III SA/Łd 700/15

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy U.K;. III SA/Łd 700/15 Uzasadnienie S.J. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie oddalenia jako nieuzasadnionych zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W toku postępowania strona sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, załączając – po wezwaniu Sądu - formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na brak środków do życia, trudną sytuację finansową, bezrobocie i zajęcia komornicze. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinny, majątku i dochodach, skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie jest właścicielem domu, mieszkania ani żadnej innej nieruchomości. Nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący podał także, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani nie posiada przedmiotów wartościowych. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do nadesłania w terminie 10 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W związku z tym zażądano: wyjaśnienia, czy skarżący prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. S.J., w przypadku zakończenia jej prowadzenia przekazania dokumentów potwierdzających zakończenie tej działalności; poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za lata 2013-2014 lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia odpisu deklaracji podatkowej VAT-7 lub raportów skróconych okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za okres ostatnich sześciu miesięcy; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyjaśnienia wątpliwości w zakresie określenia miejsca zamieszkania skarżącego (we wniosku wskazuje, że nie posiada żadnej nieruchomości, ani mieszkania) oraz wskazania czyją własnością są zajmowane przez skarżącego lokale mieszkalne i na jakich zasadach skarżący je zajmuje; wyjaśnienia wątpliwości w zakresie prowadzenia przez skarżącego samodzielnie gospodarstwa domowego – poprzez wskazanie, czy A.J. (odbierająca w imieniu skarżącego korespondencję) pozostaje ze skarżącym w wspólnym gospodarstwie domowym; jeżeli tak to przekazania informacji o jej stanie majątkowym i dochodach jak w formularzu PPF; wyjaśnienia, w świetle informacji skarżącego, że obecnie nie pracuje, czy zarejestrował się w urzędzie pracy i przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o fakcie zarejestrowania jako osoba bezrobotna, ze wskazaniem od kiedy skarżący jest zarejestrowany i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych; sprecyzowanie wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego i wyjaśnienia źródeł uzyskiwanych środków finansowych służących pokryciu kosztów utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego, w szczególności określenia kosztów utrzymania domu (wskazanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy). W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie prowadzi działalności gospodarczej (jest zawieszona), mieszka u rodziców, nie zarejestrował się w urzędzie pracy, koszty utrzymania określił jako "duże". Przekazał także wyciągi z rachunku bankowego, z którego wynikało, że na dzień 31 sierpnia 2015 r. saldo rachunku wykazywało kwotę 5.854,96 zł (limit w koncie osobistym) oraz 14.487,68 (limit karty kredytowej). Skarżący przekazał jednakże ogólne informacje (wydruk) z saldem rachunków, brak natomiast było szczegółowych wykazów dokonywanych transakcji na tych rachunkach mimo, iż w tym zakresie skarżącego wzywano dwukrotnie do przekazania wyciągów z rachunków bankowych, celem możliwości prześledzenia dokonywanych na nich operacji finansowych. Załączył także podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za okres styczeń-lipiec 2015. Wynikało z niego, ze w tym okresie skarżący prowadził działalność gospodarczą i zanotował łączne przychody w kwocie 45.797,92 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przedstawił wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także wszystkich żądanych informacji w związku z dodatkowym wezwaniem referendarza oraz w związku z kolejnym wezwaniem przekazanym po niepełnej odpowiedzi na pierwsze wezwanie. Oceniając w tym kontekście spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. wskazać należy, iż zgodnie z art. 243 powoływanej ustawy orzeka się o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać referendarza sądowego o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii referendarza rozpoznającego wniosek pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (por. postanowienie NSA 28 stycznia 2009 r., sygn. akt I FZ 525/08). Dodać również należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie (por. postanowienie WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 966/07 z dnia 13 lutego 2008 r.). Zauważyć w związku z tym należy, iż przekazane dokumenty były skompletowane w sposób co najmniej niepełny, o czym świadczy przykładowo fakt przekazania przez skarżącego jedynie ogólnej informacji o saldzie na rachunku bankowym, bez jakichkolwiek wyjaśnień co do dokonywanych operacji na tym rachunku. Biorąc natomiast pod uwagę skalę prowadzonej działalności (obroty, podstawa opodatkowania) nie ulega wątpliwości, że rachunek winien wykazywać istotne obroty bieżące. Brak jest także przekazania – zgodnie z żądaniem referendarza – odpisu deklaracji podatkowej VAT-7 za okres od stycznia do lipca 2015 r. lub raportów skróconych okresowych (miesięcznych) dotyczących dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej za ten okres. Już zatem sam brak przedłożenia poszczególnych dokumentów, jak również sposób w jaki skarżący wypełnił wystosowane do niego wezwanie przedkładając tylko wybrane dokumenty i to nie zawsze w pełni czyni uprawnionym wniosek, że strona nie wykazała zaangażowania w wyjaśnienie swojej sytuacji materialnej tak, aby składane oświadczenia nie budziły wątpliwości. Stwierdzić również należy, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy winien wykazać się większą starannością w wykazaniu i udowodnieniu swoich twierdzeń. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem skarżący odmówił przekazania dodatkowych informacji w związku z wezwaniem do ich przedłożenia. Zatem w praktyce odmówił przekazania stosownych informacji i dokumentów. Nie może być tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej praw pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, będzie decydować jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. Odnosząc się natomiast do dokumentów i oświadczeń, które zostały przedłożone, stwierdzić należy, że również nie przemawiają one za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedłożone za ostatnie 7 miesięcy zestawienie przychodów i rozchodów wskazuje, iż przynajmniej do czerwca 2015 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą. Nie przekazał natomiast szczegółowych informacji o jej dochodowości. Nie ulega przy tym wątpliwości, że cały ten czas notował obroty, przykładowo w czerwcu w wysokości ponad 11.000 zł. Podkreślić w tym miejscu należy, iż nawet brak bieżących dochodów, czy ewentualna strata nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przez stronę przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy w sposób formalny nie dowiodła swojej niewypłacalności np. poprzez wystąpienie w odpowiednim czasie o ogłoszenie upadłości. Skarżący jedynie zawiesił działalność i jak wynika z KRS nie zgłosił wniosku o upadłość. Tym samym przyjąć należy, iż przewiduje ewentualną możliwość jej kontynowania, nawet jeśli przejściowo ma pewne kłopoty finansowe. Wskazać wreszcie należy na informacje wynikające z przekazanych informacji o stanie rachunków bankowych skarżącego. Pomijając w tym miejscu fakt przekazania jedynie ogólnej informacji o stanie salda bez szczegółowych informacji o dokonywanych transakcjach, wskazać należy, iż w praktyce skarżący dysponował środkami na rachunku – wolne kwoty w ramach limitu kredytowego na rachunku bieżącym i wolnym limicie na karcie kredytowej. Ma to o tyle znaczenie, że skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych, które w niniejszej sprawie wynoszą 100 zł. Faktem natomiast jest, że na dzień 31 sierpnia 2015 r. saldo rachunku wykazywało kwotę 5.854,96 zł (limit w koncie osobistym) oraz 14.487,68 (limit karty kredytowej). Końcowo wskazać należy, iż skarżący nie zarejestrował się w urzędzie pracy, tym samym pozbawiając się ewentualnych możliwości uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, czy otrzymywania ofert pracy i podjęcia zatrudniania, a tym samym polepszenia swojej sytuacji finansowej. W niniejszej sprawie natomiast skarżący nie wykazał, by nie miał możliwości zarobkowych. Jego twierdzenia o przyczynach nie zarejestrowania się w urzędzie pracy i niepodejmowaniu zatrudnienia nie zostały poparte żadnymi przekonującymi dowodami (por w tym względzie m.in. postanowienie NSA z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt II FZ 484/11). W świetle powyższych ustaleń, skarżący nie wykazał w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. U.K.