III SA/Łd 830/18

Dnia 26 lutego 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Asesor WSA Małgorzata Kowalska (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2019 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki jawnej z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku "A" Sp. z. o. o. Sp. j z siedzibą w Z.. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadził wobec "A" Sp. z. o. o. Sp. j. siedzibą w Z. postępowanie egzekucyjne w oparciu m.in. o tytuły wykonawcze: z 22 lutego 2018 r. o numerach [...], [...], [...], [...]; z 17 maja 2017 r. o numerach [...], [...], [...], [...], [...]; z 19 kwietnia 2017 r. o numerach [...], [...], [...], [...]; z 13 kwietnia 2017 r. Nr [...]; z 9 listopada 2016 r. o numerach [...], [...]; z 5 września 2016 r. Nr [...] obejmujące zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób fizycznych oraz zryczałtowanego podatku dochodowego. . Postanowieniem z [...] organ egzekucyjny, działając na podstawie art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ szczegółowo wskazał działania podjęte w celu ustalenia składników majątku zobowiązanej spółki, stwierdzając że brak jest składników majątkowych i źródeł dochodu zobowiązanej, do których można byłoby skierować skuteczną egzekucję. W konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. uznał, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, wobec czego zasadnym jest umorzenie postępowania egzekucyjnego. Spółka 21 maja 2018 r. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz podstawowych zasad prowadzenia postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nieprawidłowo i z naruszeniem przepisów postępowania uznał, że istnieją podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, dokonując nieprawidłowych ustaleń, opierając się na nikłym i wybiórczym materiale dowodowym, nie wskazując przekonującej argumentacji, ani okoliczności, które uzasadniałyby umorzenie postępowania. Zdaniem wnoszącej zażalenie w szczególności organ nieprawidłowo uznał, że w trakcie czynności nie ustalono majątku ruchomego, do którego można by poprowadzić skutecznie egzekucję w celu wyegzekwowania należności, podczas gdy spółka posiada szereg wyposażenia oraz towary handlowe na stanie, które zostały wskazane organowi egzekucyjnemu. Ponadto w uzasadnieniu rozstrzygnięcia nie wskazano żadnych wyliczeń, które uprawdopodobniłyby tezę organu. Powołanym na wstępie postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. podjął czynności zmierzające do ustalenia składników majątku spółki, z których możliwe byłoby prowadzenie egzekucji. Wynikiem tych działań organu egzekucyjnego było ustalenie, iż spółka posiada wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]., [...] Bank S.A., Banku [...] w Ł.. Jednakże zajęcie przedmiotowych składników majątku okazało się nieefektywne z uwagi na brak środków na rachunku bądź zaistniały zbieg egzekucji. W wyniku dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych nie uzyskano żadnych kwot na pokrycie dochodzonych należności. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. ustalił przy tym, że spółka nie posiada innych rachunków bankowych w bankach obsługiwanych przez usługę elektronicznej wymiany informacji Krajowej Izby Rozliczeniowej pod nazwą OGNIVO. Z informacji przekazanych pismem z 5 stycznia 2018 r. przez Starostwo Powiatowe w Z. Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru wynika, iż "A" Sp. z o. o. Sp.j. nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Z.. Organ egzekucyjny potwierdził także w bazie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, iż spółka nie widnieje jako właściciel nieruchomości. Ponadto organ egzekucyjny wystąpił do biura rachunkowego "B" Sp. z o. o. z prośbą o wskazanie kontrahentów "A" Sp. z o. o. Sp. j., a następnie skierował do szeregu kontrahentów zobowiązanej spółki zawiadomienia o zajęciu innej wierzytelności, jednakże czynności te również okazały się nieskuteczne. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. nie zasługuje na uwzględnienie zarzut zawarty w zażaleniu, iż organ egzekucyjny nieprawidłowo wskazał, że w trakcie czynności nie ustalono majątku ruchomego, do którego można by poprowadzić skutecznie egzekucję w celu wyegzekwowania należności wobec Skarbu Państwa. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że Prezes spółki do protokołu przesłuchania z 31 sierpnia 2016 r. zeznał, że spółka posiada samochód osobowy Volkswagen Cady, rok produkcji 2000, nr rejestracyjny [...]. Samochód użytkowany jest przez Prezesa S. K. i miejscem garażowania jest miejsce przebywania Prezesa oraz odmówił podania dokładnego adresu. Ponadto Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. zauważył, że Prezes spółki wskazał, iż spółka posiada sprzęt komputerowy o znikomej wartości egzekucyjnej. Jednocześnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. ustalił, iż w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców spółka "A" nie widnieje jako właściciel pojazdu. Organ odwoławczy zauważył również, że pracownik organu egzekucyjnego udawał się do siedziby spółki w dniach: 30 września 2016 r., 30 listopada 2016 r., 23 grudnia 2016 r., 8 maja 2017 r., 23 maja 2017 r., 9 czerwca 2017 r., 14 lipca 2017 r., 24 sierpnia 2017 r., 8 września 2017 r., 26 stycznia 2018 r., 28 lutego 2018 r. i 2 marca 2018 r. celem dokonania czynności egzekucyjnych. Mimo wielokrotnych prób nie udało się dokonać czynności egzekucyjnych w siedzibie spółki, ponieważ biuro było zamknięte. W ocenie organu II instancji argumentacja zażalenia, iż spółka posiada szereg wyposażenia oraz towary handlowe na stanie, które mogłyby podlegać egzekucji, jest gołosłowna i nie znajduje odzwierciedlenia w ustaleniach faktycznych organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. stwierdził ponadto, że argumentacja strony zmierzająca do wykazania, że organ egzekucyjny niewystarczająco skutecznie poszukiwał majątku spółki jest zaskakująca. Przypomniał, że to zobowiązana spółka posiada zaległości z powodu niewykonania w terminie ciążących na niej obowiązków i to przede wszystkim jej powinno zależeć na szybkim zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Przedłużanie postępowania egzekucyjnego nie leży w interesie zobowiązanej spółki z tego względu, że powoduje zarówno zwiększenie kwoty zadłużenia, jak i konieczność ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z egzekucją. Organ podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie jest równoznaczne z anulowaniem należności i niezależnie od wydania zaskarżonego postanowienia nie ma przeszkód, aby spółka z własnej inicjatywy spłaciła ciążące na niej zaległości. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniosła "A" Sp. z o.o. Sp. j., wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z [...] i zasądzenie na swą rzecz kosztów postępowania. W ocenie spółki w toku postępowania organ naruszył przepisy art. 59 u.p.e.a., art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. art. 124 § 1 i § 2, art. 107 § 3 w związku z art. 126, art. 140 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, mimo iż zostało wydane z naruszeniem powyższych przepisów, w szczególności poprzez: umorzenie postępowania egzekucyjnego bez należytego wykazania przesłanek określonych w art. 59 u.p.e.a.; dokonanie ustaleń z naruszeniem zasad postępowania dowodowego, w szczególności bez faktycznego sprawdzenia stanu majątku spółki, polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w kwietniu 2018 r. przy ostatniej próbie dokonania czynności egzekucyjnych 1 marca 2018 r. oraz pomimo braku faktycznych ustaleń co do stanu magazynowego i wyposażenia spółki; umorzenie postępowania egzekucyjnego bez wskazania choćby prognozowanej kwoty wydatków egzekucyjnych i zestawienia ich z możliwościami majątkowymi spółki tj.; sporządzenie uzasadnienia postanowienia w sposób, który nie wyjaśnia dostatecznie podstaw oddalenia zażalenia, a w szczególności przez pominięcie okoliczności, iż w istocie argumentacja skarżącej uznana została za "gołosłowną i nie znajdującą odzwierciedlenia w ustaleniach faktycznych organu egzekucyjnego" – w sytuacji gdy organ nie wykazał, aby podjął skuteczne próby zweryfikowania faktycznego stanu majątku spółki w zakresie ruchomości, w szczególności stanu magazynowego i wyposażenia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, dlatego podlega oddaleniu. Zaskarżone postanowienie nie narusza bowiem prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zasadnicza kwestia, wokół której koncentruje się spór w sprawie dotyczy okoliczności, czy organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej, działając na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. W ocenie strony skarżącej, organy egzekucyjne przedwcześnie zastosowały regulację przewidzianą w art. 59 § 2 u.p.e.a., która dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie podjęto bowiem wystarczających czynności w postępowaniu egzekucyjnym, w celu ustalenia faktycznego stanu majątkowego skarżącej spółki. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł., organ egzekucyjny zasadnie umorzył postępowanie egzekucyjne dołożył przy tym należytej staranności w celu ustalenia majątku zobowiązanej, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. W sporze tym rację należy przyznać organom egzekucyjnym. W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ egzekucyjny nie prowadzi zatem egzekucji należności pieniężnej, gdy z góry wiadomo, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, a więc jeżeli w toku postępowania okaże się, iż zobowiązany nie posiada żadnego majątku ruchomego, wierzytelności pieniężnych, czy też praw majątkowych, w stosunku do których możliwa byłaby egzekucja przy zastosowaniu określonych w ustawie środków egzekucyjnych. Założeniem powyższej regulacji jest również ochrona wierzyciela przed dalszym ponoszeniem (generowaniem) kosztów egzekucyjnych. Stosownie do art. 64c § 4 u.p.e.a. wierzyciel pokrywa bowiem koszty postępowania egzekucyjnego, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Warunkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. jest dokładne zbadanie wszystkich okoliczności sprawy, ze szczególnym uwzględnieniem przyczyn braku możliwości zaspokojenia obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Umorzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego należności pieniężnej w sytuacji, gdy postępowanie to nie doprowadzi do uzyskania kwoty przewyższającej koszty jego prowadzenia, pozostawione zostało uznaniu organu egzekucyjnego, który winien kierować się względami celowościowymi. Umorzenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 59 § 2 u.p.e.a. może nastąpić wyłącznie w przypadku, gdy w postępowaniu ustalone zostanie, że zobowiązany nie posiada majątku, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 28 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 642/16 LEX nr 2495133). Sąd w składzie rozpoznającym sprawę niniejszą stoi na stanowisku, że w sprawie przeprowadzono szereg czynności, zmierzających do ustalenia majątku zobowiązanej, do którego można by skierować skuteczną egzekucję. W wyniku poszukiwania majątku zobowiązanej nie ustalono jednak żadnego, który podlegałby egzekucji. Środki egzekucji administracyjnej wymienione w art. 1a pkt 12a u.p.e.a. okazały się bezskuteczne, a należność w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym stała się nieściągalna. Egzekucja z trzech ujawnionych rachunków bankowych spółki w [...] S.A., [...] Bank S.A., Banku [...] w Ł. nie była możliwa, z uwagi na brak środków na tych rachunkach lub zbieg z egzekucją sądową co zostało prawidłowo wskazane w orzeczeniach organu egzekucyjnego i Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W systemie OGNIVO nie udało się także ustalić innych rachunków należących do skarżącej spółki. Innego rachunku bankowego należącego do spółki nie wskazał także ZUS Oddział w G. W., do którego zwrócił się w tej sprawie organ egzekucyjny. Nieskuteczne okazały się także próby zajęcia wierzytelności przysługujących skarżącej spółce od jej kontrahentów wskazanych przez obsługującą ją firmę księgową. Kontrahenci, do których skierowane zostały zawiadomienia o zajęciu wierzytelności odpowiedzieli, że nie posiadają żadnych zobowiązań wobec skarżącej spółki. Organowi egzekucyjnemu nie udało się również ustalić składników majątku zobowiązanej w trybie art. 36 § 1 u.p.e.a. Starostwo Powiatowe w Z. Wydział Geodezji, Kartografii i Katastru wskazało, że "A" Sp. z o. o. Sp.j. nie figuruje w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostwo Powiatowe w Z.. Organ egzekucyjny potwierdził także w bazie Elektronicznych Ksiąg Wieczystych, iż spółka nie widnieje jako właściciel nieruchomości. Spółka nie widnieje także w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców jako właściciel jakiegokolwiek środka transportu. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze pracownik organu egzekucyjnego także 12 krotnie na przestrzeni prowadzonego postępowania egzekucyjnego udawał się do siedziby spółki w celu dokonania w nim czynności egzekucyjnych. Wszystkie próby ujawnienia składników ewentualnego majątku ruchomego w siedzibie skarżącej okazały się nieskuteczne z uwagi na zamknięcie jej biura. Z akta sprawy wynika, że biuro to składa się z dwóch pomieszczeń znajdujących się w Z. przy ul A 43A, żadne z nich nie stanowi magazynu. W toku przesłuchania 31 sierpnia 2016 r. Prezes spółki S. K. zeznał, że spółka posiada jedynie samochód osobowy Volkswagen Cady, rok produkcji 2000, użytkowany przez niego i odmówił wskazania miejsca jego garażowania. Ponadto wskazał, iż spółka posiada sprzęt komputerowy o znikomej wartości egzekucyjnej. Ustalenia te nie zostały skutecznie podważone przez skarżącą. Ani w zażaleniu, ani w skardze do sądu spółka nie wskazała żadnych składników majątku, z których możliwa byłaby egzekucja obciążających ją zaległości, ograniczając się jedynie do gołosłownej polemiki z prawidłowo udokumentowanym stanowiskiem organów. Zastosowanie art. 59 § 2 u.p.e.a. wymaga stwierdzenia, że zobowiązany nie posiada środków przewyższających wydatki egzekucyjne oraz, że stan ten ma charakter definitywny, czyli w świetle obiektywnych okoliczności nie ma podstaw do uznania, że w przyszłości środki takie zostaną przez zobowiązanego zgromadzone. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym umorzenie możliwe jest wówczas, gdy w ogóle nie można ustalić jakiegokolwiek majątku zobowiązanego (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 169/10 LEX nr 1083008). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozstrzyganej sprawie, dlatego stanowisko organów zasługuje na akceptację. W toku postępowania mimo różnorodnych prób ze strony organów nie udało się ujawnić majątku spółki, z którego możliwe byłoby skuteczne przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego i uzyskanie w drodze egzekucji środków, które przewyższałyby wydatki egzekucyjne. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać jeszcze należy, że skoro w toku postępowania egzekucyjnego nie ujawniono żadnego majątku spółki, z którego możliwe byłoby przeprowadzenie egzekucji, bezpodstawnym jest oczekiwanie przez spółkę dokonania przez organ porównania wysokości kosztów egzekucyjnych należnych organowi w związku z podjęciem licznych nieefektywnych czynności egzekucyjnych, z kwotą uzyskaną w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organy bowiem nie uzyskały w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego żadnych środków, a więc niemożliwym jest dokonanie jakiegokolwiek porównania. Za nietrafne uznać także należy zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 i art. 124 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest do wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy w celu ustalenia stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością. Stosownie natomiast do art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a następnie na podstawie całokształtu materiału ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Podkreślić trzeba, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w ocenę dowolną, musi być dokonana z zachowaniem zasad logiki i doświadczenia życiowego. W uzasadnieniu decyzji/postanowienia organ winien zawrzeć ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię stosowanych przepisów prawa oraz dokonać subsumpcji stanu faktycznego pod stosowną normę prawną. Wszystkie te elementy zawiera zaskarżone postanowienie. W ocenie sądu zarzut skarżącej dotyczący braku przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego w zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji, nie może odnieść zamierzonego skutku, albowiem warunkiem jego skuteczności jest wykazanie przez stronę, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, istotny wpływ na wynik sprawy, to prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc ukształtowanie w nich stosunku administracyjnego, materialnego lub procesowego. Sąd uchylając z tych powodów decyzję lub postanowienie musi wykazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne (tak NSA w wyroku z dnia 14 lutego 2013 r., I GSK 363/12, LEX 1356919; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., II OSK 1490/11, LEX nr 1286271). Podkreśla się także, że aby jednoznacznie uznać, że tego rodzaju naruszenie wystąpiło, nieodzowne jest wykazanie przez stronę, że wytykane naruszenie taki wpływ mogło mieć. Tymczasem sformułowane przez stronę skarżącą w oparciu o art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. zarzuty są gołosłowne i w skardze strona nie podjęła nawet próby wykazania ich wpływu na wynik rozstrzygnięcia. Przedstawione okoliczności przekonują o braku podstaw do stwierdzenia zarzucanego w skardze naruszenia art. 59 § 2 u.p.e.a. W konsekwencji poczynionych wyżej rozważań za bezzasadny należy także uznać zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. art. 107 § 3 i art. 124 § 1 k.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez naruszenie przez organ obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił. EC