I SA/Lu 146/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka (sprawozdawca) Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz WSA Grzegorz Wałejko Protokolant starszy asystent sędziego Anna Gilowska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. T. i K. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi K. B. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć dwadzieścia) złotych, w tym VAT; III. przyznaje adwokatowi I. B.-L. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć dwadzieścia) złotych, w tym VAT; Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: "SKO") w rozpoznaniu odwołania A. T. i K. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Zastępcę Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L. ds. Przygotowania Inwestycji z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] [...] w sprawie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki POLONEZ nr rejestracyjny [...] (dalej: "pojazd") w kwocie [...]zł (dalej: "decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r.") - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarżąca w odwołaniu podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci oraz, że nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia, które powstało nie z jej winy. Wyjaśniła, że samochód został jej skradziony w maju 2008 r., a kradzież została zgłoszona na Komisariacie Policji w Ś.. Stwierdziła, że w tym samym czasie zrzekła się własności samochodu na rzecz państwa, podkreślając, że została wprowadzona w błąd przez policjanta przy oględzinach pojazdu na parkingu strzeżonym, który powiedział, że gdy zrzeknie się własności samochodu to nie będzie ponosić żadnych kosztów. Dalej wyjaśniła, że przez kolejne lata nie miała żadnych informacji, iż samochód nadal stoi na parkingu strzeżonym, i że cały czas naliczane są opłaty za jego przechowywanie, które ją obciążają. W jej ocenie, to właściciel parkingu popełnił błąd, że samochód stal przez tyle lat na parkingu, gdzie były naliczane opłaty, a nadto, że nie dołączył żadnej dokumentacji potwierdzającej, że samochód został skradziony. Zwróciła uwagę, że to ona wraz ze skarżącym w 2015 r. pobrała z Prokuratury w Ś. kserokopię dokumentacji, aby dołączyć do pism składanych do organu I instancji. Końcowo wniosła o umorzenie zaległości w całości, które powstały nie z jej winy. Z kolei skarżący wywodził, że nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia, które powstało nie z jego winy, albowiem utrzymuje się z pracy dorywczej, gdyż nie może znaleźć stałej pracy. Wnosząc również o umorzenie zaległości, które powstały nie z jego winy, powielił argumentację zawartą w odwołaniu skarżącej. SKO wyjaśniło na wstępie, że stosownie do art. 134 k.p.a, we wstępnym stadium postępowania odwoławczego, organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. W wypadku negatywnego wyniku czynności wstępnych, wydaje postanowienie, w którym, w zależności od przedmiotu i treści poczynionych ustaleń, stwierdzi bądź o niedopuszczalności odwołania, bądź o uchybieniu terminu do jego wniesienia. Zgodnie natomiast z art. 129 § 1 k.p.a., odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2). W kontekście tych przepisów zwrócono uwagę, że ze znajdującego się w aktach potwierdzenia odbioru wynika, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. została doręczona bezpośrednio adresatom (art. 42 § 1 k.p.a.): - skarżącej w dniu 6 maja 2015 r. co oznacza, że od tego dnia rozpoczął bieg 14 dniowy termin do wniesienia odwołania, który upływał 20 maja 2015 r. (art. 57 § 1 k.p.a.), - skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2015 r., który upływał 14 maja 2015 r. (art. 57 § 1 k.p.a.). W obydwu przypadkach, odwołania zostały wniesione kilkanaście miesięcy po terminie Zdaniem SKO, w sprawie nie może mieć zastosowania art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., albowiem odwołania zostały nadane w dniu 8 listopada 2016 r., a więc już po upływie terminu do ich wniesienia. Podkreślono jednocześnie, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r. zawierała prawidłowe pouczenie co do trybu i terminu wniesienia odwołania oraz, że wraz z odwołaniem nie złożono prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia z uprawdopodobnieniem, że uchybienie nastąpiło bez winy zainteresowanego (art. 58 § 1 k.p.a.). SKO argumentowało, że stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż taki obowiązek wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie tego terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. W świetle art. 134 k.p.a., konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest pozostawienie go bez rozpatrzenia. Oznacza to, że strona pozbawiona zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia. Skarżący w skardze do Sądu zarzucili naruszenie art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. oraz 128 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie złożyli w sposób prawidłowy odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., w sytuacji, gdy z pisma z dnia 25 października 2016r. wprost wynikało, że tak właśnie było. Nie uwzględniono również tego, że żądali przywrócenia terminu do jego wniesienia. Domagali się także przeprowadzenia dowodu z pisma z dnia 25 października 2016r., które znajduje się w aktach sprawy, nr [...] Argumentując, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa, ponieważ SKO wadliwie potraktowało pisma z dnia 8 listopada 2016r. jako odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., która ustalała opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu, gdy tymczasem z ich treści wynikało, że "wnosili o umorzenie zaległości objętych decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. w całości, a nie jedynie rozłożenie owych opłat na raty". Biorąc pod uwagę teść pism oraz to, że skarżący nie są profesjonalistami i mieli problem z właściwym stawianiem wniosków w toku postępowania, organ powinien w sposób właściwy odczytać osnowę pism, a nie jedynie ich tytuł. To właśnie w pismach z dnia 25 października 2016r. została zaskarżona decyzja z dnia [...] kwietnia 2015 r., a z ich kontekstu wynika również, że wniesiono o przywrócenie terminu. Organ zatem winien wezwać ich do uzupełnienia braków formalnych poprzez wskazanie przyczyn uchybienia terminowi. W odpowiedzi na skargę, SKO wnosząc o jej oddalenie odwołało się do swojej dotychczasowej argumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym zobowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione w terminie przewidzianym we wskazanym wyżej przepisie. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu wskazanego w art. 129 § 2 k.p.a., na podstawie art. 134 k.p.a stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia. Wydanie postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania jest obowiązkiem organu odwoławczego w każdym przypadku, gdy takie uchybienie ma miejsce. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej wystąpienia nie można przystąpić do merytorycznego rozpoznania odwołania lecz ma obowiązek stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W dniu 25 października 2016r. skarżący odrębnymi pismami skierowanymi do organu I instancji złożyli "Odwołanie dotyczące ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu marki polonez nr. rej. [...] ". Skarżąca podniosła, że jest matką samotnie wychowującą dzieci w wieku szkolnym, utrzymuje się z dziećmi z renty po ich ojcu oraz ze swojej pracy. Zarabia najniższą krajową i nie jest w stanie spłacić tak dużych kosztów za ww. samochód. Wyjaśniła, że była właścicielką tego pojazdu, który został skradziony w maju 2008r., a ponieważ zrzekła się samochodu na rzecz Skarbu Państwa, gdyż miała dwumiesięczne dziecko i nie było jej stać na jego utrzymanie, nie wie dlaczego samochód był tak długo przetrzymywany na płatnym parkingu. Skarżący z kolei wyjaśnił, że nie jest w stanie spłacić tak dużych kosztów za ww. samochód, albowiem nie ma stałej pracy i utrzymuje się z pracy dorywczej. Podał również, że był współwłaścicielem tego pojazdu, który został skradziony w maju 2008 r. oraz, że nie wie dlaczego samochód był tak długo przetrzymywany na płatnym parkingu, skoro skarżąca zrzekła się go na rzecz Skarbu Państwa. SKO na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwało skarżących do sprecyzowania treści żądania przez wskazanie: czy ww. pismo jest odwołaniem od decyzji, a jeżeli tak. to od jakiej (należało wskazać datę wydania decyzji i jej numer, w jakiej sprawie i przez jaki organ administracji została wydana)? W szczególności zaś wezwano do wyjaśnienia: - czy jest to odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. w sprawie ustalenia opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu w kwocie [...]zł; - czy też od decyzji Dyrektora Zarządu Dróg i Mostów w L. z dnia [...] października 2016r., nr [...] odmawiającej w pkt 1 umorzenia należności pieniężnych wynikających z decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. w wysokości [...] zł za usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu marki POLONEZ nr rejestracyjny [...], w pkt 2 orzekającej o rozłożeniu na raty opłaty w wysokości [...] zł ustalonej decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. i w pkt 3 ustalającej kwotę [...]zł jako wysokość raty miesięcznej i termin płatności każdej z 50 rat, na dzień 15 każdego miesiąca poczynając od listopada 2016r. do grudnia 2020r., dalej: "decyzja z dnia [...] października 2016r.". - czy też jest to odwołanie od innej decyzji (jakiej)?. Czy ewentualnie ww. pismo z dnia 25 października 2016r. ma inny charakter, jeśli tak, to jaki ? Zdaniem Sądu treść opisanego wezwania była jasna, czytelna i jednoznaczna, a nadto nie wymagała wielkich zabiegów interpretacyjnych. Zresztą wyjaśnienia skarżących sprecyzowane w pismach z dnia 1 grudnia 2016r. stanowiących odpowiedź na wezwanie SKO jednoznacznie pozwalają odczytać, jaka była ich intencja i jakiej czynności procesowej chcieli dokonać. Przede wszystkim pisma te jednoznacznie wskazują, że odwołania zostały wniesione od decyzji wydanej z dnia [...] października 2016 r. Żądania skarżących nie były zatem zredagowane niezręcznie bądź mało zrozumiale Skarżąca w ww. piśmie podniosła nadto, że jest matką samotnie wychowującą dzieci i nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia, które powstało nie z jej winy. Wyjaśniła, że samochód został jej skradziony w maju 2008r., a kradzież została zgłoszona na Komisariacie Policji w Ś.. Stwierdziła, że w maju 2008r. zrzekła się własności samochodu na rzecz państwa, a nadto że została wprowadzona w błąd przez policjanta przy oględzinach pojazdu na parkingu strzeżonym, który powiedział, że gdy zrzeknie się własności samochodu, to nie będzie ponosić żadnych kosztów. Dalej wyjaśniła, że przez kolejne lata nie miała żadnych informacji, iż samochód nadal stoi na parkingu strzeżonym, i że cały czas naliczane są opłaty za jego przechowywanie, które ją obciążają. W jej ocenie to właściciel parkingu popełnił błąd, że samochód stał przez tyle lat na parkingu, gdzie były naliczane opłaty. Wskazała, że właściciel parkingu nie dołączył żadnej dokumentacji potwierdzającej, że samochód został skradziony. Podała, że wraz ze współwłaścicielem pojazdu w 2015r. pobrała z Prokuratury w Ś. kserokopię dokumentacji, aby dołączyć do pism składanych do Zarządu Dróg i Mostów w L.. Z kolei skarżący wyjaśnił w nim, że nie jest w stanie spłacić tak wielkiego zadłużenia, które powstało nie z jego winy. Wskazał także, że utrzymuje się z pracy dorywczej, gdyż nie może znaleźć stałej pracy. Dalsze wyjaśnienia i argumentacja były tożsame z przedstawionymi w piśmie skarżącej. Wobec powyższego, trudno postawić zarzut SKO, że odwołania z dnia 25 października 2016r., po ich uzupełnieniu pismami z dnia 1 grudnia 2016r. zostały potraktowane jako środek zaskarżenia od decyzji z dnia [...] października 2016 r., nie zaś od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. Wbrew argumentacji skargi, z treści pism skarżących z dnia 25 października 2016r. nie można wyciągnąć wniosku, że został w nich zawarty wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, jest to bowiem ich subiektywna nadinterpretacją. Żądanie przywrócenia terminu musi być wyraźne. Przepisom k.p.a. nie jest znany przypadek milczącego czy też dorozumianego przywrócenia terminu. Przywrócenie terminu uregulowane w art. 58 i nast. k.p.a. może nastąpić wyłącznie na wyraźny i jednoznaczny wniosek zainteresowanego, a sam fakt dokonania określonej czynności po terminie nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu (por. wyroki NSA: z dnia 10 stycznia 2008 r., II OSK 1822/06, z dnia 3 marca 2008 r., I OSK 268/07, z dnia 1 czerwca 2010 r., II GSK 596/09, zob. także wyrok NSA z dnia 17 lutego 2012 r., II OSK 2287/10, LEX nr 1121217, w którym stwierdzono, że: "Instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób niebudzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu"). W konsekwencji, SKO nie miało żadnego obowiązku wzywania skarżących do podania przyczyn uchybienia terminu. Co się zaś tyczy pism z dnia 8 listopada 2016r., to zostały ono potraktowane prawidłowo jako odwołania od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r., która ustalała wysokość opłaty za usunięcie i przechowywanie pojazdu. Z osnowy ich treści pism wynikało jednoznacznie, że dotyczą one odwołania od "decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015r. ustalającej należność w wysokości [...] zł za usunięcie i przechowywanie na parkingu strzeżonym pojazdu". Również w znaczącej części ich uzasadnienia skarżący wyraźnie nawiązywali do ww. decyzji, przedstawiając stan faktyczny związany z pojazdem i jego losy na przestrzeni kilku lat. Oceny tej nie może niweczyć jedno zdanie o treści "Proszę o umorzenie mi owych zaległości w całości, które nie powstały z mojej winy". W żadnym zaś razie skarżący nie nawiązali do decyzji z dnia [...] października 2016r. Zresztą na marginesie można zauważyć, że mniej więcej tej treści prośba była zawarta w każdej korespondencji wychodzącej od skarżących. Sąd rozumie pewną nieporadność, tym nie mniej nie była ona aż taka, aby nie można było zrozumieć pouczenia zawartego w decyzjach o trybie ich zaskarżania bądź wezwania skierowanego przez SKO. Strona jednak, chociaż nie jest profesjonalistą, nie może żonglować terminami i środkami zaskarżenia co do wydanych przez organy administracji rozstrzygnięć w taki sposób, aby uzyskać dla siebie korzystny efekt ostateczny. Sposób sformułowania zarzutów i argumentacji w sprawie niniejszej oraz w sprawie I SA/LU 145/17 jednoznacznie wskazuje, że skarżący w sobie tylko wiadomy sposób manipulują rozstrzygnięciami i wnoszonymi od nich środkami zaskarżenia, czy składanymi pismami, podejmując próbę obarczenia organów niezrozumieniem ich właściwych intencji i niewykonywania bliżej nieokreślonych obowiązków. W sprawie niniejszej skarżący usiłują wywieść, że odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015r. złożyli pismem z dnia 25 października 2016r., natomiast w sprawie SA/Lu 145/17, że odwołanie od decyzji z dnia [...] października 2016r. złożyli w piśmie z dnia 8 listopada 2016r. Z powyższych względów, Sąd nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono stosownie do przepisu art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016r., poz. 1714).