I SA/Lu 226/07
WyrokWSA w Lublinie2007-04-20
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Wiesława Achrymowicz, Anna Kwiatek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy polski podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego, obliczany według stawek uzależnionych od wieku pojazdu i różnicujący się w zależności od pochodzenia (krajowe vs. zagraniczne), narusza zasadę niedyskryminacji wynikającą z art. 90 TWE?Ratio decidendi
Polski podatek akcyzowy od wewnątrzwspólnotowego nabycia używanego samochodu osobowego, obliczany według stawek różnicujących się w zależności od wieku pojazdu i pochodzenia, narusza art. 90 TWE, jeśli stawka na samochody z innych państw członkowskich przewyższa podatek rezydualny zawarty w cenie podobnych pojazdów krajowych. Organy podatkowe mają obowiązek porównać kwotę podatku nałożonego na samochód nabyty wewnątrzwspólnotowo z kwotą podatku zawartą w cenie podobnego samochodu krajowego, aby ocenić zgodność z zasadą niedyskryminacji.Stan faktyczny
A. S. nabył wewnątrzwspólnotowo używany samochód osobowy i zapłacił podatek akcyzowy. Następnie wystąpił o stwierdzenie nadpłaty, argumentując, że podatek ten narusza art. 90 TWE. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że polskie przepisy dotyczące podatku akcyzowego od samochodów niezharmonizowanych są zgodne z prawem wspólnotowym. A. S. złożył skargę do WSA, podtrzymując swoje stanowisko o naruszeniu prawa wspólnotowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego i zasądził od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. S. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (spr.), NSA Anna Kwiatek, Protokolant Asystent sędziego Monika Bartmińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego nr [...] z dnia [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz A. S. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania A. S., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. / i art. 13 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. / utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...], która odmawiała A. S. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki Opel Astra w kwocie 776 zł.
W uzasadnieniu organ podatkowy podał, że A. S. w dniu 8 lutego 2005 r. złożył w Urzędzie Celnym deklarację uproszczoną nabycia wewnątrzwspólnotowego / AKC – U / samochodu osobowego marki Opel Astra, deklarując rok produkcji 1993 r., stawkę podatku 65 %, kwotę podatku akcyzowego 776 zł. Na podstawie dokonanej wpłaty zadeklarowanego podatku akcyzowego A. S. uzyskał dokument potwierdzający zapłatę akcyzy na terytorium kraju.
W dniu 19 sierpnia 2005 r. A. S. wystąpił do Urzędu Celnego z pismem, w którym / po sprecyzowaniu jego treści / wnosił o zwrot niesłusznie pobranego podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego marki Opel Astra. Żądanie tej treści stanowiło wniosek o stwierdzenie nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Podatnik uzupełnił ten wniosek przez złożenie korekty deklaracji uproszczonej nabycia wewnątrzwspólnotowego, w której wysokość podatku akcyzowego zadeklarował jako 0 zł. Podatnik stał na stanowisku, że obowiązek zapłaty podatku akcyzowego od nabytego wewnątrzwspólnotowo samochodu osobowego pozostaje w sprzeczności z art. 90 TWE.
Swoje stanowisko argumentował następująco:
- obywatele mają prawo wywodzić korzystne dla siebie postanowienia bezpośrednio z unormowań TWE;
- prawo wspólnotowe podlega bezpośredniemu stosowaniu i ma charakter nadrzędny w stosunku do prawa krajowego co potwierdza art. 91 Konstytucji RP;
- prawo wspólnotowe jest częścią porządku prawnego obowiązującego na terytorium RP;
- od dnia przystąpienia Polski do UE ustawa o podatku akcyzowym utraciła moc prawną w zakresie, w jakim koliduje z prawem wspólnotowym;
- pojazdy używane zarejestrowane i niezarejestrowane na terytorium RP są towarami podobnymi, wobec tego różnicowanie podatków wewnętrznych nakładanych na te pojazdy ma charakter dyskryminujący i narusza art. 90 TWE , co potwierdza orzecznictwo ETS;
- samochody używane, sprzedawane na terytorium RP nie są obciążone podatkiem akcyzowym;
- podatek akcyzowy obliczony według różnych kryteriów dla samochodu nabytego wewnątrzwspólnotowego w porównaniu do krajowego, prowadzi do wyższego opodatkowania produktów importowanych;
- w myśl art. 90 TWE podatki wewnętrzne nie mogą wzmacniać konkurencyjności produktów krajowych;
- podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia to opłata nakładana w związku z przekroczeniem granicy przed pierwszą rejestracją, która jest częścią ogólnego systemu opłat wewnętrznych i musi być oceniona w świetle art. 90 TWE;
Organ podatkowy nie podzielił stanowiska podatnika. Argumentował, że:
- samochody osobowe są wyrobami akcyzowymi niezharmonizowanymi i w myśl art. 3 ust. 3 Dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. państwa członkowskie mają prawo dowolnego nakładania i utrzymywania podatków / w tym podatku akcyzowego / pod warunkiem, że nakładany podatek nie spowoduje zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między państwami członkowskimi UE;
- podatek nakładany na wyroby akcyzowe niezharmonizowane jest podatkiem wewnętrznym i należy do wyłącznej kompetencji państwa członkowskiego / ETS w sprawie C - 343/90, WSA w Lublinie w sprawie III SA/Lu 690/04 /;
- art. 90 TWE pozwala państwom członkowskim na swobodne kształtowanie krajowych przepisów podatkowych i nie zawiera zakazu opodatkowania akcyzą samochodów osobowych nabytych w innych państwach członkowskich, chyba że podobne produkty krajowe byłyby traktowane w sposób protekcjonalny;
- nie można mówić o ochronie polskich producentów samochodów, skoro zdecydowana większość jest sprzedawana na zagranicznych rynkach;
- w polskim ustawodawstwie nie mają miejsca przypadki dyskryminacji bezpośredniej czy pośredniej;
- przypadki wewnętrznej sprzedaży samochodów osobowych przed ich zarejestrowaniem w kraju, ich import czy nabycie wewnątrzwspólnotowe traktowane są w sposób jednakowy;
- warunkiem obciążenia samochodu osobowego podatkiem akcyzowym jest brak rejestracji na terytorium RP a nie status tego pojazdu, jako towaru niekrajowego / WSA w Lublinie w sprawie III SA/Lu 728/04 /;
- orzeczenie ETS, które zapadło na gruncie francuskiego podatku drogowego nie znajduje zastosowania w okolicznościach tej sprawy, gdyż francuski podatek drogowy zmierzał do ochrony francuskiego rynku producentów samochodowych;
- orzeczenie ETS, które zapadło na gruncie podatku akcyzowego obowiązującego w Finlandii także nie znajduje odniesienia do sprawy niniejszej, gdyż różnicował wysokość podatku w zależności od pochodzenia samochodu / czy to krajowego, czy importowanego /, gdy w Polsce obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym w tym samym rozmiarze dotyczy samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, jak też nabywanych w kraju, jedynie każdy z tych obowiązków powstaje w różnym czasie;
- podatek akcyzowy normowany ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym jest elementem powszechnego systemu podatkowego obowiązującego w Polsce i sam fakt nakładania akcyzy, jej wysokość nie naruszają art. 90 TWE;
- zadeklarowana wysokość zobowiązania podatkowego podatnika w podatku akcyzowym została oparta na prawidłowym zastosowaniu art. 2 pkt 11, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 80 ust. 1 , art. 81 ust. 2 pkt 2, art. 80 ust. 3 pkt 3, art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. / i § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego / Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm. /;
- organy administracji publicznej w sytuacjach wątpliwych nie mają uprawnienia do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym o wykładnię prawa wspólnotowego;
- organy administracji publicznej co do zasady zobowiązane są do stosowania prawa wspólnotowego, jednak decyzję o niestosowaniu sprzecznych z prawem wspólnotowym przepisów krajowych mogą podjąć, gdy ta sprzeczność jest oczywista, a w tej sprawie taka oczywistość nie ma miejsca.
Na tej podstawie organ podatkowy sformułował stanowisko, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej / nie jest spełniona przesłanka zawarta w tym przepisie /. Uiszczony przez podatnika podatek akcyzowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego nie jest podatkiem w jakiejkolwiek kwocie nadpłaconym, zapłaconym nienależnie w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
2. A. S. złożył skargę na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej. Wnosił o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił naruszenie;
- art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 75 ust. 1 i ust. 3 , art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym / Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. /;
- art. 9, art. 83, art. 87, art. 91 ust. 1 Konstytucji RP;
- art. 90 TWE;
poprzez ich błędną wykładnię.
Podtrzymał argumentację przedstawioną w postępowaniu podatkowym. Akcentował nadrzędność prawa wspólnotowego w stosunku do prawa krajowego. Przywołał stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 18/04, , w którym szeroko została omówiona systemowa pozycja prawa wspólnotowego w porządku prawnym RP. Skarżący ponowił argumentację dla uzasadnienia stanowiska, że podatek akcyzowy uiszczony z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu narusza art. 90 TWE.
3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Nie podzielił zarzutów skarżącego podatnika. Dodatkowo wyjaśnił, że:
- stawka podatku akcyzowego została ustalona dla wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym na jednolitym poziomie / w wysokości 65% podstawy określonej w art. 10 tej ustawy /;
- w drodze odstępstwa od tej zasady wprowadzono w § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego stawki obniżone;
- stawki obniżone są uzależnione od wieku samochodu i jednolicie stosowane do każdej sprzedaży samochodu oraz nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu;
- w każdej z rozważanych sytuacji podatek akcyzowy jest jednorazowy; przy nabyciu w kraju czy wewnątrzwspólnotowym związany jest z dokonaniem pierwszej rejestracji;
- organy podatkowe mają obowiązek stosowania obowiązujących przepisów prawa do czasu, kiedy ETS udzieli odpowiedzi na pytanie wstępne, dotyczące zgodności obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia używanych samochodów z prawem wspólnotowym;
- dane statystyczne wskazują liczby nabytych wewnątrzwspólnotowo samochodów, które świadczą o braku ograniczeń w przepływie towarów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz.1269 / w związku z art. 1 i art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / sąd administracyjny kontroluje działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, powołaną podstawą prawną. Następnie art. 135 tej ustawy stanowi, że sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
5. Decyzje organów podatkowych obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego. Naruszenie to istotnie wpływa na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Organy podatkowe obu instancji pominęły unormowania prawa wspólnotowego, w tym orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich w Luksemburgu / ETS /.
6. Nadpłata jest instytucją prawa podatkowego normowaną w art. 72 do art. 80 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. /. Zgodnie z art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę:
1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku;
2) podatku pobraną przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej;
3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej;
4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej.
W okolicznościach tej sprawy żądanie skarżącego podatnika stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego podlega ocenie prawnej na gruncie przesłanki z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Przepis ten uznaje za nadpłatę kwotę podatku nadpłaconego lub zapłaconego nienależnie. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 1255/97, "nadpłatami są zarówno świadczenia podatkowe nadpłacone – tzn. gdy rzeczywiście dokonana wpłata jest wyższa niż należna kwota zobowiązania podatkowego, jak i nienależnie uiszczone – tzn. gdy podatnik świadczy kwotę pieniężną mimo, że nie jest do tego zobowiązany lub też gdy w chwili dokonania świadczenia istniał tytuł prawny, lecz został następnie uchylony".
Prawidłowe zastosowanie art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wymaga prawidłowej oceny prawnej wysokości zobowiązania podatkowego podatnika / w tej sprawie w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego/, na podstawie prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego.
7. Rozważania prawne należy rozpocząć od zasadniczego stwierdzenia, że wraz z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej od 1 maja 2004 r. / z chwilą wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego / prawo wspólnotowe stało się integralną częścią porządku prawnego RP. Tym samym uległo aktualizacji znaczenie art. 9 i art. 90 Konstytucji RP. Dał temu wyraz Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 2005 r. w sprawie konstytucyjności Traktatu o przystąpieniu RP do Unii Europejskiej / K 18/04, OTK-A 2005/5/49 /. Trybunał Konstytucyjny zwrócił w nim uwagę, że z art. 9 Konstytucji RP wynika, że na terytorium RP obok prawa krajowego mogą obowiązywać przepisy nieustanowione przez polskie organy prawodawcze. Przy tym prawo wspólnotowe nie jest prawem w pełni zewnętrznym w stosunku do prawa polskiego. Prawo wspólnotowe jest tworzone przy współudziale przedstawiciela rządu polskiego w Radzie UE oraz polskich deputowanych w Parlamencie Europejskim. Na terenie Polski współobowiązują podsystemy regulacji prawnych, pochodzące z różnych centrów prawodawczych. W konsekwencji prawo polskie i wspólnotowe powinny współistnieć na zasadzie "obopólnie przyjaznej wykładni i kooperatywnego współstosowania". W dalszej kolejności Trybunał Konstytucyjny wskazał na generalne założenie wieloskładnikowej struktury systemu prawa obowiązującego w Polsce, przyjęte jeszcze w okresie poprzedzającym akcesję.
Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej wymogiem integracyjnym stał się obowiązek stosowania prawa w sposób zapewniający skuteczność prawa wspólnotowego. Nakłada on na organy Państwa obowiązek realizowania funkcji wspólnotowych. Oznacza to przy rozstrzyganiu sprawy zawierającej element wspólnotowy, wymóg respektowania:
- zasady bezpośredniego skutku norm prawa wspólnotowego;
- zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego;
- zasady efektywności prawa wspólnotowego;
- prowspólnotowej interpretacji prawa krajowego;
- orzecznictwa ETS i uwzględnienia jego prawotwórczego charakteru.
8. W dniu 18 stycznia 2007 r. ETS wydał orzeczenie prejudycjalne w sprawie C-313/05. Przedmiotem tego orzeczenia była wykładnia art. 25, art. 28 i art. 90 TWE oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. L 76, str.1). ETS orzekł, że:
- podatek akcyzowy taki, jak ustanowiony w Polsce ustawą z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, który nie jest nakładany na pojazdy osobowe w związku z przekroczeniem przez nie granicy, nie stanowi cła przywozowego, ani opłaty o skutku równoważnym w rozumieniu art. 25 TWE;
- art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek i wymaga zbadania czy prawo krajowe / w szczególności stosowanie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego /, ma takie same skutki;
- art. 28 TWE nie znajduje zastosowania do deklaracji uproszczonej, takiej jak przewidziana w art. 81 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym, a art. 3 ust. 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania nie sprzeciwia się takiej deklaracji, jeżeli sporne uregulowanie można czytać w ten sposób, że taką deklarację należy złożyć z chwilą nabycia prawa do rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym.
Orzeczenie ETS o wykładni prawa wspólnotowego jest wiążące z dniem jego ogłoszenia. Wywołuje skutki ex tunc. Państwa członkowskie, ich organy mają obowiązek stosować przepis prawa w znaczeniu ustalonym w orzeczeniu prejudycjalnym ETS także do stanów faktycznych powstałych przed jego ogłoszeniem. Wyroki ETS wydane na podstawie art. 234 TWE mają charakter prawotwórczy i harmonizujący przepisy prawa krajowego z prawem wspólnotowym.
9. W okolicznościach tej sprawy bezspornie skarżący podatnik dokonał wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego / art. 4 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym – Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm. /, używanego, starszego niż dwuletni. Nabycie wewnątrzwspólnotowe oczywiście stanowi o istnieniu w sprawie elementu wspólnotowego.
10. Organ podatkowy pierwszej instancji oparł określenie wysokości zobowiązania skarżącego podatnika w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia opisanego samochodu osobowego na:
- art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym;
- § 7 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego / w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji /.
Zgodnie z art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym stawka akcyzy na wyroby akcyzowe niezharmonizowane wynosi 65 % podstawy określonej w art. 10 /z wyjątkiem stawki na energię elektryczną, który nie dotyczy rozpatrywanej sprawy /. Zgodnie z art. 75 ust. 3 tej ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, obniżać stawki akcyzy określone między innymi w ust. 1 oraz różnicować je w zależności od rodzaju wyrobu, a także określać warunki ich stosowania.
Następnie § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego / Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm. /, wydanego w wykonaniu delegacji ustawowej stanowił:
- w ust. 1 , że stawki akcyzy określone w poz. 27 załącznika nr 1 do rozporządzenia mają zastosowanie do każdej sprzedaży samochodu osobowego dokonanej przed pierwszą jego rejestracją na terenie kraju w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym / Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 515 ze zm. /, z zastrzeżeniem ust. 2;
- w ust. 2, że w przypadku sprzedaży samochodów osobowych, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub ich importu, dokonywanych po upływie 2 lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy, stosuje się procentowe stawki akcyzy obliczone według następującego wzoru: Su = Sn + 12 x (W-2), gdzie:
Su - oznacza stawkę akcyzy, wyrażoną w procentach, dla sprzedaży w kraju, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu samochodu osobowego po upływie 2 lat od jego produkcji,
Sn - oznacza stawki akcyzy dla samochodów osobowych, w zależności od pojemności silnika tych samochodów, określone odpowiednio w poz. 27 załącznika nr 1 do rozporządzenia - w przypadku sprzedaży w kraju, oraz w poz. 21 załącznika nr 2 do rozporządzenia - w przypadku dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego i importu,
W - oznacza wiek samochodu osobowego wyrażony w latach kalendarzowych liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania sprzedaży, dostawy wewnątrzwspólnotowej, nabycia wewnątrzwspólnotowego włącznie, a w przypadku importu - liczonych począwszy od roku produkcji do roku dokonania zgłoszenia celnego włącznie.
- w ust. 3, że stawki akcyzy obliczone zgodnie z ust. 2 nie mogą być wyższe niż stawka akcyzy, o której mowa w art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym.
Zgodnie z tymi szczegółowymi zasadami obliczania podatku akcyzowego, jego kwota jest równa w roku produkcji i w następującym po nim roku – 3,1 % lub 13,6 % ceny samochodu w zależności od pojemności silnika i ulega zwiększeniu o 12 % w każdym kolejnym roku kalendarzowym, aż do maksymalnej wysokości 65 %, która zostanie osiągnięta w siódmym roku dla samochodów o pojemności silnika ponad 2000 cm³ i w ósmym roku dla pozostałych samochodów. Ułamek ten dotyczy zawsze aktualnej ceny sprzedaży. W konsekwencji samochody, które zostały sprzedane jako nowe / pierwszemu nabywcy / w roku produkcji lub w roku następującym po nim, są traktowane w taki sam sposób niezależnie od tego czy zostały wyprodukowane w Polsce czy w innym państwie członkowskim.
Jeśli chodzi o używane samochody sprzedawane po upływie roku następującego po roku produkcji, ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości samochodu opodatkowanego w Polsce, kiedy był nowy, pozostaje niezmienny i wynosi 3,1 % lub 13, 6 % / w zależności od pojemności silnika / wynagrodzenia sprzedawcy z uwzględnieniem obniżenia wysokości tego wynagrodzenia. Natomiast stawka podatku akcyzowego stosowana do podobnych używanych samochodów z innych państw członkowskich wzrasta rokrocznie dochodząc do 65 %. W konsekwencji w zakresie w jakim stawka ta przewyższa ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości używanego samochodu, na który został nałożony podatek w Polsce, kiedy był on nowy, wewnętrzny podatek od używanych samochodów z innych państw członkowskich przewyższa ten nałożony na podobne produkty krajowe i narusza w ten sposób pierwszy akapit art. 90 TWE.
Dał temu wyraz rzecznik generalny w opinii do sprawy C – 313/05 / tezy 19, 45 – 50 opinii /. Stanowisko tej treści następnie podzielił ETS w wyroku w sprawie C - 313/05 .
W tych okolicznościach prawnych obowiązkiem organu podatkowego jest ocena czy kwota podatku akcyzowego, określona skarżącemu podatnikowi na podstawie § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego, nie narusza zasady niedyskryminacji z art. 90 TWE akapit pierwszy. W tym celu organ podatkowy powinien porównać kwotę podatku nałożonego na samochód nabyty wewnątrzwspólnotowo / używany, starszy niż dwuletni / z kwotą tego podatku zawartego w cenie podobnego samochodu, który był zarejestrowany w kraju jako nowy - "podatku rezydualnego". Podstawę do ustalenia "kwoty podatku rezydualnego" zawartego w cenie podobnego pojazdu krajowego stanowić będzie jego wartość rynkowa.
11. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji.
Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 200 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło