III SA/Łd 74/13

Dnia 16 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 roku sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty należności celnych 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat A. W. – K., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu K. B. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat A. W. – K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 3 sierpnia 2012 r. do Dyrektora Izby Celnej w Ł. wpłynął wniosek K. B. o rozłożenia na raty należności celnych w kwocie 10 739, 80 zł - powstałych z tytułu importu towarów, tj. samochodu osobowego marki VW Golf, określonych decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu wniosku strona podała, że znajduje się w ciężkiej sytuacji materialnej i nie ma możliwości spłacenia powstałego zadłużenia. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo Celne, art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny, Dyrektor Izby Celnej w Ł. odmówił rozłożenia na raty należności celnych powstałych z tytułu importu towarów. W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego oraz Ordynacji Podatkowej, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozłożenie na raty należności celnych. Skarżący podkreślił, że decyzja o określeniu długu celnego została wydana [...]., zatem już po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej i związku z powyższym organ winien stosować normy zawarte w art. 67a Ordynacji podatkowej oraz przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego, które zezwalają między innymi na rozłożenie na raty zaległości celnych. Ponadto skarżący wskazał, że wniosek dotyczący rozłożenia na raty jest nowym postępowaniem i nie dotyczy samego długu celnego i kwestionowania jego zasadności, a jedynie ułatwienia w spłaceniu dzisiaj istniejącego zadłużenia, natomiast postępowanie nie dotyczy kwestii związanych z merytorycznym rozstrzygnięciem, do którego należy stosować przepisy dotychczasowe. Decyzją z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy ww. decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja z dnia [...] odmawiająca rozłożenia na raty należności celnych, została wydana zgodnie z art. 237 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks Celny w związku z art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo Celne oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie udzielania ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności. Organ wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie może być mowy o zastosowaniu art. 67a ustawy oraz przepisów Wspólnotowego Kodeksu Celnego, gdyż zgodnie z decyzją z dnia [...] dług celny powstał w dniu 15 grudnia 1999r., tj. w chwili ujawnienia u K. B. samochodu przez Policję. W zaistniałym stanie faktycznym należy stosować przepisy dotychczasowe, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Wydanie decyzji określającej dług celny 16 sierpnia 2004 r. nie zmienia faktu, iż dług celny powstał przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Organ wyjaśnił, że przez pojęcie "sprawy dotyczące długu celnego" użyte w przepisie art. 26 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo celne należy rozumieć nie tylko przepisy prawa materialnego, ale również przepisy proceduralne, obowiązujące przed akcesja Polski do Unii Europejskiej. Dotyczy to zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji. Ponadto organ wyjaśnił, że w myśl przepisów obowiązujących przed wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej strona mogła złożyć wniosek o rozłożenie na raty należności celnych w terminie 10 dni od daty powiadomienia o długu celnym. K. B. został powiadomiony o kwocie długu celnego w dniu 24 sierpnia 2004 r. decyzją z dnia [...] i wniosek o rozłożenie na raty kwoty należności celnych wynikających z ww. decyzji winien być złożony do dnia 2 września 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia wniosku nie zależy od uznania organu celnego, ale wynika wprost z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra finansów z dnia 14 listopada 2003 r. w sprawie udzielenia ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności. W konsekwencji zasadna była odmowa rozłożenia na raty spłaty należności celnych określonych decyzją nr [...] z dnia [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K. B. wniósł o uchylenie powyższych decyzji, zwolnienie od kosztów postępowania i ustanowienie adwokata oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumenty odwołania, wskazując, że organy celne powinny były zastosować w sprawie regulację wynikającą z treści art. 67a o.p. oraz przepisy Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Nie zgodził się ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w Ł., który odmawia zastosowania udogodnień dla dłużnika takich jak rozłożenie na raty oraz umorzenie odsetek przewidzianych przez WKC. Podkreślił, że wniosek o rozłożenie na raty zainicjował nowe postępowanie, zatem nie dotyczy samego długu celnego i kwestionowania jego zasadności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] o odmowie rozłożenia na raty należności celnych wynikających z decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Spór w sprawie sprowadza się do tego, czy wniosek skarżącego o rozłożenie na raty należności celnych powstałych przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej organ winien rozstrzygać na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz.U. nr 23 poz. 117 ze zm.) oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymaga wyjaśnienia, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz.U. z 2004r. nr 68, poz. 623 ze zm.) - przepisy dotychczasowe stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Podkreślić więc należy, że art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne uregulował kwestie intertemporalne w zakresie długów celnych powstałych przed dniem uzyskania przez Polskę członkostwa w Unii Europejskiej. W wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. SK 25/05 (Dz. U. nr 229, poz. 1675) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że na mocy przepisu przejściowego art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - utrzymane w mocy zostały przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej (...). Użyte w powołanym przepisie sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się" oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2007 r., sygn. I GSK 559/06, publ. ONSAiWSA 2008/4/63; wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. I GSK 1381/06, Lex nr 351019). Zasada stosowania przepisów dotychczasowych jest zgodna z regulacjami Traktatu Akcesyjnego (rozdział 5 pkt 13 Załącznika IV do aktu, Dz. U. UE. L. Nr 236, 33 z 23 września 2003 r.), zgodnie z którym procedury dotyczące powstania długu celnego, księgowania oraz pokrycia należności wynikających z kontroli, o których mowa w art. 201 do 232 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92 oraz art. 859 do 876a rozporządzenia (EWG) nr 2454/93 mają zastosowanie do nowych Państw Członkowskich z zastrzeżeniem sytuacji, gdy odzyskiwanie należności jest przeprowadzane na warunkach określonych w ustawodawstwie wspólnotowym. Jednakże w przypadku, gdy dług celny powstał przed dniem przystąpienia, odzyskanie należności zostanie przeprowadzone zgodnie z warunkami obowiązującymi w nowym Państwie Członkowskim, przez to Państwo oraz na jego rzecz. Również w dokumencie informacyjnym nr TAXUD/763/2004, opracowanym przez Komisję Europejską, zawarto wyjaśnienia w tym zakresie. W rozdziale IX tego dokumentu wskazano, że w sprawach dotyczących długu celnego powstałego przed przystąpieniem, zastosowanie mają przepisy, które obowiązywały w nowym Państwie Członkowskim przed przystąpieniem. Interpretacja art. 26 cyt. ustawy w świetle postanowień Aktu Akcesyjnego zawartego w załączniku IV Nr 5 pkt 13 przemawia więc za przyjęciem poglądu, iż użyte w tym przepisie sformułowanie, odnoszące się do przepisów dotychczasowych obejmuje zarówno stosowanie przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Powyższy pogląd należy uznać za ukształtowany w orzecznictwie sądowym (por. wyroki NSA z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I GSK 698/07, zbiór Lex nr 577399; z dnia 18 listopada 2008 r., sygn. akt I GSK 9/08; z dnia 17 grudnia 2008 r., sygn. akt I GSK 144/08; z dnia 8 września 2009 r., sygn. akt I GSK 809/08). W pełni też podzielić należy pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I GSK 548/09, LEX nr 744821. NSA stwierdził w nim, że ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" z art. 26 powołanej ustawy z dnia 19 marca 2004 r. należy interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w kodeksie celnym. Zgodnie z art. 1 ustawy - Kodeks celny przedmiotem regulacji tego aktu są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Wynika zatem z tego, że kodeks celny zawiera zarówno przepisy prawa materialnego, jak i procesowego. Należy też wskazać, że zagadnienie "przepisów dotychczasowych" z powołanego wyżej art. 26 było już przedmiotem zainteresowania orzecznictwa NSA, które zgodnie wyraża stanowisko, że określenie "sprawy dotyczące długu celnego" obejmuje wszystkie sprawy związane z długiem celnym, o ile ten dług powstał przed uzyskaniem przez Polskę członkostwa UE. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy celne obowiązane były stosować przepisy prawne - zarówno prawa materialnego, jak i proceduralne - obowiązujące na dzień powstania długu celnego. Skoro ustalenie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego dokładnej daty nielegalnego wprowadzenia przez skarżącego pojazdu do obrotu nie było możliwe, a w dniu 15 grudnia 1995 r. nastąpiło ujawnienie samochodu przez Policję u skarżącego, to w myśl art. 222 § 1 Kodeksu celnego oznacza, że w tym dniu powstał dług celny i oznacza, że dług celny powstał przed datą akcesji do Unii Europejskiej. W myśl art. 237 § 1 Kodeksu celnego organ celny może udzielić dłużnikowi, spełniającemu wymogi określone w art. 197 § 2a pkt 1-3, ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności. Ułatwieniem płatniczym innym niż odroczenie płatności może być w szczególności rozłożenie spłaty całości lub części kwoty należności na raty. Udzielenie ułatwień, o których mowa w § 1: 1) jest uzależnione od złożenia zabezpieczenia; jednakże, gdy złożenie zabezpieczenia mogłoby spowodować, ze względu na sytuację dłużnika, poważne trudności natury gospodarczej lub społecznej, można odstąpić od wymogu jego złożenia, 2) uprawnia do poboru, przy odpowiednim zastosowaniu art. 233 § 2, opłaty prolongacyjnej od kwot należności; jeżeli uiszczenie tej opłaty może spowodować, ze względu na sytuację dłużnika, poważne trudności natury gospodarczej lub społecznej, organ celny może odstąpić od jej poboru (§ 2). W § 3 powyższego rozporządzenia została zawarta delegacja dla Ministra Finansów do określenia w drodze rozporządzenia: 1) wzoru wniosku o udzielenie ułatwienia płatniczego innego niż odroczenie płatności, dokumenty, które należy do niego dołączyć, oraz termin, w którym wniosek może zostać złożony, 2) szczegółowych warunków i trybu postępowania przy udzielaniu ułatwień płatniczych, o których mowa w § 1, 3) maksymalnej wysokości kwoty podlegającej ułatwieniom płatniczym, 4) maksymalnego okres, na jaki ułatwienia płatnicze mogą być udzielone, 5) częstotliwości, z jaką ułatwienia płatnicze mogą być udzielone na rzecz jednego dłużnika, 6) sposobu wyliczenia opłaty prolongacyjnej od kwoty udzielanego ułatwienia płatniczego - z uwzględnieniem szczegółowych wymogów, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o udzielenie ułatwienia płatniczego innego niż odroczenie płatności, oraz obowiązujących terminów uiszczania kwot należności. W wykonaniu powyższej delegacji Minister Finansów wydał w dniu 14 listopada 2003 r. rozporządzenie w sprawie udzielania ułatwień płatniczych innych niż odroczenie płatności (Dz.U. z 2003 r. nr 206, poz. 1997). Stosownie do treści § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia wniosek o rozłożenie należności na raty oraz dokumenty, o których mowa w § 5 ust. 2, powinny być złożone w terminie 10 dni od dnia, w którym dłużnik został powiadomiony o wysokości należności. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego skarżący został powiadomiony o wysokości długu celnego w dniu 24 sierpnia 2004 r., tj. w dacie doręczenia decyzji z dnia [...]. Od tego dnia rozpoczął swój bieg 10 dniowy termin z przepisu § 6 ust. 2 powołanego rozporządzenia, który upłyną w dniu 3 września 2004r. Natomiast wniosek o rozłożenie należności celnych na raty został złożony dopiero 3 sierpnia 2012 r., tj. po upływie około 8 lat od terminu przewidzianego w art. § 6 ust. 2 Zauważyć należy, że termin wskazany w § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia w związku z art. 237 § 3 pkt 1 Kodeksu celnego został określony przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, w zakresie w nim unormowanym, wyłączającym stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 Kodeksu celnego, tym samym wyłączając odpowiednie stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej. Przepis art. 237 § 3 pkt 1 Kodeksu celnego i przepis § 6 ust. 2 powołanego rozporządzenia z dnia 14 listopada 2003 r. są więc przepisami szczególnymi, wyłączającymi w zakresie w nich uregulowanym stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, co nie budzi wątpliwości. Przepis § 6 ust. 2 ww. rozporządzenia określa negatywną przesłankę ograniczającą terminem możliwość złożenia wniosku o rozłożenie należności celnych na raty. Termin ten jest wyznaczony precyzyjnie przez początek biegu terminu od dnia, w którym dłużnik został powiadomiony o wysokości należności. Z uwagi na treść art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające, przepis art. 237 Kodeksu celnego ma zastosowanie do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed dniem 1 maja 2004 r. Powyższe prowadzi do wniosku, że organ celny trafnie uznał, iż w okolicznościach niniejszej sprawy znajduje zastosowanie art. 237 Kodeksu celnego w zw. z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające. Skoro nie jest kwestionowany fakt dotyczący daty powstania długu celnego oraz daty powiadomienia dłużnika o wysokości należności celnych, to nie można uznać za trafne zarzutów skarżącego, że organ celny naruszył przepisy prawa. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy. ab/