I SA/Lu 159/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. J. – K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: - przyznać W. J. – K. prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca W. J.-K. wezwana do uiszczenia wpisu od skargi wniosła o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego. Prawomocnym zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2010 r. wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy został pozostawiony bez rozpoznania. Ponownie wezwana do uiszczenia wpisu od skargi skarżąca powtórnie złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżąca podała, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o powierzchni 36 m2 i utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.042,00 złotych brutto (jak podała 888,00 złotych netto). Uzasadniała, iż jest po zawale serca i ma inne dolegliwości zdrowotne, które uniemożliwiają jej dodatkową pracę, a wydatki związane z leczeniem ograniczają jej możliwości finansowe ( na wcześniej etapie skarżąca podała, iż wydatki na leki szacują się około 300 zł miesięcznie). Nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku skarżącej, postanowieniem z dnia 21 września 2010 r. przyznał jej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad kwotę wpisu sądowego od wniesionej skargi i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego rozstrzygnięcia. Wskazała, że w jej ocenie, w jej sytuacji finansowej zachodzi podstawa do całkowitego, a nie tylko częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy że: - zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a") wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd; - zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; - zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej; - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest sytuacja materialna strony. Stąd oczywistym jest, iż ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych wyjaśnieniach. Musi ona przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów, gdyż dopiero właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. orzeczenia w sprawach II FZ 236/08, I GZ 122/09, czy II FZ 240/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności i w takim stanie prawnym, zważając na wysokość kosztów postępowania, które strona zobowiązana byłaby ponieść (sam wpis od skargi to kwota 500 zł) wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadniony, albowiem skarżąca uprawdopodobniła istnienie ustawowych przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. dla przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie przedstawione przez stronę informacje odnośnie jej sytuacji majątkowej, finansowej i zdrowotnej należało stwierdzić, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie uzasadnia zwolnienie skarżącej od ich poniesienia w całości. Rozstrzygniecie oparto na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.