III SA/Łd 703/25

Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Paweł Dańczak, Protokolant st. asystent sędziego Anna Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi P. C. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 lipca 2025 roku nr UP- 450/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek naliczonych od nieopłaconych składek oddala skargę. Decyzją z 2 lipca 2025 r., nr UP- 450/2025 Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), dalej u.s.u.s., utrzymał w mocy własną decyzję z 10 marca 2025 r., nr 455/2025 w przedmiocie odmowy umorzenia P.C. odsetek od nieopłaconych składek. Z akt sprawy wynika, że 9 grudnia 2024 r. P.C. zwrócił się do ZUS z wnioskiem o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek, kosztów upomnienia oraz opłaty dodatkowej wskazując, że po otrzymaniu pozytywnej decyzji ZUS zobowiązuje się spłacić należność główną w trzech ratach, w terminie do 31 marca 2025 r. Podał, że bierze czynny udział w obronie Ukrainy, nie posiada lokalu mieszkalnego, podczas pobytu w Polsce mieszka w samochodzie na parkingu. Decyzją z 10 marca 2025 r. ZUS odmówił umorzenia odsetek naliczonych od nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników oraz za osobę prowadzącą działalność gospodarczą w łącznej kwocie 142 872,20 zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne, o których mowa w art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Strona nie wykazała, że zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych gospodarstwa domowego. Nie wykazała również, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń lub że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły ją możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Od powyższej decyzji P.C. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że nie zgadza się ze zobowiązaniami wskazanymi przez ZUS, ponieważ zaproponował we wniosku spłatę należności w całości w trzech ratach w terminie do 31 marca 2025 r., po wydaniu pozytywnej decyzji w przedmiocie umorzenia wszystkich kosztów do dnia spłaty należności w całości. Podniósł, że ZUS nie odniósł się merytorycznie do wniosku oraz faktu, że w latach 2010-2024 został około 200 razy okradziony, o czym wiedzę posiadają organy ścigania i sądy powszechne. Zarzucił ZUS błędną ocenę sytuacji materialnej wskazując, że na nieruchomościach położonych w Łodzi przy ul. A. oraz w miejscowości [...] przy ul. B. 20 została ustanowiona hipoteka, objęte zostały zajęciami komorniczymi i są przeznczone do rozbiórki. Natomiast pojazdy marki: Renault Kangoo (1 sztuka), Renault Master, Volkswagen Passat, Volkswagen Touareg zostały zajęte przez urząd skarbowy lub są nieużytkowane i przeznaczone na złom, a ZUS błędnie przyjął, że wskazany majątek stanowi źródło spłaty zadłużenia. Skarżący wykazał, że kwota 4 800 zł stanowi miesięczne koszty utrzymania (tj. media - 1 500 zł, transport - 1 800 zł, paliwo - 1 500 zł), a organ nie uwzględnił braku przychodu z działalności gospodarczej od 2022 r. (tj. w 2022 r. strata w wysokości - 17 583,45 zł i w 2023 r. - w kwocie 11 268,14 zł) oraz, że opłacenie składek pozbawiłoby go minimum egzystencji. ZUS nie odniósł się również do dowodów przedłożonych w toku postępowania w postaci: protokołów policyjnych dotyczących kradzieży, dokumentacji urzędu skarbowego, oświadczeń o stratach finansowych za lata 2021-2024 i innych przedłożonych dowodów, co w ocenie skarżącego narusza art. 77 § 1 k.p.a. Wskazaną na wstępie decyzją z 2 lipca 2025 r. ZUS utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując na wstępie, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 9 grudnia 2024 r. wynika, że skarżący jest kawalerem i mikroprzedsiębiorcą, za: 2022 r. wykazał przychód - 0,00 zł, koszty - 17 583,45 zł, zaliczka na podatek dochodowy - 0,00 zł, nakłady na środki trwałe - 0,00 zł, strata - 17 583,45 zł, majątek firmowy - 0,00 zł, majątek prywatny - 600 000 zł, zobowiązania firmowe – 850 000 zł plus ZUS, - zobowiązania firmowe krótkoterminowe - 0,00 zł, - zobowiązania prywatne - 800 000 zł; za 2023 r. przychód - 0,00 zł, koszty - 11 268,14 zł, zaliczka na podatek dochodowy - 0,00 zł, nakłady na środki trwałe - 0,00 zł, strata - 11 268,14 zł, majątek firmowy - 0,00 zł, majątek prywatny - 600 000 zł, zobowiązania firmowe - 850 000 zł plus ZUS, zobowiązania firmowe krótkoterminowe - 0,00 zł, zobowiązania prywatne - 800 000 zł; do października 2024 r. przychód - 0,00 zł, koszty - 9 428,65 zł, zaliczka na podatek dochodowy - 0,00 zł, nakłady na środki trwałe - 0,00 zł, strata - 9 428,65 zł, majątek firmowy - 0,00 zł, majątek prywatny - 600 000 zł, zobowiązania firmowe – 850 000 zł plus ZUS, zobowiązania firmowe krótkoterminowe - 0,00 zł, zobowiązania prywatne - 800 000 zł. Podał, że firma ma kilku kluczowych klientów oraz dostawców, nie jest w strukturze grupy kapitałowej, a grupa kapitałowa nie jest jednym z kluczowych odbiorców, nie otrzymuje grantów lub dotacji. Skarżący nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi stałe miesięczne wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w kwocie 1 500 zł. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, posiada zobowiązania pieniężne, z tytułu: podatków za lata 2014 - 2024 r. - w kwocie 850 000 zł, które nie są spłacane, w instytucjach za lata 2014 - 2024 - w kwocie 200 000 zł, które nie są spłacane, u osób fizycznych za lata 2014 – 2024 - w kwocie 800 000 zł, które nie są spłacane. Posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 1,2368 ha położone w województwie [...] powiat [...] miejscowość G. nr księgi wieczystej [...] oraz nieruchomość (kamienica do rozbiórki) o powierzchni 2124 m2 położoną w Łodzi przy ul. A. 3 nr księgi wieczystej [...] oraz samochód marki Renault Kangoo. Pozostałe samochody, które posiada są przeznaczone na złom, a inne składniki mienia ruchomego zostały skradzione. Posiada wierzytelności za 2012 r. w kwocie 500 000 zł, większość dłużników jednak nie żyje. Podał, że do 2028 r. rozwiąże wszystkie problemy finansowe, zaproponował rozłożenie na raty należności głównej z tytułu składek - I rata do 31 grudnia 2024 r., II i III rata do 31 marca 2025 r. i umorzenie wszystkich zobowiązań poza należnością główną. Wskazał, że jest osobą zdrową, nigdy nie był na zwolnieniu chorobowym, nie pobierał zasiłku ani innej formy pomocy, posiada środki finansowe, które pożyczył do egzekucji i spłaty zobowiązań. Ponadto 9 grudnia 2024 r. skarżący przedłożył również oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, w którym podał, że nie posiada nieruchomości przeznaczonych do stałego zamieszkania, ani nieruchomości rolnych, posiada inne nieruchomości o powierzchni 2,5446 ha (wieczyste użytkowanie obciążone hipoteką) położone w miejscowości L. oraz w Ł. przy ul. A. 3 o powierzchni 2200 m2 obciążone hipoteką - nadające się do rozbiórki. Wskazał, że nie posiada oszczędności, posiada wierzytelności: Navic I - 20 000 zł - dłużnik nie żyje, Navic II - 220 000 zł — dłużnik nie żyje, złodzieje - 1 500 000 zł, M.B. - 650 000 zł - dłużnik nie żyje oraz 400 000 zł. Podał, że osiąga starty z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej Ax. P.P.H.U P.C., a stałe miesięczne wydatki wynoszą: opłaty za media - 1 500 zł, opłaty za środki transportu - 1 800 zł, opłata za paliwo - 1 500 zł, zobowiązania różne (banki, podatki od nieruchomości, komornicy, wieczysta dzierżawa) - 1 800 zł. Za okres styczeń - sierpień 2019 r. odnotował stratę z działalności (brak pracy i zamówień). Nadmienił również, że podczas jego nieobecności w Polsce w poprzednich latach zostały wystawione niesłusznie tytuły wykonawcze, które w chwili obecnej są systematycznie wyjaśniane i umarzane, a także dokonano szereg kradzieży z włamaniami. Ostatnia kradzież miała miejsce 8 marca 2019 r. Wskazał, że na wszystkich posiadanych rachunkach bankowych dokonane są zajęcia. Zaistniała sytuacja utrudnia, a wręcz uniemożliwia prowadzenie jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Podał, że Urząd Skarbowy Ł.-P. zablokował nie tylko konta bankowe, ale także zdyskredytował go wobec kontrahentów, spowodował straty finansowe w latach 2017 - 2018 na kwotę około 180 000 zł oraz pozbawił możliwości uzyskiwania dochodu. Podał, że od 2015 r. [...] nie przywróciła pomimo wielokrotnych wniosków, dostaw prądu do zakładu produkcyjnego w L., co uniemożliwia podjęcie produkcji. Następuje również dewastacja ruchomości poprzez naturalne czynniki i kradzieże z włamaniem, w latach 2015 - 2019 było około 58 kradzieży, większość dochodzeń umorzono, ponieważ nie wykryto sprawców. Wskazał, że jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą został pozbawiony otrzymania nawet kwoty wolnej od zajęć komorniczych, a tym samym środków do zapewnienia godziwej egzystencji. Nie zawiesił i nie zawieszał działalności gospodarczej, nie korzysta i nie korzystał z żadnych form pomocy, nie przebywa i nie przebywał na zasiłku dla bezrobotnych, nie korzystał i nie korzysta ze zwolnień chorobowych. Wskazał, że od 24 lutego 2022 r. zajmuje się ważniejszymi sprawami służbowymi w obronie Ukrainy, niż własny dobrobyt. Na podstawie danych wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych, tj. Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, Centralnej Ewidencji Pojazdów i Bazy Danych Ksiąg organ ustalił, że od 1 stycznia 1996 r. skarżący prowadzi działalność gospodarczą z zakresu produkcji pozostałych mebli, posiada 100% udziałów o wartości 5 000 zł i pełni funkcję Prezesa Zarządu w Ax. P.P.H.U Sp. z o.o. Posiada następców prawnych - rodzeństwo: W.C., Wł.C. i H.C. Jest właścicielem trzech samochodów ciężarowych marki Renault Kangoo o nr rej. [...], [...], [...], samochodu osobowego marki Volkswagen Passat, rok prod. 2002, o nr rej. [...], na którym 25 maja 2018 r. ZUS dokonał zastawu skarbowego z tytułu należnych składek, samochodu osobowego marki Volkswagen Touareg rok prod. 2006 o nr rej. [...], na którym 24 maja 2018 r. ZUS dokonał zastawu skarbowego, samochodu osobowego marki Volkswagen Passat rok prod. 2005 o nr rej. [...], na którym 28 maja 2018 r. ZUS dokonał zastawu skarbowego i samochodu ciężarowego marki Renault Master rok prod. 2003 o nr rej. [...]. Skarżący wskazał, że ww. pojazdy zostały skradzione lub powinny zostać zezłomowane, jednak nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wyrejestrowania pojazdów w przypadku ich nie posiadania. Skarżący jest właścicielem działki zabudowanej o powierzchni 0,2124 ha położonej w Ł. przy ul. A. 3, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieście w Łodzi prowadzi księgę wieczystą nr [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek i jest współwłaścicielem 1/5 udziału w nieruchomościach gruntowych o powierzchni 1,2368 ha, położonej w miejscowości O., dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu prowadzi księgę wieczystą nr [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek oraz o powierzchni 0,2389 ha położonej w miejscowości O., dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu prowadzi księgę wieczystą [...], na której ZUS dokonał zabezpieczenia hipotecznego na poczet należności z tytułu składek. ZUS zweryfikował zadłużenie w zakresie ewentualnego przedawnienia i stwierdził, że należności z tytułu składek (w tym odsetki) nie uległy przedawnieniu, ponieważ wobec skarżącego od 21 listopada 2013 r. prowadzone są czynności egzekucyjne, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Ponadto, zadłużenie z tytułu składek jest zabezpieczone hipoteką. Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką. Jednakże po upływie terminu przedawnienia, należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości składek i odsetek liczonych do dnia przedawnienia. Na dzień wydania niniejszej decyzji należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i są wymagalne. Organ I instancji prawidłowo ustalił, że w sprawie spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Ewentualne umorzenie zadłużenia stanowiłoby pomoc de minimis. Odwołując się do treści art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. ZUS wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie uzyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowania upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo upadłościowe, nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym, ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe. Nie zaistniała również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s., ponieważ skarżący nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosiła strona przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 5 stycznia 2021 r. w sprawie wysokości kosztów upomnienia doręczanego zobowiązanemu przed wszczęciem egzekucji administracyjnej (Dz. U. z 2021 r., poz. 67) wysokość kosztów upomnienia wynosi 16,00 zł. Przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. nie zachodzi w niniejszej sprawie, ponieważ Naczelnik Urzędu Skarbowego, bądź Komornik Sądowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Zdaniem ZUS przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ aktualnie Dyrektor I Oddziału ZUS prowadzi wobec strony postępowanie egzekucyjne poprzez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych w Banku A. S.A., B. S.A., C. S.A., D. S.A., E., Bank F., G. S.A. oraz zajęcia nadpłaty podatku; na rachunkach bankowych nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową; 7 czerwca 2024 r. wystosowano wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Śródmieście o prowadzenie egzekucji ze składników, do których Dyrektor ZUS nie ma uprawnień; skarżący jest także właścicielem oraz współwłaścicielem nieruchomości, na których ZUS poprzez wpis hipoteki zabezpieczył należności z tytułu składek, posiada 100% udziałów o łącznej wartości 5 000 zł i pełni funkcję prezesa zarządu w Ax. P.P.H.U Sp. z o.o. Postępowanie egzekucyjne, które jest w toku wyklucza zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Dopóki postępowanie toczy się nie można definitywnie stwierdzić bezskuteczności egzekucji. Z uwagi na fakt, że nie zachodzą przesłanki pozwalające na stwierdzenie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek, uniemożliwia to pozytywne rozstrzygnięcie wniosku w żądanym zakresie na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3a w zw. z art. 32 u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r., Nr 141, poz. 1365), należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć wskazane należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie ich opłacić, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. ZUS ustalił, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, z przedłożonej do akt sprawy rocznej statystyki księgi za 2024 r. wynika, że rok 2024 z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej zakończony został stratą. Każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jej prowadzeniem i opłacalnością. Jeżeli pomimo trudności decyduje się na dalsze jej prowadzenie, nie opłacając przy tym obowiązkowych należności publicznoprawnych, to musi się liczyć z tym, że w konsekwencji powstałe z tego tytułu zadłużenia będą przymusowo dochodzone. Trudności finansowe nie są równoznaczne z niemożnością zapłaty zaległych zobowiązań z tytułu składek i nie mogą stanowić automatycznie podstawy do ich umorzenia. Skarżący jest kawalerem i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Ponosi stałe koszty związane z utrzymaniem (tj. opłaty za media, wydatki na środki transportu, zakup paliwa, posiada zobowiązania w bankach, z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości, wieczystej dzierżawy i kosztów komorniczych) w wysokości 6 600 zł. Wykazał wysokie wydatki nie przekładając jednocześnie żadnych dowodów, które udokumentowałyby ponoszone wydatki. Oświadczył, że ponosi miesięcznie wydatki w kwocie 1 800 zł, które przeznacza na spłatę zobowiązań wobec banków, komorników, itp. Posiadanie zobowiązań wobec innych wierzycieli, niż ZUS nie może być jednak argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. ZUS, jako wierzyciel nie może uwzględniać interesów innych wierzycieli. Obowiązek zapłaty składek wynika bezpośrednio z przepisów u.s.u.s., a zobowiązania cywilnoprawne skarżący zaciągał świadomie, biorąc pod uwagę możliwości finansowe i ich negatywne konsekwencje w przypadku braku możliwości ich spłaty. Zdaniem ZUS sytuacja, w której znajduje się skarżący nie posiada znamion ubóstwa. Nie można również uznać, że ma charakter trwały i pogarszający się. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżący wykazuje stratę ale jednocześnie posiada środki finansowe na utrzymanie w wysokości 6 600 zł plus wyżywienie, itp. Organ wyjaśnił, że minimum socjalne ustalone na podstawie danych GUS z 3 kwietnia 2025 r. przez Instytut Pracy Spraw Socjalnych w IV kwartale 2024 r. dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1862,87 zł i obejmuje podstawowe wydatki związane z egzystencją. Wskazane przez skarżącego wydatki są większe od minimum socjalnego, co wyklucza wystąpienie przesłanki ubóstwa. Ponadto skarżący nie udokumentował w żaden sposób, że nie posiada środków finansowych na zakup żywności, odzieży itp., oraz że ma problemy z regulowaniem bieżących opłat z tytułu utrzymania. Aktywnie prowadzi działalność gospodarczą i tym samym potwierdził zdolność i chęć zarobkowania oświadczając, że do 2028 r. rozwiąże wszystkie problemy finansowe. ZUS wskazał również, że skarżący posiada nieruchomości, które w przypadku sprzedaży mogą stanowić źródło dochodu. Posiada także 100% udziałów o łącznej wartości 5 000zł i pełni funkcję Prezesa Zarządu w Ax. P.P.H.U Sp. z o.o. Z tytułu posiadania udziałów w spółce kapitałowej posiada określone prawa majątkowe, w szczególności prawo do dywidendy, czy prawo do otrzymania majątku spółki w razie jej likwidacji. Oznacza to, że nieodpłatne (bez wynagrodzenia) zarządzanie spółką może przynieść wymierne korzyści ekonomiczne. 10 grudnia 2024 r. skarżący złożył do ZUS wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Postanowieniem z 1 kwietnia 2025 r. Dyrektor I Oddziału ZUS w Łodzi odmówił umorzenia należności z tytułu kosztów egzekucyjnych na łączną kwotę 15 040,45 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego, powstałych w wyniku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem ZUS, z uwagi na okoliczności, że skarżący jest osobą aktywną zawodową, zdrową i prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne umorzenie należności z tytułu odsetek byłoby działaniem przedwczesnym i nieuzasadnionym. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia zaległości. Przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych składek, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. W niniejszej sprawie nie zachodzi również przesłanka określona w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, ponieważ klęska żywiołowa, ani inne nadzwyczajne wydarzenie nie spowodowały konieczności likwidacji działalności, działalność gospodarcza nadal jest przez skarżącego prowadzona. Skarżący nie wskazał również, że ze względu swój stan zdrowia lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny został pozbawiony możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Oświadczył, że jest osobą zdrową, nigdy nie był na zwolnieniu chorobowym, nie pobierał żadnego zasiłku i nie korzysta z innych form pomocy. Aktualnie prowadzi działalność gospodarczą, czym potwierdził chęć i zdolność do zatrudnienia. Przesłanka umorzenia zaległości, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie została zatem spełniona. ZUS wyjaśnił, że odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności składki lub terminu, w którym płatnik był obowiązany dokonać wpłaty składki na rachunek ZUS. Odsetki za zwłokę należne są z mocy prawa, co wynika z art. 23 u.s.u.s. Nie mają charakteru uznaniowego, a obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości zwolnienia płatnika składek z obowiązku ich zapłaty. Zgodnie z art. 68 u.s.u.s., w razie ustalenia nieopłaconych należności ZUS ma obowiązek dochodzenia odsetek za okres, który nie uległ przedawnieniu. Pobór odsetek za zwłokę - oprócz funkcji sankcyjnej - stanowi również rekompensatę wyrównującą straty wynikające z braku prawidłowego, zgodnego z ustawą opłacania składek. 9 grudnia 2024 r. skarżący złożył wniosek o rozłożenie na raty należności z tytułu składek, który z uwagi na brak potwierdzenia opłaty kosztów egzekucyjnych został pozostawiony bez rozpatrzenia. ZUS wyjaśnił również, że z uwagi na brzmienie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i § 3 ust. 1 rozporządzenia, w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na organie nie ciąży obowiązek aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy. W postępowaniu tym, to nie ZUS, lecz wnioskodawca ma obowiązek przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Ciężar wykazania spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest umorzenie należności z tytułu składek obciąża zatem osobę, która wnosi o umorzenie należności. W postępowaniu w sprawach o umorzenie należności analizie nie podlegają również przyczyny powstania zadłużenia, ocenie podlega wyłącznie sytuacja wnioskodawcy w kontekście przesłanek umorzenia, określonych w przytoczonych powyżej przepisach. Instytucja umorzenia należności z tytułu składek nie może być także wykorzystywana do poprawy sytuacji majątkowej, czy zabezpieczenia interesów skarżącego. Decydując się na założenie działalności gospodarczej skarżący powinien być świadomy, że dodatkowo zobowiązuje się do opłacenia należnych składek z tytułu prowadzenia działalności za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Na koncie skarżącego figuruje zadłużenie za okres od lutego 2013 r. do października 2024 r. Racjonalnym zachowaniem przedsiębiorcy, którego działalność nie dostarcza wystarczających dochodów do pokrycia składek jest jej zamknięcie, bądź restrukturyzacja, a nie rezygnacja z opłacania wszelkich składek i dalsze prowadzenie działalności. Promowanie tak nagannego zachowania poprzez umorzenie odsetek od nieopłaconych składek w ZUS stałoby w jawnej sprzeczności z interesem społecznym i byłoby nieuczciwe w stosunku do innych przedsiębiorców, którzy prowadząc działalność terminowo opłacają składki na ZUS. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując argumentację przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu istotnych naruszeń prawa materialnego i procesowego, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez niewłaściwą interpretację "uzasadnionego przypadku" umorzenia odsetek z uwzględnieniem realnej sytuacji majątkowej i życiowej, przede wszystkim ignorowanie nadzwyczajnych okoliczności materialnych, czego organ nie miał prawa czynić jednostronnie; - art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r. - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że trudna sytuacja majątkowa, brak bieżących dochodów i znaczące zobowiązania prywatne, potwierdzone dokumentami, nie stanowią "uzasadnionego przypadku" uprawniającego do umorzenia odsetek, mimo że organ pominął szereg dowodów wskazujących na utratę faktycznej zdolności płatniczej, której poprawa jest nierealna bez restrukturyzacji długu; - art. 7 k.p.a., zgodnie z którym, to organ powinien kompleksowo i dogłębnie wyjaśnić stan faktyczny, a w tym przypadku nie zasięgnął dowodów z urzędów wskazanych przez skarżącego (m.in. Policji, prokuratury, sądów, urzędów skarbowych), co narusza obowiązek prowadzenia postępowania według reguł dbałości i staranności; - art. 77 § 1 k.p.a. ZUS nie uzyskał i nie uwzględnił dokumentacji dotyczącej ponad 200 zgłoszonych kradzieży i dewastacji, które miały istotny wpływ na niemożność uzyskiwania dochodów przez skarżącego. Pominięcie tych dowodów skutkuje zbyt powierzchowną analizą sytuacji finansowej i błędnym założeniem o rzekomej zdolności spłaty odsetek; - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez stosowanie w decyzji języka nacechowanego negatywnymi i deprecjonującymi ocenami strony formułowanie uzasadnienia w tonie deprecjonującym stronę, przypisującym jej "bierność" i "zaniechanie" w sposób ocenny i pozbawiony neutralności, co jest sprzeczne z obowiązkiem organu do poszanowania godności i równego traktowania obywatela, ton uzasadnienia zawiera personalne oceny strony ("bierna postawa", "naganne zachowanie"), co może świadczyć o braku obiektywizmu i wpływać na wynik sprawy; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji w sposób subiektywny zamiast rzeczowego omówienia przesłanek prawnych i faktycznych. - art. 9 k.p.a. przez niepodjęcie działań zmierzających do wyjaśnienia przesłanek umorzenia, mimo żądań strony, co stoi w sprzeczności z wymogami legalizmu i rzetelności; - art. 68 u.s.u.s. obowiązek dochodzenia odsetek z mocy prawa, jednakże podlegający interpretacji przez pryzmat sytuacji indywidualnej i zasad pomocy społecznej; - art. 2 Konstytucji RP; - art. 41 k.c., tj. zakaz nadużywania prawa, który może być zastosowany wobec organu przy egzekwowaniu należności wobec osoby wykazującej realne trudności; - art. 82 § 1 k.p.a. - prawo strony do rzetelnego, bezstronnego i obiektywnego rozpatrzenia sprawy; - art. 9 k.p.a., tj. zasady legalizmu i dbałości o prawidłowość postępowania; - art. 10 k.p.a., tj. zasady samodzielnego działania organu administracji w celu wyjaśnienia każdej sprawy; - art. 12 k.p.a., tj. obowiązku rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony, zwłaszcza w stosunku do prawa mającego skutki ekonomiczne; - art. 6 k.p.a., tj. zasady lojalności proceduralnej i współdziałania organu z uczestnikami postępowania; - art. 14 k.p.a., tj. prawa do czynnego udziału w postępowaniu i wnoszenia dowodów; - art. 32 u.s.u.s., tj. stosowanie odpowiednio przepisów k.p.a. w zakresie umorzeń i odwołań. Zdaniem skarżącego ZUS pominął również istotne dowody w sprawie, tj. nie rozpatrzył wniosków dowodowych dotyczących dokumentacji Policji, sądu i urzędu skarbowego potwierdzającej nadzwyczajne okoliczności (tj. ponad 200 udokumentowanych włamań i kradzieży, działań innych organów skutkujących blokadą rachunków bankowych i brakiem możliwości uzyskiwania przychodów). W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. Na rozprawie 9 stycznia 2026 r. skarżący popierając wniesioną skargę podniósł, że złożył do Prezesa ZUS wniosek o wskazanie należności, które ma obowiązek zapłacić za poszczególne lata i do dziś nie otrzymał odpowiedzi. Podał, że dopiero w maju 2025 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. zdjął zastaw z samochodu. Oświadczył, że nie zgadza się z kwotami, które ZUS wskazuje, jako jego dług. Złożył do akt sprawy odpis wniosku z 20 sierpnia 2025 r. skierowany do Prezesa ZUS oraz kopię zawiadomienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w S. z 28 maja 2025 r. o wykreśleniu zastawu z Rejestru Zastawów Skarbowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS z 2 lipca 2025 r. utrzymująca w mocy własną decyzję z 10 marca 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia skarżącemu odsetek naliczonych od nieopłaconych składek. Na wstępie należy wyjaśnić, że przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 350 ze zm.), dalej u.s.u.s., rozróżniają pojęcie "należności z tytułu składek" od pojęcia "składek". Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.s.u.s., składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Mając więc na względzie treść art. 24 ust. 2 u.s.u.s., uznać należy, że art. 28 ust. 1 u.s.u.s. dopuszcza umarzanie w całości lub w części wszystkich "należności z tytułu składek", tj. składek, odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia i dodatkowej opłaty. Co do zasady, wymienione należności mogą być umarzane w całości lub w części, o ile spełnione będą warunki określone w ustawie i o ile nie zachodzi wyłączenie możliwości umorzenia objęte art. 30 u.s.u.s. Wyjątek od zasady dopuszczalności umarzania "należności z tytułu składek" objęty art. 30 u.s.u.s. jest ściśle określony: umorzenia nie stosuje się do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Wyjątki muszą być interpretowane ściśle, a to oznacza, że inne "należności z tytułu składek" (odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowej opłaty), także powiązane ze składkami, które nie podlegają umorzeniu (składkami finansowanymi przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek), mogą być umarzane w całości lub w części na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s. Z uwagi na fakt, że odsetki od nieopłaconych składek, o umorzenie których wnosił skarżący dotyczyły okresu od lutego 2013 r. do października 2024 r. w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii ich wymagalności. Niedopuszczalne jest bowiem objęcie postępowaniem należności, które nie istniały, bądź wygasły na skutek przedawnienia. W każdym przypadku przy rozpatrzeniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustaleń tych dokonuje się niezależnie od tego, czy strona się na nie powołuje. Jak wynika z akt, w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia zaległych składek (w tym odsetek), ponieważ od 21 listopada 2013 r. wobec skarżącego prowadzone są czynności egzekucyjne, co spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Ponadto, zadłużenie z tytułu składek jest zabezpieczone hipoteką. Zgodnie natomiast z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką. Jednakże po upływie terminu przedawnienia, należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki do wysokości składek i odsetek liczonych do dnia przedawnienia. W związku z powyższym należy uznać, że należności objęte wnioskiem skarżącego nie uległy przedawnieniu i są wymagalne, a organ był uprawniony do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego z 9 grudnia 2024 r. Należy w tym miejscu również podkreślić, że prawidłowość wykazania przez organ istnienia przyczyn odmowy umorzenia skarżącemu określonych należności z tytułu składek (odsetek), podlega kontroli sądowej, w ramach której sąd ocenia jedynie, czy zgromadzony został wystarczający materiał dowodowy dla ustalenia istnienia (lub nieistnienia) przesłanek umorzenia oraz czy materiał ten został prawidłowo oceniony, a następnie, czy z oceny tej zostały wyciągnięte wnioski właściwe pod względem logicznym i pod względem prawnym. W przypadku, gdy ustawodawca daje organowi możliwość rozstrzygnięcia sprawy na zasadzie uznania, sądowa kontrola decyzji obejmuje jedynie samo postępowanie poprzedzające jej wydanie, a nie rozstrzygnięcie będące wynikiem dokonania wyboru, o którym była mowa wyżej. Należy wskazać, że sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Sąd nie ocenia natomiast wydanej decyzji z punktu widzenia jej celowości, czy słuszności. Nie zwalnia to jednak sądu z obowiązku oceny, czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Uznanie administracyjne nie oznacza swobody decyzji dla organu administracji i ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi, jako ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Zaznaczyć również należy, że uznaniowość decyzji musi każdorazowo zachowywać proporcje pomiędzy interesem społecznym, a słusznym interesem strony. Analiza akt sprawy wskazuje, że ZUS prawidłowo ustalił, że spełnione zostały wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, a ewentualne umorzenie wnioskowanych należności (tj. odsetek od nieopłaconych składek) stanowiłoby pomoc de minimis. W art. 28 ust. 2 u.s.u.s. ustalona została zasada, zgodnie z którą należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Sytuacje całkowitej nieściągalności, o których mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. zostały enumeratywnie wyliczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Zgodnie z art. 28 ust. 3 u.s.u.s., całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 oraz z 2023 r. poz. 825,1723,1843 i 1860); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Podkreślić należy, że wyliczenie zawarte w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Z treści cyt. art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. jednoznacznie wynika, że aby ZUS mógł wydać rozstrzygnięcie w ramach uznania administracyjnego musi wcześniej poczynić ustalenia, że w sprawie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. Dopiero bowiem zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., pozwala ZUS przejść do rozważania dalszych okoliczności, które będą uzasadniały umorzenie zadłużenia, bądź odmowę umorzenia. Wobec treści wniosku skarżącego, w sprawie zastosowanie miał także art. 28 ust. 3a u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a u.s.u.s. zostały uregulowane w § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z powołanym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przytoczone powyżej regulacje wskazują, że decyzja Zakładu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu należności składkowych ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ przy zaistnieniu choćby jednej z przesłanek może, ale nie musi umorzyć należności z tytułu składek. Rozstrzygnięcie nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnie z art. 7 k.p.a., wszechstronnego zebrania oraz rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz jego oceny (art. 80 k.p.a.), co powinno znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Dowolność tę wyklucza również brzmienie art. 6 k.p.a., w myśl którego organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zdaniem sądu, w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, a uzasadnienie rozstrzygnięcia wskazuje na przesłanki, jakimi kierował się ZUS odmawiając umorzenia odsetek od nieopłaconych składek. Podkreślić należy, że płatnik składek odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym, a obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęcie w ramach uznania administracyjnego negatywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia, nie może być uznane za dowolne, a umorzenie należności składkowych byłoby przedwczesne. Osoba prowadząca działalność gospodarczą jest zobowiązana do zapoznania się z obowiązującymi przepisami prawa, a skutki finansowe działalności zobowiązanego nie mogą być przerzucone na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek. Za ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W niniejszej sprawie organ administracji trafnie uznał, że nie zachodzi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności, o których mowa w cyt. powyżej art. 28 ust. 3 u.s.u.s., a w szczególności nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 5 i 6 u.s.u.s., ponieważ aktualnie Dyrektor I Oddziału ZUS prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne poprzez zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych w Banku A. S.A., B. S.A., C. S.A., D. S.A., E, Bank F., G. S.A. oraz zajęcia nadpłaty podatku, na rachunkach bankowych nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z sądową, a 7 czerwca 2024 r. skierowano wniosek do Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź - Śródmieście o prowadzenie egzekucji ze składników, do których Dyrektor ZUS nie ma uprawnień. Ponadto, jak ustalono, skarżący jest także właścicielem oraz współwłaścicielem nieruchomości, na których ZUS poprzez wpis hipoteki zabezpieczył należności z tytułu składek, posiada 100% udziałów o łącznej wartości 5 000 zł i pełni funkcję Prezesa Zarządu w Ax. P.P.H.U Sp. z o.o. Postępowanie egzekucyjne, które nadal jest w toku, wyklucza zatem zaistnienie przesłanki całkowitej nieściągalności. Zaakcentować należy, że umorzenie składek wynikające z tego przepisu jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji, gdy spełniony zostanie którykolwiek ze stanów faktycznych dotyczący całkowitej nieściągalności składek. Brak natomiast takiego stanu stanowi negatywną przesłankę umorzenia należności. Ujmując rzecz inaczej, w sytuacji, gdy nie wystąpi żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. nie jest prawnie możliwe umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne z powodu ich całkowitej nieściągalności. Spełnienie bowiem którejkolwiek z przesłanek jest warunkiem koniecznym (niezbędnym) do ewentualnego uwzględnienia wniosku o umorzenie składek. Niezależnie od powyższego na podstawie cyt. art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe przypadki zostały określone w powołanym powyżej § 3 ust. 1 rozporządzenia. Z analizy zgromadzonych w sprawie dokumentów i przedstawionych organowi przez skarżącego informacji, w tym m.in. oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości z 9 grudnia 2024 r. wynika, że skarżący jest kawalerem i mikroprzedsiębiorcą - od 1 stycznia 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą z zakresu produkcji pozostałych mebli, posiada 100% udziałów o wartości 5 000 zł i pełni funkcję Prezesa Zarządu w Ax. P.P.H.U Sp. z o.o. W roku 2022, jak i roku 2023 oraz do października 2024 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał przychód - 0,00 zł, zaliczki na podatek dochodowy - 0,00 zł, nakłady na środki trwałe - 0,00 zł i wykazał straty w kwotach: 17 583,45 zł, 11 268,14 zł i 9 428,65 zł. Podał, że majątek firmowy wnosi - 0,00 zł, majątek prywatny - 600 000 zł, zobowiązania firmowe - 850 000 zł plus ZUS, - zobowiązania firmowe krótkoterminowe - 0,00 zł, - zobowiązania prywatne - 800 000 zł. Podał, że nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a stałe opłaty eksploatacyjne (tj. energia elektryczna, woda), które ponosi wynoszą 1 500 zł miesięcznie. Wskazał, że posiada zobowiązania pieniężne, z tytułu: podatków za lata 2014 - 2024 r. - w kwocie 850 000 zł, w instytucjach za lata 2014 - 2024 - w kwocie 200 000 zł oraz u osób fizycznych za lata 2014 – 2024 - w kwocie 800 000 zł, które nie są spłacane. Nie posiada domu ani lokalu mieszkalnego. Posiada udział wynoszący 1/5 w gospodarstwie rolnym o powierzchni 1,2368 ha położonym w województwie [...], powiat [...] miejscowość G. nr księgi wieczystej [...] oraz nieruchomość przeznaczoną do rozbiórki o powierzchni 2124 m2 położoną w Łodzi przy ul. A.3 nr księgi wieczystej [...]. Skarżący nadmienił, że wszystkie samochody, które posiada są przeznaczone na złom, dwa samochody marki Renault Kangoo zostały skradzione podobnie, jak inne składniki mienia ruchomego. Posiada wierzytelności pieniężne, z terminem spłaty w 2012 r. w kwocie 500 000 zł ale, jak wskazał większość dłużników nie żyje. W prognozie poprawy sytuacji finansowej skarżący podał, że do 2028 r. rozwiąże wszystkie problemy finansowe, a jako prognozowany sposób uregulowania należności zaproponował rozłożenie na raty należności głównej z tytułu składek, tj. I rata do 31 grudnia 2024 r., II i III rata do 31 marca 2025 r. i umorzenie wszystkich zobowiązań poza należnością główną. Podkreślił, że jest osobą zdrową, nigdy nie był na zwolnieniu chorobowym, nie pobierał zasiłku ani innej formy pomocy. Oceniając zasadność umorzenia należnych składek w kontekście art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 cyt. rozporządzenia, zdaniem sądu organ zasadnie stwierdził, że przedstawione powyżej okoliczności faktyczne nie wskazują, że wystąpiły w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Odnosząc się do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia należy wskazać, że przepis ten posługuje się sformułowaniem "niezbędnych potrzeb życiowych". Zgodnie z literalnym brzmieniem "niezbędne potrzeby życiowe" to takie, których zaspokojenie jest konieczne, bądź też, których niezaspokojenie negatywnie (szkodliwie) wpłynie na byt zobowiązanego lub jego rodzinę. Przy czym wymaga podkreślenia, że niezbędne potrzeby życiowe należy rozumieć w sposób obiektywny, a nie poprzez subiektywne postrzeganie tych potrzeb przez stronę. Z akt sprawy wynika, że skarżący jest kawalerem, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ponosi stałe koszty związane z utrzymaniem (tj. opłaty za media, wydatki na środki transportu i zakup paliwa oraz z tytułu zaciągniętych zobowiązań) w łącznej wysokości 6 600 zł, których, jak słusznie zauważył ZUS, w żaden sposób nie udokumentował. Wskazał natomiast, że nie pracuje zarobkowo, nie posiada dochodu z innych źródeł, nie pobiera zasiłku z pomocy społecznej, nie korzysta z innych form pomocy, a odwrotnie pomagał i nadal pomaga innym za własne środki. Od 24 lutego 2022r. zajmuje się sprawami służbowymi w obronie Ukrainy. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2021, 2022, 2023 i do października 2024 r. wykazał straty i nie wykazał żadnych przychodów. Wskazywał też, że jego zakład w L. i nieruchomość przy ul. A. w Ł. były wielokrotnie okradane, co zgłaszał organom ścigania. Z tego tytułu poniósł straty wysokości ok 1 500 000 zł, a jego zobowiązania cały czas rosną. W kontekście przedstawionych okoliczności faktycznych prawidłowo ZUS zwrócił uwagę, że punktem odniesienia, służącym do oceny sytuacji materialnej osoby zobowiązanej, z punktu widzenia możliwości umorzenia należności z tytułu składek są kwoty określające minimum socjalne. Minimum socjalne ustalone na podstawie danych GUS z 3 kwietnia 2025 r. przez Instytut Pracy Spraw Socjalnych w IV kwartale 2024 r. dla 1-osobowego gospodarstwa pracowniczego wynosi 1 862,87 zł i obejmuje podstawowe wydatki związane z egzystencją. Wskazane i ponoszone przez skarżącego wydatki są większe od wskazanej powyżej kwoty minimum socjalnego, co wyklucza wystąpienie przesłanki ubóstwa. Ponadto, co należy podkreślić skarżący nie udokumentował w żaden sposób, że nie posiada środków finansowych na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych i nie wskazał z czego czerpie środki na swoje utrzymanie i wskazywane wydatki (tj. zakup żywności, odzieży, środków czystości, opłaty za media, środki transportu, paliwo itp.), nadal formalnie prowadzi działalność gospodarczą choć nie wykazuje żadnych przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej i sam w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania podaje, że [...] od 2015 r. nie przywróciła dostaw prądu do zakładu produkcyjnego w L., nie jest w stanie zabezpieczyć tego obiektu. Posiada także nieruchomości, (udział w gospodarstwie rolnym o powierzchni 1,2368 ha oraz nieruchomość przeznaczoną do rozbiórki o powierzchni 2124 m² położoną w Łodzi) oraz 100% udziałów o łącznej wartości 5 000 zł, pełni funkcję Prezesa Zarządu w Ax. P.P.H.U Sp. z o.o. Skarżący jednocześnie cały czas potwierdza zdolność i chęć zarobkowania oświadczając, że do 2028 r. rozwiąże wszystkie problemy finansowe. Poza tym skarżący nie korzysta ze środków pomocy społecznej, która to pomoc udzielana jest osobom znajdującym się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Korzystanie z form wsparcia, jakie oferuje pomoc społeczna nie jest oczywiście obowiązkowe, jednak dla prowadzącego postępowanie organu stanowi dodatkowe potwierdzenie, że dana osoba znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej, ponieważ jej dochody nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Należy w tym miejscu podkreślić, że nie jest dopuszczalna interpretacja art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia prowadząca do przyjęcia, że przedsiębiorca, który nie wywiązywał się z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne doprowadzając do kumulacji należności, może uniknąć ich spłaty z tego tylko powodu, że aktualnie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazuje straty, ponosi stałe, wysokie wydatki związane z utrzymaniem, których nie udokumentował i nie znajdują one pokrycia w przedstawionej sytuacji finansowej i posiada inne zobowiązania, których nie spłaca. Prawidłowe jest również stanowisko organu, że zgromadzone w sprawie dowody nie wskazują na to, aby w sprawie zaistniała wynikająca z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia przesłanka umorzenia w postaci poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub nadzwyczajnego zdarzenia, powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogło pozbawić skarżącego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że w niniejszej sprawie klęska żywiołowa lub nadzwyczajne wydarzenie nie były powodem powstania zaległości. Zadłużenie powstało na skutek nieopłacania przez skarżącego od 2013 r. w ustawowym terminie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Odnosząc się natomiast do przesłanki określonej w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia należy wskazać, że w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skarżący bowiem, jak już wskazano powyżej sam oświadczył, że jest osobą zdrową, zdolną do podjęcia zatrudnienia, nigdy nie był na zwolnieniu chorobowym, nie pobierał zasiłku ani innej formy pomocy. Należy wskazać, że wbrew zarzutom postawionym w skardze organy dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych dotyczących aktualnej (a nie przyszłej, hipotetycznej) sytuacji materialnej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącego i oceniły ją w kontekście przesłanek umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Fakt, że ustalenia i wnioski poczynione przez organy nie są zbieżne z oczekiwaniami skarżącego w tym zakresie, nie świadczą o ich wadliwości. Podkreślić bowiem należy, że pomimo, że katalog przesłanek, o których mowa w § 3 rozporządzenia ma charakter otwarty, to organ nie ma obowiązku poszukiwania okoliczności umorzenia należności, a jedynie dokonania oceny okoliczności wskazanych przez stronę. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, ZUS nie jest co do zasady obciążony obowiązkiem zbierania dowodów na okoliczność istnienia wspomnianych w tych przepisach przesłanek (por. wyrok NSA z 17 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 2317/13). Pamiętać należy, że umarzanie należności z tytułu składek jest wyjątkiem od zasady obowiązku ich opłacania. W świetle powyższych przepisów, to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy, sytuację rodzinną oraz zdrowotną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Skoro zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek będących podstawą dla organu do wydania decyzji o umorzeniu składek to oznacza, że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na nim jako wnioskodawcy (wyroki NSA: z 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 157/13; z 13 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 31/13; z 13 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2132/11). Zobowiązany powinien zatem swoją sytuację majątkową i życiową przedstawić w sposób spójny i wyczerpujący i wskazać dowody na poparcie swoich twierdzeń, gdyż to on posiada najlepszą wiedzę o swojej sytuacji. To stronie znane są okoliczności, które uniemożliwiają jej uregulowanie zaległości (wyrok NSA z 14 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 149/11). Na organie zaś, zgodnie z art. 80 k.p.a., spoczywa obowiązek dokonania oceny stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dostarczonego przez wnioskującego o umorzenie. Zdaniem sądu skarżący zarówno w zarzutach postawionych w skardze, jak i w jej uzasadnieniu, skutecznie nie podważył przedstawionych powyżej ustaleń faktycznych i nie wykazał dowolności ich oceny. Argumentacja zawarta w skardze sprowadza się wyłącznie do polemiki z oceną stanu faktycznego dokonaną przez organ administracji i podkreślania przyczyn, z powodu których skarżący przestał opłacać składki i przyczyn ponoszonych strat. Skarżący nie wykazał jednocześnie, że uregulowanie ciążących na nim należności doprowadzi do niemożności zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przeciwnie, mimo braku dochodów skarżący podaje, że ponosi miesięcznie znaczne wydatki i udziela także bliżej nie określonej pomocy innym. Okoliczność, że skarżący nie zgadza się z wnioskami prawidłowo wyciągniętymi z oceny dowodów nie oznacza, że dowody te nie zostały prawidłowo i wyczerpująco rozpatrzone przez organ. Z powyższych względów nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10, art. 12, art. 14, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 82 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem sądu materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony i zbadany w sposób wyczerpujący, podjęto wszelkie kroki niezbędne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia art. 28 ust. 3a w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia oraz art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. W postępowaniu w sprawach o umorzenie należności ocenie podlegają bowiem nie tyle przyczyny powstania zadłużenia, co aktualna sytuacja finansowa i życiowa wnioskodawcy, a przede wszystkim jej wpływ na możliwość spłaty zadłużenia (por. wyrok NSA z 14 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 384/12). Skoro skarżący nie przedstawił w sposób pełny i rzetelny informacji dotyczących jego aktualnej sytuacji materialnej i finansowej, to sam pozbawił się możliwości pełnej oceny jego kondycji finansowej w kontekście przesłanek, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Dane, do których organ miał dostęp zostały do sprawy załączone i uwzględnione przy ocenie zebranego materiału. Sąd nie podziela także zarzutu sformułowania decyzji w sposób deprecjonujący i poniżający skarżącego. Podkreślenie przez organ, że umorzenie bardzo znacznych kwot z tytułu odsetek od zaległych, od wielu lat nie opłacanych składek, bez wystarczających podstaw byłoby nieuczciwe wobec przedsiębiorców opłacających składki, nie może być uznane za użycie języka ocennego i pogardliwego. Podkreślić w tym miejscu również należy, że nie jest wymagane, aby spłata należności nastąpiła jednorazowo, możliwe jest rozłożenie należności na raty dostosowane do indywidualnych możliwości skarżącego, które będą sukcesywnie spłacane. Sąd podziela stanowisko ZUS, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek wobec ZUS. W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 u.s.u.s., interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza określoną w art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 u.s.u.s. zasadę równego traktowania ubezpieczonych (por. m.in. wyrok NSA z 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 99/10, Lex nr 952872). Końcowo natomiast nadmienić jedynie należy, że zmiana stanu faktycznego po wydaniu wyroku przez sąd może stanowić podstawę do wystąpienia przez stronę z nowym wnioskiem o umorzenie należności z tytułu składek. Sąd administracyjny dokonując kontroli zaskarżonej decyzji jest bowiem zobowiązany uwzględnić stan faktyczny i prawny na dzień wydania decyzji. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. d.cz.