe z dwójką uczących się dzieci (córka - studentka i syn - uczeń technikum). W gospodarstwie domowym pozostają jeszcze rodzice skarżącej – emeryci. Dochody gospodarstwa domowego zamykają się łączną kwotą 4.500 zł, co daje średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 900 zł. Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – istotnym jest fakt, że wskazane dochody skarżącej z tytułu umowy o pracę w wysokości 2.000 zł oraz świadczenia emerytalne rodziców skarżącej (2.500 zł), pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, mają charakter stały. Skarżąca ponadto wykazała fakt zgromadzenia oszczędności na rachunku bankowym w kwocie 4.000 zł. Dalej wskazać należy, iż reguluje na bieżąco koszty kredytu (110 zł) oraz pożyczki z pracy (200 zł), a także ponosi koszty zakupu paliwa w kwocie 550 zł miesięcznie. Rozważając, podnoszone przez skarżącą argumenty, że uzyskiwane dochody w gospodarstwie domowym pochłaniają wyliczone wydatki na bieżące utrzymanie, zwrócić należy uwagę na następujące okoliczności. Po pierwsze, skarżąca - jak wynika ze złożonych wyjaśnień spłaca raty kredytu i pożyczki w łącznej wysokości 310 zł. Do tego dochodzą koszty związane z użytkowaniem pojazdu (ok. 550 zł miesięcznie). Powyższe ustalenia, w szczególności dotyczące faktu opłacania wskazanych rat kredytu i pożyczki, nie uwiarygodniają argumentu o niemożliwości poniesienia kosztów wpisów sądowych. Niewątpliwie fakt opłacania rat kredytu i pożyczki i kosztów bieżącego użytkowania pojazdu o powyższym nie świadczą. Podkreślić należy w związku z tym, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku w szczególności koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje pełne poparcie w orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06). Ponadto, w ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów oraz posiadania oszczędności w kwocie 4.000 zł skarżąca nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) – por. m.in. orzeczenia NSA z dnia 10 października 2007 r., sygn. akt II OZ 985/07, z dnia 1 października 2010 r., sygn. akt I OZ 730/10; z dnia 2 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1231/10. W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności, tj. posiadane oszczędności – w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącą, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż rozłożone byłyby one w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżąca jest w stanie ponieść choćby częściowe koszty prowadzonych przed tutejszym sądem spraw. Ponadto stwierdzić należy, że osoba która posiada środki na pokrycie zwiększonych kosztów wydatków w ramach swojego gospodarstwa domowego (m.in. kosztów paliwa do samochodu i rat kredytu, niezależnie od tego, kto je faktycznie finansuje) jest również w stanie ponieść koszty postępowania sądowego. Kwestią wyboru strony pozostaje czy uiści ona koszty sądowe, czy pokryje inne swoje wydatki niezwiązane z koniecznym utrzymaniem. Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, wszystkie wskazane okoliczności w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz faktem, iż ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na pokrycie kosztów sądowych, w tym części wpisu w wysokości 25 zł. W tym zakresie referendarz miał na uwadze, że wnioskodawczyni jest stroną skarżącą, a co za tym idzie zobligowana jest do poniesienia kosztów sądowych w 10 sprawach. W każdej z tych spraw zobowiązana jest do poniesienia kosztów wpisu w kwocie 200 zł. Zatem zwolnienie skarżącej w tej i innych sprawach z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 25 zł spowoduje konieczność zapłaty łącznie 250 zł wpisów, co w świetle przedstawionych powyżej rozważań nad stanem finansowym (niskie dochody na jednego członka rodziny – ok. 900 zł, z drugiej strony posiadane oszczędności – 4.000 zł) i wydatkami skarżącej daje asumpt do stwierdzenia, iż takie koszty skarżąca jest w stanie ponieść bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i swojej rodziny. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.