III SA/Łd 731/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 16 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku syndyka masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi syndyka masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2015 roku postanawia przyznać syndykowi masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. i prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 8.000 (słownie: osiem tysięcy) złotych a.l. III SA/Łd 731/17 Uzasadnienie Syndyk masy upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w Ł. (dalej strona skarżąca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2015 roku. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu do skargi strona skarżąca sformułowała wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku na urzędowym druku "PPPr". W uzasadnieniu wniosku syndyk podniósł, że Spółka A ogłosiła w lipcu 2016 r. upadłość. Na dzień składania wniosku nie posiada żadnego majątku (został zbyty przez syndyka). Syndyk złożył do sędziego komisarza plan podziału funduszy masy upadłości oraz określił pozostałe koszty, które będą ponoszone przez masę upadłości do czasu zakończenia postępowania upadłościowego. Cała kwota znajduje się na rachunkach bankowych i czeka na zatwierdzenie jej podziału przez sędziego komisarza. W części dotyczącej oświadczenia o majątku i dochodach podała: wysokość kapitału zakładowego – 5.000 zł, wartość środków trwałych – 10.684,03 zł; wysokość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy według bilansu – strata – 49.829,99 zł. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku łącznie wynosił: 221.282,76 zł. Syndyk w formularzu w rubryce inne dane dotyczące majątku, dochodów oraz zobowiązań i wydatków wskazał, iż w kasie zdeponowana jest kwota 293,40 zł, plan podziału funduszy masy upadłości przekazany do sędziego komisarza wykazuje kwotę 157.750,00 zł, wynagrodzenie syndyka określono na kwotę 55.455,20 zł, wydatki na księgowość – 1.500 zł miesięcznie, obwieszczenie związane z upadłością ok. 1.900 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza syndyk w piśmie z 2 października 2017 r. wyjaśnił, że plan podziału funduszy masy upadłości nie został do dnia udzielania odpowiedzi zatwierdzony przez sąd, podobnie wniosek o wynagrodzenie syndyka nie został rozpoznany przez sąd. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Na wstępie należy zaznaczyć, że strona składając wniosek o prawo pomocy zażądała jedynie zwolnienia od kosztów sądowych. Wniosek ten, obejmował więc jedynie żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Odnosząc się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio powoływanej ustawy, ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Trudno bowiem stwierdzić, że wnioskodawca nie posiada aktualnie dostatecznych środków na poniesienie wymaganych kosztów sądowych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Ł. Ś. w Ł., XIV Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z [...], sygn. akt [...] ogłoszono upadłość likwidacyjną wnioskującej spółki. W tym miejscu trzeba stwierdzić, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie implikuje automatycznie obowiązku przyznania syndykowi masy upadłości prawa pomocy. W orzecznictwie wyraźnie akcentuje się, że fakt ogłoszenia upadłości przedsiębiorcy nie stanowi warunku koniecznego przyznania prawa pomocy (tak w postanowieniach NSA z 11 czerwca 2008 r., sygn. akt: I FZ 204/08, z 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt: I GZ 249/10). Tak więc samo ogłoszenie upadłości wnioskodawcy (obejmującej likwidację majątku) nie przesądza o tym, że wnioskodawca postawiony w stan upadłości zasługuje na uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przyjmuje się powszechnie, że fakt bycia w stanie upadłości określonego podmiotu ma jedynie znaczenie dla oceny jego sytuacji finansowej – fakt ten nie jest jednocześnie w żadnym wypadku warunkiem koniecznym przyznania prawa pomocy (postanowienia NSA z 2 września 2010 r., sygn. akt I GZ 295/10 i z 9 grudnia 2010 r., sygn. akt I GZ 395/10). Co istotne zwolnienie od kosztów postępowania sądowego stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku (art. 199 ustawy – Praw3o o postepowaniu przed sądami administracyjnymi), która dotyczy wszystkich podmiotów w tym syndyka, który na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest traktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom. Podsumowując samo ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku nie stanowi przesłanki przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Ten jak wynika z akt sprawy obejmuje środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, które wynoszą ok. 220.000 zł. W tej sytuacji złożony nie mógł zostać w pełni uwzględniony. Strona dysponuje bowiem środkami pieniężnymi, które umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych choćby w określonej części. Odnośnie zaś argumentacji syndyka zawartej we wniosku podnieść należy, że realizacja celu postępowania upadłościowego nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia tego typu koncepcji (tak postanowienia NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11). Tym bardziej, że nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że syndyk masy upadłości jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego (przechowywanie majątku upadłej, koszty materiałów biurowych, opłaty pocztowe i bankowe oraz inne związane bezpośrednio z zabezpieczeniem, zarządem i likwidacja masy upadłości), a jednocześnie nie może ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Zgodnie bowiem z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie, koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.). Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. (zob. postanowienie NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt I GZ 740/15 oraz 6 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 431/12). Mając powyższe na uwadze oraz to, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (zob. postanowienie NSA z 15 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 258/06), należało uznać, że wniosek zasługuje jedynie na częściowe uwzględnienie. Przy tym, wobec faktu, iż wpis w sprawie określono na 23.833 zł, to - zdaniem referendarza - przyjąć należało, że strona będzie w stanie uiścić kwotę 8.000 zł wpisu od skargi. Kwota ta stanowi 1/3 kwoty całości wpisu. Przede wszystkim, zwrócić bowiem należy uwagę, iż strona skarżąca posiada na koncie bankowym kwotę ponad 200.000 zł, która może zostać przeznaczona na częściowe pokrycie kosztów sądowych. Końcowo podnieść również należy, iż najnowszych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego podtrzymane zostało stanowisko, iż w świetle art. 246 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego lub likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy; dopiero wykazanie - zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób nie budzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 21 stycznia 2015 r. w sprawie II FZ 1937/14). Dlatego też mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. a.l.