III SA/Łd 873/24

Dnia 14 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Kowalska, , po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. D. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 12 września 2024 roku nr GiK-II.7221.63.2024.JW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę. Postanowieniem z 12 września 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy postanowienie Starosty Bełchatowskiego z dnia 5 lipca 2024 r. o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wynikających z wyroków sądów z wniosku E. D. Z akt sprawy wynika, że 12 czerwca 2015 r. zawiadomiono o zmianie wpisu w ewidencji gruntów poprzez wykreślenie A.D. jako właściciela udziału we własności nieruchomości położonej w O., obręb [...] o nr ewid. [...] oraz udziału w nieruchomości w K. obręb [...], oznaczonej nr działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - dla której w Sądzie Rejonowym w B. prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. W piśmie z 26 grudnia 2023 r. E. D. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący) wniósł o dokonanie zmian w ewidencji gruntów na podstawie wyroku sądowego z klauzulą wykonalności [...] poprzez wpisanie A.D. jako właściciela 1/3 udziału w nieruchomości położonej w O., obręb [...], o nr ewid. [...] o powierzchni 0,5100 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w B. prowadzona jest księga wieczysta i 1/6 udziału w nieruchomości w K. obręb [...], oznaczonej nr działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Wobec powyższego 8 lutego 2024 r. zawiadomiono o zmianie wpisu w ewidencji gruntów poprzez wpisanie A.D. jako właściciela 1/6 udziału we własności nieruchomości w K. na podstawie wyroku sądowego z klauzulą wykonalności [...] o uznaniu czynności prawnej za bezskuteczną oraz 1/3 udziału w nieruchomości położonej w obrębie O.. W piśmie z 21 maja 2024 r. A. D. wniósł o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów poprzez wykreślenie wypisu z rejestru gruntów A.D. jako współwłaściciela w 1/6 udziału w nieruchomości oznaczonej w KW nr [...], na którą składają się działki oznaczone nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], a tym samym wpisanie M.W. jako wyłącznego właściciela w/w nieruchomości. Wnioskodawca podniósł, że wyrok w przedmiocie uznania umowy o dział spadku i zniesienia współwłasności za bezskuteczną przeciwko osobie, której zostało wytoczone powództwo nie powoduje ponownego przeniesienia prawa własności, a jedynie konieczność znoszenia egzekucji przeciwko A. D. tylko wobec wierzyciela E. D.. Zawiadomieniem z 21 czerwca 2024 r. przywrócono zapisy w części podmiotu zgodnie z aktem notarialnym rep. Nr [...] oraz księgą wieczystą poprzez wykreślenie wypisu z rejestru gruntów A.D. jako współwłaściciela: w 1/6 udziału w nieruchomości w K. oraz w 1/3 udziału w nieruchomości położonej w obrębie O.. E. D. w piśmie z dnia 5 czerwca 2024 r. wniósł sprzeciw od wpisu o zmianie w ewidencji z 21 czerwca 2024 r. oraz skargę i zażalenie na tą czynność, wskazując, że zmiany te zostały naniesione bez podstawy prawnej. Tym samym wniósł o zmianę wpisu na taki, jaki był przed zmianą i zgodny z wyrokami sądów zatwierdzonymi klauzulą wykonalności zgodnie z wnioskiem z 26 grudnia 2023 r. Wniosek dotyczył wskazanych powyżej działek położonych w K. obręb [...] nieruchomości położonej w O., obręb [...]. Starosta Bełchatowski postanowieniem z dnia 5 lipca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wynikających z wyroków sądów z wniosku E. D. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ ten, powołując treść art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz art. 61a § 1 i 2 k.p.a., wskazał że wnioskodawca – E. D. nie figuruje jako właściciel, władający, gospodarujący, czy też posiadacz samoistny w prowadzonej dla terenu powiatu bełchatowskiego ewidencji gruntów i budynków. Zatem E. D. nie legitymuje się na chwilę obecną dokumentem uprawniającym go do skutecznego złożenia wniosku o ujawnienie w operacie ewidencyjnym jako właściciela gruntów nie może być uznana za stronę postępowania w przedmiocie wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Pismem z dnia 28 lipca 2024 r. skarżący wniósł do Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego zażalenie na wskazane powyżej postanowienie Starosty Bełchatowskiego z 5 lipca 2024 r. Postanowieniem z 12 września 2024 r. Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.) informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu albo na wniosek właścicieli nieruchomości, a w przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli również innych podmiotów, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, a w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osób lub innych podmiotów, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Na dzień wydania postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, tj. na 12 września 2024 r., E. D. nie figurował jako właściciel, władający, gospodarujący czy też posiadacz samoistny w prowadzonej dla terenu powiatu bełchatowskiego ewidencji gruntów i budynków. Zatem E. D. jako osoba nie legitymująca się, dokumentem uprawniającym do ujawnienia jej w operacie ewidencyjnym jako właściciela gruntów, nie może być uznana jako strona postępowania o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, a stosownie do art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ II instancji powołując treść 61a § 1 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. wskazał, że zgodnie z ewidencją gruntów i budynków właścicielem działek o nr [...], [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] jest M. W., co potwierdza księga wieczysta. A co za tym idzie w sytuacji, gdy podmiot składający wniosek, nie będąc do tego uprawniony, domaga się wszczęcia postępowania, wówczas organ każdorazowo winien wydać, na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący E. D. zaskarżył wskazane powyżej rozstrzygnięcie podnosząc, że złożona przez niego "skarga, sprzeciw" dotyczyła zmiany wniosku z dnia 21 maja 2024 r., gdzie dłużnik A. D. został wykreślony z ewidencji gruntów i budynków, a nie jak przyjął organ w postanowieniach, że E. D. wnosi żeby to on był wpisany. Skarżący wyjaśnił, że posiada interes prawny w tej sprawie, który wynika z wyroków sądów oraz egzekucji komorniczych, gdzie E. D. jest wierzycielem, zaś A. D. dłużnikiem. Skarżący wyjaśnił nadto, że wniosek z 21 maja 2024 r. żądał aby A. D. został wykreślony z ewidencji gruntów i budynków jako właściciel nieruchomości w części ułamkowej. A. D. – dłużnik - figuruje jako właściciel jednej nieruchomości w udziale 1,3, a pozostałych w udziale 1,6 natomiast a M. W. w udziale jednej nieruchomości 2/3 a pozostałych w udziale 5/6 . Zmiana ta została dokonana na podstawie wniosku skarżącego, który wpłynął do Starostwa 10 stycznia 2024 na podstawie załączonego doń wyroku sygn. akt [...] z klauzulą wykonalności uznająca za bezskuteczną i nieważną umowę działu spodku i zniesienia współwłasności akt notarialny Rep [...], na skutek czego starostwo dokonało zmiany wpisując dłużnika A. D. jako współwłaściciela nieruchomości zgodnie z wyrokiem sądu. Strona skarżąca podniosła nadto, że komornik Sądowy 8 maja 2024 r. na podstawie prawomocnego wyroku sądowego sygn. akt [...] zawiadomił dłużnika A. D. i wierzyciela E. D. o terminie czynności jakimi są oszacowanie nieruchomości przez biegłego sądowego w dniu 29 maja 2024 r. Przy czym wniosek z 21 maja 2024 r. o zmianę wpisu w ewidencji został złożony z uwagi na odebranie pisma od komornika o oszacowaniu nieruchomości, która miała się odbyć dnia 29 maja 2024 r. A co za tym idzie intencją wniosku A. D. z 21 maja 2024 r. było spowodowanie wykreślenie dłużnika aby figurowało, że nic nie posiada i aby nie można było rościć praw do odzyskania pieniędzy przez wierzycieli, tj. Skarb Państwa i E. D.. Strona skarżąca wskazała nadto, że zostało odebrane zawiadomienie o zmianie danych ewidencyjnych z dnia 21 czerwca 24, gdzie dłużnik A. D. został wykreślony z księgi niezgodnie z wyrokiem sądu. Bez jakichkolwiek pouczeń. Na tą czynność została napisana skarga zażalenie i sprzeciw. Skarżący wskazał, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi na swoje wnioski, w szczególności na jakiej podstawie dłużnik A. D. został wykreślony. Wszystkie dokumenty urzędowe świadczą o posiadaniu przez A. D. nieruchomości i z urzędu powinien być wpis zostawiany, przywrócony co to potwierdza. Tym samym strona wniosła o zmianę postanowienia i przywrócenie wpisów zgodnie z wyrokiem sądu sygn. akt [...] i [...] oraz wszystkie wnioski z pisma z dnia dostarczonego na biuro podawcze 26 czerwca 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Nadto Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wskazał, że Starosta Bełchatowski ustalił, iż na dzień 5 lipca 2024 r. E. D. nie figurował jako właściciel, władający, gospodarujący czy też posiadacz samoistny w prowadzonej dla terenu powiatu bełchatowskiego ewidencji gruntów i budynków. W związku z powyższym Starosta Bełchatowski postanowieniem z dnia 5 lipca 2024 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków wynikających z wyroków sądów z wniosku E.D. Organ ten przywołał przy tym treść art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz wskazał, iż na dzień wydania zaskarżonego do sądu postanowienia, tj. na 12 września 2024 r., E. D. nie figurował jako właściciel, władający, gospodarujący, czy też posiadacz samoistny w prowadzonej dla terenu powiatu bełchatowskiego ewidencji gruntów i budynków. Zatem E.D. jako osoba, która nie legitymuje się dokumentem uprawniającym do ujawnienia jej w operacie ewidencyjnym jako właściciela gruntów, nie może być uznana za stronę postępowania o wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków, a stosownie do art. 61a § 1 i 2 k.p.a. , gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W piśmie z 24 lutego 2025 r. pełnomocnik strony skarżącej przyłączył się do stanowiska wyrażonego w skardze wnosząc o jej uwzględnienie z uwagi na to, że skarżący na mocy art. 24 ust. 2a ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne jest uprawnionym do wniesienia wniosku o dokonanie zmian w ewidencji gruntów. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o przesłuchanie skarżącego na fakt władania nieruchomościami jako ich samoistny posiadacz. Pełnomocnik skarżącego wniósł także o przyznanie kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu według stawki wynikającej z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, a także zwrot niezbędnych wydatków w łącznej kwocie 165,50 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) kontrola ta, tj. kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego doń aktu, a więc czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyżej wskazanych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji wydano zgodnie z prawem. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków z wniosku skarżącego E. D.. W niniejszej sprawie skarżący na podstawie wyroku sądowego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności w sprawie o sygn. akt [...] domagał się dokonania zmiany w ewidencji gruntów poprzez wpisanie A.D. jako właściciela 1/3 udziału nieruchomości położonej w O. obręb [...], nr ewid. [...] oraz 1/6 udziału w nieruchomości położonej w K. obręb [...] oznaczonej nr działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Organy uznały, że skarżący nie figuruje jako właściciel władający, gospodarujący, czy też posiadacz samoistny w prowadzonej dla terenu powiatu bełchatowskiego ewidencji gruntów i budynków, a tym samym nie legitymuje się dokumentem uprawniającym do ujawnienia go w operacie ewidencyjnym jako właściciela gruntów i nie może być uznany za stronę postępowania dotyczącego wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków. Podstawę prawną zaskarżonych do sądu postanowień stanowił art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a.", zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie jego wszczęcia (o którym mowa w art. 61 k.p.a.) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten wskazuje na dwie samodzielne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwsza ma charakter podmiotowy - wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną, a druga przedmiotowy - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wystąpienie którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia procedowanie w sprawie, tj. uniemożliwia merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Wskazać przy tym należy, że odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź też gdy ustalenie tej okoliczności może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji. W ocenie sądu sytuacja taka zaistniała w okolicznościach niniejszej sprawy, o czym trafnie orzekły organy stwierdzając, że skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie żądania wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Przede wszystkim zauważyć należy, że przesłankę przyznania jednostce statusu strony postępowania w sprawie administracyjnej określono w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, do którego odnosi się art. 28 k.p.a., jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, ściśle związaną z przedmiotem postępowania. Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, niepoparty przepisami prawa mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej danego podmiotu jako "interes prawny". Badając, czy skarżący legitymował się w niniejszym postępowaniu interesem prawnym, a zatem czy istniała podstawa do domagania się przez skarżącego wszczęcia postępowania aktualizacyjnego, co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków należy odwołać się do art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjnej i kartograficzne (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm.) – dalej: "u.P.g.k.". W myśl tego przepisu informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Przy czym art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.k. stanowi, iż w ewidencji gruntów i budynków wskazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego – oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli – osoby lub inne podmiotu, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że normy zawarte w przywołanych powyżej przepisach, tj. art. 24 ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.k. określają autonomicznie (samodzielnie) krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania (tj. do domagania się wszczęcia postępowania aktualizacyjnego), nie odwołując się do pojęcia interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 k.p.a. A co za tym idzie zakres podmiotowy takiego postępowania wyznaczony jest w sposób autonomiczny i w okolicznościach niniejszej sprawy – determinowanych istnieniem księgi wieczystej urządzonej dla przedmiotowych nieruchomości, tj. KW nr [...], prowadzonej dla działki o nr [...] (położonej w O., dz. nr [...], obręb [...]) oraz działek o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (położonych w K., obręb [...]), z której wynika że właścicielem tych działek jest M. W. – powinien obejmować właściciele lub samoistnego posiadacza owej nieruchomości. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.k. stanowi bowiem przepis szczególny (normę lex specialis) wobec art. 28 k.p.a., wyłączając ten ostatni jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego (vide wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1011/19, czy wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1743/22 - dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej: CBOSA). Zakres podmiotowy legitymacji do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dotyczy zatem wyłącznie właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości, co do której formułowane jest żądanie zaktualizowania w tym zakresie operatu ewidencyjnego (por. też chociażby wyroki NSA o sygn. akt: I OSK 765/16, i I OSK 2140/19 - dostępne w: CBOSA). Zgodnie z art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Tym samym stosownie zaś do art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Niezależnie jednak od odesłania do art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.i.k. w treści art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine u.P.g.i.k. wskazano, że wniosek o dokonanie aktualizacji może złożyć władający gruntem na zasadach samoistnego posiadania. Wykładnia językowa normy zawartej w art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.i.k. prowadzi do wniosku, że do kręgu podmiotów legitymowanych do zainicjowania postępowania aktualizacyjnego zaliczyć należy nie tylko te podmioty, które władają gruntami na zasadach samoistnego posiadania, a są również wprost wskazane w treści art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.i.k. Wniosek o dokonanie aktualizacji może więc również złożyć każdy inny podmiot będący władającym gruntem na zasadach samoistnego posiadania. Gdyby miało chodzić o posiadaczy samoistnych wskazanych w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.k. to dodatkowe wskazanie na osoby władające gruntami na zasadzie samoistnego posiadania zawarte w art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine u.P.g.k. byłoby zbędne. Zatem również samoistny posiadacz gruntu (działki ewidencyjnej) posiada interes prawny w inicjowaniu postępowania aktualizacyjnego odnoszącego się do tego gruntu. Z wnioskiem o dokonanie aktualizacji może wystąpić zarówno władający na zasadach samoistnego posiadania gruntem o nieustalonym właścicielu, jak i władający na zasadach samoistnego posiadania gruntem o ustalonym właścicielu. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 in fine tworzy nową autonomiczną podstawę, dającą szczególne uprawnienie podmiotom, które twierdzą, że są samoistnymi posiadaczami i nie są wpisane do rejestru - do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji (por. np. wyrok WSA w Gliwicach z 24 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1743/22 a także przywołany tam wyrok NSA z dnia 13 lutego 2018 r., I OSK 765/16 – dostępne w: CBOSA). W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z żądaniem zmiany danych ewidencyjnych poprzez wpisanie A.D. jako właściciela 1/3 udziału w nieruchomości położonej w O., obręb [...], o nr ewid. [...] oraz jako właściciela 1/6 udziału w nieruchomości położnej w K., obręb [...], oznaczonej jako działki o nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] - dla której w Sądzie Rejonowym w B. prowadzona jest księga wieczysta KW o nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, właścicielami wskazanych powyżej działek o nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] jest M. W., co potwierdza wskazana powyżej księga wieczysta KW nr [...]. W świetle powyższego nie może być wątpliwości, że skarżący nie jest właścicielem wskazanych nieruchomości, nie jest także ujawniony w ewidencji gruntów i budynków ani w księdze wieczystej jako podmiot władający tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania, jak również na taką okoliczność strona skarżąca nie wskazywała w toku postępowania. Podkreślenia przy tym wymaga, że w świetle wskazanych powyżej przepisów nie może być żadnych wątpliwości co do tego, że skarżący nie jest uprawiony do wnioskowania o dokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków, które dotyczyłyby innych podmiotów, w tym jak to miało miejsce w niniejszym przypadku A. D.. Wskazać bowiem należy, że wykładania art. 24a ust. 2a pkt 2 w związku z art. 20 ust. 2 pkt 1 u.P.g.k. przyznaje bowiem właścicielowi nieruchomości oraz władającym gruntami na zasadach samoistnego posiadania legitymację materialną do wnioskowania o aktualizację informacji w ewidencji gruntów i budynków ale jedynie w zakresie zmiany jego danych w tejże ewidencji gruntów i budynków, tj. poprzez wykreślenie lub wpisanie wnioskodawcy do ewidencji gruntów i budynków, jako właściciela lub samoistnego posiadacza gruntu. Na podstawie art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.k. zainteresowany podmiot, który twierdzi, że jest samoistnym posiadaczem, bądź temu faktowi zaprzecza, ma uprawnienie do złożenia wniosku o aktualizację ewidencji gruntów i budynków ale jedynie w zakresie własnego posiadania. Nie może przy tym ujść uwadze fakt, iż zasadą jest, że wszczęcie postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności następują na wniosek właściciela, a dopiero gdy nie istnieje żaden dokument własnościowy, postępowanie może być wszczęte na wniosek posiadacza samoistnego. Oznacza to, że posiadacz samoistny nie jest stroną postępowania aktualizującego ewidencję gruntów i budynków oraz nie może wnieść o jego wszczęcie, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające własność. Legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków posiadają bowiem wyłącznie właściciele, a osoby władające na zasadach samoistnego posiadania jedynie w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie możne ustalić właścicieli (vide wyrok WSA w Poznaniu z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 760/23, CBOSA). Tymczasem w niniejszej sprawie wniosek skarżącego zmierzał do wykazania, błędnego w jego ocenie wykreślenia z ewidencji gruntów i budynków A. D. jako współwłaściciela wskazanych we wniosku nieruchomości dla których prowadzona jest księga wieczysta KW [...], z której wynika, iż właścicielem przedmiotowych nieruchomości jest M. W.. Wniosek strony o dokonanie wpisu nie dotyczył zatem sytuacji skarżącego jako władającego gruntami, tylko prawa własności przysługującej innemu podmiotowi. Tym samym – jak słusznie uznały organy obu instancji - skarżący w niniejszej sprawie nie ma legitymacji do wniesienia wniosku o dokonanie zmiany/aktualizacji dotyczącej informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, która odnosi się do innego podmiotu, w tym właściciela. Uwzględniając powyżej wskazane okoliczności, stwierdzić należy, że skarżącemu nie przysługiwało uprawnienie do złożenia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, stosownie do art. 24 ust. 2a pkt 2 u.P.g.k. Przy czym bez znaczenia dla oceny tej przeszkody są prawne i faktyczne okoliczności sporu oraz zasadność albo bezzasadność zarzutów merytorycznych stawianych przez skarżącego organom ewidencyjnym. Zaznaczyć bowiem należy, że o tym, czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego nie decyduje sama wola lub subiektywne przekonanie tej osoby, czy też dopuszczenie jej przez organ do udziału w tym postępowaniu, lecz okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Interes prawny ma bowiem charakter materialnoprawny i dlatego musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, a więc sytuację, w której określony podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej lecz nie znajduje ono oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego (por. np.: wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2015 r., I OSK 1751/13 -; czy wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1916/12 - opublikowane w: CBOSA). Z powodu braku legitymacji procesowej skarżącego niedopuszczalna była ocena materialnoprawna przesłanek zmiany stanu ewidencyjnego, stąd nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie naruszyły zatem art. 61a § 1 k.p.a. ani przepisów prawa materialnego. Stanowisko organów oparto na prostej ocenie dokumentów i nie wymagało podejmowania żadnych złożonych czynności wyjaśniających. Oceniając brak po stronie skarżącej legitymacji do zainicjowania postępowania aktualizacyjnego i odmawiając wszczęcia postępowania organ nie miał obowiązku prowadzić wyczerpującego postępowania wyjaśniającego ponad to, co wynikało wprost z twierdzeń podnoszonych przez skarżącego i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Z tych względów sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. a.kr