III SA/Łd 772/14

Dnia 10 marca 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda (spr.), Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Sekretarz sądowy – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2015 roku sprawy ze skargi A. O. o wznowienie postępowania w sprawie III SA/Łd 922/13 zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 26 lutego 2014 roku w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary za samowolne zajęcie pasa drogowego p o s t a n a w i a : odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Wyrokiem z dnia 26 lutego 2014r., III SA/Łd 922/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. nr [...] o nałożeniu na A. O. kary pieniężnej w wysokości 4 045,50 zł za samowolne zajęcie pasa drogowego drogi krajowej - ul. R. w Ł. w okresie od 24 lipca do 19 września 2012r. Skarżąca nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku. Wyrok uprawomocnił się w dniu 29 marca 2014r. W dniu 5 września 2014r. A. O. złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej tym wyrokiem. Jako podstawę wznowienia wskazała art. 274 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.). Skarżąca wniosła o uchylenie wyroku z dnia 26 lutego 2012r. i umorzenie postępowania w sprawie naliczenia kary za zajęcie pasa drogowego wobec ustalenia, że nastąpiło przedawnienie karalności czynu polegającego na usunięciu z akt dokumentu zezwalającego na umieszczenie przyczepy, w oparciu o brak którego naliczono kary. Skarżąca wniosła także o zasądzenie od Zarządu Dróg i Transportu w Ł. na jej rzecz kosztów postępowania w sprawach, w których wystąpiła ze skargą o wznowienie postępowania oraz o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w Łodzi o udostępnienie akt sprawy karnej sygn. akt [...] i zaliczenie ich w poczet materiału dowodowego tej sprawy. Skarżąca wyjaśniła, iż wyrok z dnia 26 lutego 2014r. zapadł w oparciu o ustalenia wynikające z decyzji Zarządu Dróg i Transportu w Ł., że skarżąca dokonała samowolnego zajęcia pasa drogowego przez umieszczenie przyczepy na kołach na stoisku handlowym przy Cmentarzu Rzymskokatolickim na ul. R. w Ł.. Tymczasem Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi Wydział IV Karny w prawomocnym postanowieniu z dnia 7 sierpnia 2014r., [...], w oparciu o dowody przeprowadzone w śledztwie prowadzonym pod nadzorem Prokuratury Rejonowej dla Łodzi-Śródmieścia przyjął, że dokument w postaci protokołu z posiedzenia mającego miejsce we wrześniu 2008r. w siedzibie Zarządu Dróg i Transportu w Ł., w którym uwzględniono wniosek skarżącej o umieszczenie przyczepy przy Cmentarzu przy ul. R. w Ł., został usunięty z akt, co stanowi czyn z art. 276 § 1 k.k. Nastąpiło jednak przedawnienie jego karalności, wobec czego postępowanie karne umorzono na podstawie art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. W tej sytuacji wszelkie dotychczasowe ustalenia administracyjne wymagają weryfikacji, uwzględniającej wyniki ustaleń sądu karnego. W piśmie z dnia 29 stycznia 2015r., złożonym w sprawach o sygn. akt III SA/Łd 770/14 i III SA/Łd 771/14, których przedmiotem również jest wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o tożsamą podstawę wznowienia, skarżąca wyjaśniła, że podstawę wznowienia stanowi wskazane wyżej postanowienie z dnia 7 sierpnia 2014r., o którym dowiedziała się w dacie jego wydania, czyli art. 273 § 1 pkt 2 i art. 274 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. W ocenie Kolegium wskazana przez skarżącą przyczyna wznowienia postępowania nie miała miejsca w tej sprawie. Wyrok z dnia 26 lutego 2014r. nie został uzyskany za pomocą przestępstwa. Skarżąca powołuje się na umorzenie postępowania karnego z powodu przedawnienia karalności czynu z art. 276 § 1 k.k., ale w stosunku do postępowania prowadzonego przez organ pierwszej instancji, w którym miało dojść do usunięcia z akt dokumentu urzędowego, a nie w stosunku do postępowania sądowego przez co nie wykazała zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, stanowiącej podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i decyzji organów administracji. Kwestia samowolnego zajęcia pasa drogowego przez skarżącą była już wielokrotnie przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który prawomocnymi wyrokami oddalił jej skargi na decyzje w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za samowolne zajęcie pasa drogowego drogi krajowej - ul. R. w Ł., m.in. w wyroku z dnia 15 marca 2012r., III SA/Łd 1032/11. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 18 grudnia 2013 r., II GSK 1247/12, oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 marca 2012r., III SA/Łd 1032/11, zaś postanowieniem z dnia 2 października 2014r., II GSK 2196/14, oraz z dnia 26 lutego 2015r., II GSK 2682/14, odrzucił skargi o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania sądowoadmininistracyjnego uregulowana została w Dziale VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Według art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, przy czym chodzi tu o zakończenie postępowania wszczętego przed sądem administracyjnym na skutek wniesienia skargi w rozumieniu art. 52 p.p.s.a. W myśl art. 276 zdanie pierwsze p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy nie stanowią inaczej. Skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom formalnym stawianym pismom strony (art. 46 p.p.s.a.), a ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę odrzuca. Przesłanki materialnoprawne określają m.in. przepisy art. 273 § 1 pkt 2 i art. 274 p.p.s.a. Na mocy tychże przepisów można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa, jednakże z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Analiza powołanych przepisów prowadzi do wniosku, wedle którego instytucja wznowienia postępowania polega na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadkach zaistnienia ustawowych przyczyn wznowienia. Jej zastosowanie obwarowane jest przesłankami formalnymi, od spełnienia których zależy dopuszczalność wznowienia. Jest to instytucja wyjątkowa, przysługuje ona bowiem od ściśle określonych orzeczeń, a ponadto może być oparta na wąsko określonych podstawach, co z uwagi na zasadę legalności jest uzasadnione w szczególności ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2005 r., FSK 2647/04, Lex nr 173066). Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-274 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie, natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Oznacza to, że postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. W pierwszym etapie, tj. przed merytorycznym rozpoznaniem skargi o wznowienie postępowania, sąd administracyjny obligowany jest - poza badaniem wymagań formalnych pisma procesowego - zbadać, czy skarga ta jest dopuszczalna, a mianowicie czy została wniesiona w terminie oraz czy została oparta na jednej z ustawowych przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, tj. czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Na tym etapie nie chodzi przy tym o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. Samo sformułowanie podstawy w sposób odpowiadający przepisom art. 271-274 p.p.s.a. (powołanie się na te przepisy) nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 19 kwietnia 2005 r., GSK 1242/04, LEX nr 176988; z dnia 21 lutego 2006 r., II OSK 45/06, niepubl.; z dnia 17 kwietnia 2007 r., I FSK 607/06, LEX nr 341337; por. też postanowienie SN z dnia 14 stycznia 1999 r., II UKN 417/98 - OSNAPiUS 2000/6/254; uchwałę SN z dnia 21 lutego 1969r., III PZP 63/68, NC 1969/12/208). W razie braku jednego ze wskazywanych wymagań sąd odrzuca skargę, jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd przystępując do drugiego etapu wyznacza rozprawę (por. postanowienie NSA z dnia 4 września 2013r., I FSK 1424/13). Określona w powołanym art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka wznowienia jest zaliczana do restytucyjnych podstaw wznowienia tego postępowania, tj. stanowiących podstawę uchylenia prawomocnego orzeczenia sądowego, jeśli jest ono niesłuszne, tzn. niezgodne ze stanem faktycznym. Użyty w tym przepisie zwrot "orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa" oznacza, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne w razie popełnienia czynu zaliczanego do przestępstw przez ustawę z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.), a więc zbrodni lub występku (por. art. 7 k.k.); popełnienie wykroczenia nie stanowi "popełnienia przestępstwa" w rozumieniu tego przepisu. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego uzasadniają tylko te przesłanki, które są następstwem zdarzeń powstałych w samym postępowaniu sądowym, nie zaś w postępowaniu administracyjnym, w którym ostatecznie rozstrzygnięto co do istoty sprawę administracyjną (tak też wyrok NSA z dnia 8 lipca 2014r., II GSK 690/13, LEX nr 1519183, czy wyrok NSA z dnia 9 maja 2006 r., II FSK 743/05, LEGALIS). Rozważana podstawa wznowienia postępowania, jako restytucyjna, wymaga ustalenia istnienia związku przyczynowego między przestępstwem a prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego (tak też A. Kabat, Komentarz do art. 273 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex z dnia 30 kwietnia 2013r.). Natomiast przepis art. 274 p.p.s.a. nie określa ustawowej podstawy wznowienia, lecz jedynie warunki dodatkowe, których spełnienie jest konieczne w przypadku, gdy podstawą wznowienia ma być przepis art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a., a więc gdy żądanie wznowienia opiera się na tym, że orzeczenie sądowe zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (tak postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2015r., II GSK 2682/14). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim podnieść należy, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2014r., III SA/Łd 922/13 – pomimo wskazania okoliczności mającej w przekonaniu skarżącej uzasadniać wznowienia postępowania w postaci postanowienia Sądu Rejonowego w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2014 r., [...] – nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia tegoż postępowania. Ze sporządzonej osobiście przez skarżącą skargi o wznowienie postępowania wynika, że skargę tę skarżąca opiera na wprost wskazanym art. 274 p.p.s.a., nie stanowiącym jak wyżej wskazano samodzielnej podstawy wznowienia postępowania sądowego. Z przedstawionej przez skarżącą argumentacji skargi wynika nadto, iż wyrok z dnia 26 lutego 2014r. zapadł o ustalenie organu, iż dokonała ona samowolnego zajęcia pasa drogowego poprzez umieszczenie przyczepy na kołach na stanowisku handlowym przy cmentarzu na ul. R. w Ł., podczas gdy we wskazanym postanowieniu sąd karny uznał, że dokument w postaci protokołu z posiedzenia mającego miejsce we wrześniu 2008r. w siedzibie Zarządu Dróg i Transportu w Ł., uwzględniającego wniosek skarżącej o zamieszczenie tej przyczepy, został usunięty z akt, jednakże z uwagi na przedawnienie karalności tegoż czynu sąd karny umorzył postępowanie karne. Okoliczność ta - jak podkreśliła skarżąca - oznacza, iż wszelkie dotychczasowe ustalenia administracyjne wymagają weryfikacji, uwzględniającej wyniki ustaleń sądu karnego. Również z uwzględnionego przez Sąd z urzędu pisma pełnomocnika skarżącej, złożonego do akt tożsamych podmiotowo i przedmiotowo spraw o syg. III SA/Łd 770/14 i III SA/Łd 771/14, wynika jednoznacznie, że podstawą wznowienia jest wskazane postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, IV Wydział Karny, z dnia 7 sierpnia 2014r. o umorzeniu postępowania wydane w sprawie popełnienia przestępstwa z art. 276 k.k., polegającego na usunięciu z akt administracyjnych dokumentu oraz przepisy art. 273 § 1 pkt 2 i art. 274 p.p.s.a., o którym skarżąca dowiedziała się w dniu wydania tegoż postanowienia przez Sąd Rejonowy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że wskazywaną przez skarżącą podstawą wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jest okoliczność usunięcia dokumentu z akt administracyjnych, którą zdaniem skarżącej potwierdza sąd karny we wskazanym postanowieniu. Tak określona podstawa wznowienia nie odnosi się zatem do postępowania sadowoadministracyjnego, lecz postępowania administracyjnego. Dokument, na który powołuje się skarżąca, miał wszak zostać usunięty z akt administracyjnych, nie zaś sądowych. Co równie istotne WSA w Łodzi, podejmując wyrok w dniu 26 lutego 2014r., orzekał – co Sąd uwzględnia z urzędu - na podstawie akt administracyjnych przedłożonych przez organ administracyjny i poczynionych przez organ ustaleń faktycznych na dzień wydawania decyzji administracyjnej, skontrolowanej przez WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 26 lutego 2014r. Nie można zatem twierdzić, że prawomocne orzeczenie sądowe zostało podjęte w wyniku przestępstwa, na które w skardze o wznowienie postępowania sądowego powołuje się skarżąca. Nie ma związku przyczynowo-skutkowego między wydaniem postanowienia przez sąd karny z dnia 7 sierpnia 2014r. a wydaniem przez WSA w Łodzi wyroku z dnia 26 lutego 2014r. Zresztą sama skarżąca w skardze o wznowienie postępowania sądowego stwierdza, że wszystkie dotychczasowe ustalenia administracyjne wymagają weryfikacji, uwzględniającej wyniki ustaleń sądu karnego. Nie twierdzi nawet, że zaskarżony wyrok WSA w Łodzi z dnia 26 lutego 2014r. został uzyskany za pomocą przestępstwa. Ma więc świadomość tego, iż podnoszona przez nią okoliczność nie dotyczy postępowania sądowego. Podnieść nadto należy, iż wskazana podstawa wznowienia nie jest też żadną z innych ustawowych podstaw wznowienia określonych w przepisach od art. 271 do art. 273 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należało, iż nie została wskazana ustawowa podstawa wznowienia, a skarga o wznowienie jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Na marginesie podnieść należy, że w tożsamej podmiotowo i przedmiotowo sprawie analogiczną skargę o wznowienie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sąd drugiej instancji postanowieniem z dnia 26 lutego 2015r., II GSK 2682/14, odrzucił jako nie opartą na ustawowej podstawie wznowienia postepowania sądowego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. e.o.