III SA/Łd 71/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku N. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi N. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 71/11 Uzasadnienie Pismem z dnia 14 stycznia 2011 r. N. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy, załączając następnie – w związku z wezwaniem Sądu - wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku wskazał na swoją trudną sytuację finansową oraz fakt, iż ma na utrzymaniu troje dzieci, w tym jedno niepełnosprawne. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trójką dzieci – córką A. K. (18 lat), córką A. K. (13 lat) oraz synem S. K. (12 lat). Odnośnie uzyskiwanych dochodów wskazał, iż utrzymuje się z "rożnych prac dorywczych", z których uzyskuje w zależności od miesiąca ok. 300 – 600/700 zł. Nie posiada żadnych oszczędności. Z oświadczenia wynikało także, iż skarżący nie jest właścicielem domu, mieszkania ani innej nieruchomości. W rubryce "Inne, dodatkowe informacje o stanie majątkowym" wyjaśnił, iż pozostaje w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W związku z tym zażądano: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za 2009 i 2010 rok lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tym okresie dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych żony skarżącego – E. K. za 2009 i za 2010 rok lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tym okresie dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyjaśnienia, czy skarżący lub jego żona jest właścicielem pojazdów mechanicznych, jeżeli tak to określenia ich marki, szacunkowej wartości i rocznika produkcji; wyjaśnienia wątpliwości w zakresie określenia miejsca zamieszkania skarżącego (we wniosku wskazywał, że nie posiada żadnej nieruchomości, ani mieszkania) oraz wskazania czyją własnością są zajmowane przez skarżącego lokale mieszkalne i na jakich zasadach skarżący je zajmuje; wyjaśnienia źródeł uzyskiwanych środków finansowych służących pokryciu kosztów utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego, wskazywanych w zażaleniu na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, gdzie skarżący wskazywał na koszty dowozu dzieci do szkoły w kwocie 900 zł i koszty utrzymania – po ok. 250 zł na osobę. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący, pismem z dnia 6 kwietnia 2011 r., przedłożył kserokopie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych dochodów, z którego wynikało, iż w roku 2009 skarżący uzyskał przychód w kwocie 32,76. Odnośnie informacji o dochodach za 2010 r. skarżący podał, iż jeszcze nie rozliczył się z urzędem skarbowym, z uwagi na prowadzone przed Sądem Rejonowym Wydział Pracy postępowanie o wynagrodzenie i wydanie świadectwa pracy. Podobnie, wyjaśnił, iż żona również nie złożyła zeznania podatkowego za 2010 r., w związku z czym również nie przedłożył stosownego dokumentu. W kwestii złożenia zaświadczenia z banku o posiadanych rachunkach bankowych i przedłożenia wyciągów z tych rachunków podał jedynie numer swojego konta i wyjaśnił, iż wyciągów nie prześle, gdyż ich uzyskanie jest odpłatne, a to obciążałoby jego budżet domowy. Odnośnie wyjaśnienia, czy on lub jego żona są właścicielami pojazdów mechanicznych załączył jedynie kserokopię pierwszej strony umowy dofinansowania z PFRON zakupu pojazdu, który ma być użytkowany w celu dowozu niepełnosprawnego dziecka do szkoły. Odpowiadając na pytanie o status zajmowanych przez skarżącego lokali mieszkalnych wyjaśnił, iż "ma status bezdomnego, a pomieszczenia, które zajmuje na obecną chwilę nie posiadają prawnego właściciela". Odnośnie wyjaśnienia źródeł utrzymania, w szczególności w kwestii wskazanych kosztów dowozu dzieci do szkoły w kwocie 900 zł i koszty utrzymania – po ok. 250 zł na osobę, skarżący ponownie podniósł, że utrzymuje się z prac dorywczych. Mając na uwadze, iż przekazane przez skarżącego informacje nie realizowały żądania w zakresie przekazania niezbędnych informacji dotyczących sytuacji finansowej i rodzinnej skarżącego referendarz ponownie wezwał skarżącego, pismem z dnia 14 kwietnia 2011 r., do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przekazania następujących informacji: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych obojga małżonków – N. K. i E.K. za rok 2010 lub – o ile to będzie niemożliwe, w sytuacji nie złożenia rozliczenia w urzędzie skarbowym – przekazania stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tym roku dochodach obojga małżonków (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego lub jego żonę rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich trzech miesięcy – w tym zakresie wskazano, iż wystarczające będzie przekazanie elektronicznych wydruków z posiadanego rachunku(ów); w związku z przedstawionym przez wnioskodawcę wyjaśnieniem dotyczącym informacji o posiadanych pojazdach mechanicznych, z którego wynika, iż nabył pojazd mechaniczny w ramach dofinansowania ze środków PFRON pokrywając co najmniej 20% ceny brutto pojazdu – zażądano przedstawienia informacji o powyższym pojeździe - określenia jego marki, szacunkowej wartości i rocznika produkcji oraz wyjaśnienia źródeł pochodzenia środków niezbędnych na pokrycie udziału wnioskodawcy w nabywanym pojeździe i wskazania wielkości tych środków; wyjaśnienia źródeł uzyskiwanych środków finansowych służących pokryciu kosztów utrzymania w gospodarstwie domowym skarżącego, wskazywanych w zażaleniu na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, gdzie skarżący wskazuje na koszty dowozu dzieci do szkoły w kwocie 900 zł i koszty utrzymania – po ok. 250 zł na osobę. W odpowiedzi na to kolejne wezwanie skarżący przedłożył jedynie wyciąg z rachunku bankowego w Banku A., którego wynikało, iż saldo rachunku na dzień 31 marca 2011 wynosiło 17,36 zł. Odnośnie żądania przekazania innych, szczegółowo wskazanych w wezwaniu dokumentów i informacji, skarżący takowych nie przekazał. Wskazał jedynie, iż wciąż nie rozliczył się z urzędem skarbowym, a co do zeznania żony wyjaśnił, iż "nie rozliczała się z urzędem skarbowym, albowiem otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny na dziecko". Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dwoma kolejnymi wezwaniami w tym zakresie. W szczególności nie przedstawił poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za 2010 lub odpowiednio zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych w tym okresie dochodach. W tym zakresie skarżący przekazał jedynie zaświadczenie o osiągniętych przychodach w roku 2009. Nie można natomiast przyjąć za trafną argumentacji skarżącego odnośnie nie przekazania stosownego dokumentu za 2010 r. Wyjaśnienia, iż toczy się postępowanie sądowe w przedmiocie wynagrodzenia i świadectwa pracy nie może być argumentem przemawiającym za odmową udostępnienia żądanych informacji. Tym bardziej, że w kolejnym wezwaniu sprecyzowano, iż w przypadku nie złożenia przez skarżącego zeznania podatkowego, wystarczającym będzie przekazanie zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości uzyskiwanych w roku podatkowym dochodach. Takimi informacjami natomiast urząd skarbowy niewątpliwie dysponuje, choćby z przekazanego przez pracodawcę zeznania PIT-11 (końcowy termin jego przekazania przez pracodawcę do urzędu skarbowego upłynął w dniu 28 lutego 2011 r.). Mimo to skarżący zasłaniał się argumentem, iż nie złożył stosowanego zeznania podatkowego. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do żądania przekazania zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym. Tym samym w praktyce pozbawił rozpoznając jego wniosek referendarza możliwości oceny dochodów wnioskodawcy. Wątpliwości budzi także kompletność przekazanych informacji o posiadanych rachunkach bankowych skarżącego i jego żony. Z przekazanego bowiem wyciągu z rachunku bankowego w Banku A. wynika jedynie, iż na ten rachunek przekazywane były środki wypłacane żonie skarżącego (z tytułu zasiłku rodzinnego, pielęgnacyjnego, świadczeń pielęgnacyjnych). Z przekazanego wyciągu nie wynika natomiast, aby na ten rachunek dokonywane były wpłaty środków majątkowych - wynagrodzenia skarżącego z tytułu uzyskiwanych dochodów, na których osiąganie wskazuje sam skarżący. Wykazywane na tym rachunku bankowym środki finansowe nie potwierdzają także, wskazywanych przez skarżącego wysokości wydatków w jego gospodarstwie domowym, które sam szacował na ok. 1.650 -1.900 zł. Skarżący, mimo dwukrotnego wezwania, nie wyjaśnił źródeł pochodzenia środków finansowych niezbędnych do finansowanie kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Na wysokość tych kosztów wskazywał sam skarżący w swoim piśmie z dnia 21 lutego 2011 r., kierowanym do tutejszego Sądu, zaliczając do nich koszty ponoszone w związku z dowozem dziecka do szkoły (ok. 900 zł) oraz koszty bieżącego utrzymania – które określił na ok. 250 zł miesięcznie na osobę, co daje łącznie koszty w wysokości ok. 1.605 - 1.900 zł (w zależności od wliczenia lub nie do gospodarstwa domowego żony skarżącego). Odmowa ze strony skarżącego wyjaśnienia źródeł pochodzenia środków finansowych na pokrycie bieżących wydatków we wskazanej wysokości, uniemożliwia faktyczną ocenę wielkości źródeł dochodów skarżącego, a ustalenie powyższego pozwalałoby na racjonalną ocenę, czy skarżący faktycznie nie dysponuje dochodami pozwalającymi mu pokryć wydatki związane z postępowaniem przed tutejszym Sądem. W ocenie referendarza, fakt odmowy przekazania wskazanych powyżej, żądanych informacji o stanie majątkowym czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych i niemożność poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Tym samym strona pozbawiła referendarza informacji niezbędnych do faktycznej oceny jej zdolności płatniczych. W tym kontekście za niewiarygodne uznać należy więc informacje o braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania w niniejszym postępowaniu. Odnieść się należy jeszcze do informacji przekazanych przez samego skarżącego, iż nabył na przełomie 2008/2009 r. pojazd mechaniczny w ramach dofinansowania z PFRON. Skarżący mimo dwukrotnych wezwań w tym zakresie nie udzielił informacji jaki samochód nabył i za jaką kwotę. Nie wyjaśnił również, skąd posiadał środki finansowe na zakup przedmiotowego pojazdu, jak bowiem wynika z przekazanej umowy dofinansowania, zobowiązany był do sfinansowania 20% wartości tego pojazdu. Co przy tym, co istotne zakup pojazdu dotyczył – jak wynika z umowy – nowego fabrycznie pojazdu. Odmowa ze strony skarżącego przekazania informacji o nabytym pojeździe, a w szczególności odmowa przekazania informacji o źródłach pochodzenia środków finansowych na pokrycie 20% wkładu również stanowi nieuzasadnioną odmowę wyjaśnienia i wykazania faktycznie posiadanych środków. Skoro bowiem skarżący takowy pojazd nabył, to niewątpliwie posiadał stosowne środki na jego zakup. Wyjaśnienie, iż miało to miejsce przed 2-3 laty i w związku z tym nie ma znaczenia dla obecnej sytuacji majątkowej skarżącego nie jest w tym zakresie wystarczające. Sposób uzyskania tych środków, ich wielkość i sposób zadysponowania świadczy o faktycznych możliwościach finansowych strony. Określa obiektywnie rozumianą zdolności do zadysponowania takich środków finansowych. Referendarz nie przesądzał, że fakt ten byłby decydujący do stwierdzenia, że skarżący miał możliwość pokrycia kosztów postępowania, ale odmowa przekazania takich informacji pozbawiła referendarza – rozstrzygającego wniosek o przyznanie prawa pomocy – wiarygodnych danych dotyczących sytuacji finansowej skarżącego. Ponadto, brak odpowiedzi w tym zakresie w połączeniu z odmową przekazania informacji o źródłach utrzymania gospodarstw domowego (wskazywanych na ok. 1.900 zł) oraz odmowa przekazania informacji o dochodach uzyskiwanych w roku 2010 r. (odmowa przekazania zaświadczenia urzędu skarbowego) w całokształcie powodują, iż brak jest pełnej, wiarygodnej informacji o stanie majątkowym, możliwościach płatniczych strony. Wskazać w związku z tym należy, iż orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że niedopełnienie w całości lub choćby w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2009 r. I OZ 744/09). W niniejszej sprawie mamy natomiast do czynienia z taką właśnie sytuacją, albowiem skarżący odmówił przekazania dodatkowych informacji w związku z wezwaniem do ich przedłożenia. Nie zrealizował tego wniosku także po kolejnym wezwaniu. Zatem w praktyce dwukrotnie odmówił przekazania stosownych informacji i dokumentów. Przekazane natomiast w odpowiedzi na wezwania referendarza cząstkowe informacje niewątpliwie nie stanowiły realizacji wskazywanych wezwań. Nie może być bowiem tak, że to strona wnioskująca o przyznanie jej praw pomocy, a zatem oczekująca, iż to Skarb Państwa pokryje za nią koszty sądowe, będzie decydować jakie informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i rodzinnej przekaże na żądanie rozstrzygającego jej wniosek. Brak precyzyjnych i pełnych informacji o stanie majątkowym skarżącego może zatem w takiej sytuacji stanowić o odmowie przyznania jej prawa pomocy, na co wskazywał wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera – zdaniem referendarza – dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Skarżący nie wykazał w związku z tym w dostateczny sposób, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uznając złożone oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznać należało, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, art. 245 § 2 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.