III SAB/Łd 17/25

Dnia 5 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.K. na bezczynność Wójta Gminy W. w przedmiocie wykonania obowiązku zapewnienia lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 18 kwietnia 2025 r. J.K. (dalej: strona, skarżący) wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy W. w przedmiocie wykonania obowiązku zapewnienia lokalu mieszkalnego. Zdaniem skarżącego doszło do bezczynności organu w przydziale mieszkania socjalnego od 12 grudnia 2024 r., czyli od momentu uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z 31 października 2024 r., sygn. Akt [...]. Wyrokiem tym strona została uznana za osobę uprawnioną do lokalu socjalnego. Obowiązek zapewnienia lokalu został jednoznacznie nałożony na organ. Ponadto strona podniosła, że pomimo upływu znacznego czasu od dnia uprawomocnienia się wyroku i licznych pism kierowanych do organu z prośbą o jego wykonanie, do dnia złożenia skargi organ pozostaje bezczynny i nie zapewnił stronie lokalu socjalnego. Gmina posiada w swoim zasobie mieszkaniowym 3 wolne lokale, co czyni tę bezczynność całkowicie nieuzasadnioną. Postępowanie organu doprowadziło u strony do poczucia odrzucenia i wykluczenia społecznego ze względu na wiek, chorobę i status społeczny, uniemożliwiło jej prawidłową rekonwalescencję. Życie w niehumanitarnych warunkach i ciągłym stresie doprowadziło u strony do udaru i nawrotu choroby nowotworowej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, gdyż niniejsza spraw nie jest sprawą administracyjną, ewentualnie wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Z nadesłanych dokumentów przez organ wynika, że 17 czerwca 2024 r. strona złożyła w Urzędzie Gminy W. wniosek o przydział mieszkania socjalnego. Pismem z 24 lipca 2024 r. Wójt Gminy W. poinformował stronę, że w wyniku weryfikacji wniosku ustalono, że strona nie kwalifikuje się do przydziału mieszkania z zasobów gminnych z uwagi na dochód przekraczający obowiązujące kryterium oraz realizowanie przez stronę swoich potrzeb mieszkaniowych, a w zakresie zamieszkiwania toczy się postępowanie sądowe. Jednocześnie organ poinformował stronę, że w sytuacji gdy orzeczenie sądowe nałoży obowiązek zapewnienia lokalu socjalnego, gmina musi dysponować takimi lokalami i w przypadku ich dostępności będzie zobligowana do zaproponowania stronie takiego lokalu. Z wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z 31 października 2024 r., sygn. akt [...], wydanego w sprawie z udziałem Gminy W. o opróżnienie lokalu mieszkalnego przez stronę, wynika, że sąd rejonowy nakazał stronie opuścić zabudowaną nieruchomość, położoną w K. 31, gmina W., i ustalił, że stronie przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego. Ponadto sąd rejonowy wstrzymał wykonanie opróżnienia nieruchomości do czasu zaoferowania przez gminę lokalu socjalnego. W piśmie z 15 stycznia 2025 r. Wójt Gminy W. poinformował stronę o niezałatwieniu i niezakończeniu sprawy przydziału mieszkania, gdyż przyznanie lokalu socjalnego zależy od działań wierzyciela w innym postępowaniu, o którym organ nie ma żadnej wiedzy, że jest prowadzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przede wszystkim przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2-3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim postępowanie to dotyczy aktów lub czynności określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (tj. decyzji administracyjnych, wyszczególnionych postanowień oraz innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także interpretacji podatkowych) albo w przepisach szczególnych, do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i § 3 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W niniejszej sprawie strona zarzuca Wójtowi Gminy W. bezczynność w sprawie wykonania obowiązku zapewnienia jej lokalu mieszkalnego na skutek wyroku Sądu Rejonowego Wydziału I Cywilnego w Sieradzu z 31 października 2024 r. o sygn. akt [...]. Należy podkreślić, że kwestia zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy uregulowana została w ustawie z 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 725). Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy tworzenie warunków do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która na zasadach i w wypadkach przewidzianych w tej ustawie, zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw domowych o niskich dochodach. Z zasobu mieszkaniowego gmina wydziela część lokali, które przeznacza się na wynajem jako lokale socjalne. Umowę najmu lokalu socjalnego zawiera się na czas oznaczony (art. 23 ust. 1 ustawy). Umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1, może być zawarta z osobą, która nie ma tytułu prawnego do lokalu i której dochody gospodarstwa domowego nie przekraczają wysokości określonej w uchwale rady gminy podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2, z uwzględnieniem art. 21b (art. 23 ust. 2 ustawy). Zgodnie z poglądem wyrażonym w uchwale NSA z 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08, postępowanie w zakresie udzielania pomocy mieszkaniowej przez gminę składa się z dwóch etapów. W pierwszym wnioskujący o najem lokalu składa wniosek, który podlega analizie i weryfikacji przez właściwy organ gminy. Następnie wniosek jest rozpoznawany przez organ, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście oczekujących na najem lokalu bądź o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia na liście. W tym pierwszym etapie działanie organu ma charakter administracyjnoprawny, bowiem organ decyduje o tym, czy danej osobie może być udzielona pomoc w zakresie jej potrzeb mieszkaniowych, z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Etap ten jest wykonywaniem publicznoprawnych zadań gminy. Drugi etap postępowania w zakresie udzielania konkretnej pomocy mieszkaniowej, związany jest natomiast z podjęciem czynności cywilnoprawnych, zmierzających do zawarcia umowy najmu. Przyznanie lokalu socjalnego następuje więc w formie czynności prawnej właściwej prawu cywilnemu, a nie w formie władczego aktu administracyjnego wydawanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z powyższego wynika, że jedynie postępowanie w zakresie zakwalifikowania i umieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu podlega kognicji sądów administracyjnych. W orzecznictwie podkreśla się, że czynności organu wykonawczego gminy zatwierdzające listę oczekujących, a także pisma zawiadamiające o niespełnieniu przesłanek do ubiegania się o lokal są więc czynnościami, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 12 maja 2016 r., sygn. akt I OSK 3425/15; z 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 354/16). W konsekwencji bezczynność i przewlekłość w wydaniu takiego aktu może być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA w Poznaniu z 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV SAB/Po 21/21). W tym miejscu należy wskazać, że sprawa o opróżnienie lokalu mieszkalnego jest sprawą stricte cywilną i kwestia zaoferowania skarżącemu, po wyroku sądu rejonowego, odpowiedniego lokalu socjalnego nie podlega żadnej kontroli i ocenie sądów administracyjnych. Sąd administracyjny nie jest tu właściwy. W konsekwencji skargę na bezczynność Wójta Gminy W. w przedmiocie wykonania obowiązku zapewnienia lokalu mieszkalnego należało uznać za niedopuszczalną. W tym stanie rzeczy sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. orzekł o odrzuceniu skargi. d.cz.