I SA/Lu 552/09

I SA/Lu 552/09 POSTANOWIENIE Dnia 8 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za listopad 1993 r. w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić J. A. przyznania prawa pomocy. I SA/Lu 552/09 UZASADNIENIE 1. Skarżący na etapie postępowania międzyinstancyjnego wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. 2. W treści urzędowego formularza wniosku podał, że majątek ruchomy i nieruchomy został zlicytowany przez komorników sądowych i skarbowych. Postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia 12 września 2008 r. został pozbawiony możliwości zatrudnienia. Jest w wieku przedemerytalnym. Nie ma prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, bezrobotną, w wieku emerytalnym. Oboje utrzymują się z pomocy w naturze od rodziny i znajomych. Ten stan będzie trwał do czasu otrzymania emerytury przez skarżącego w 2011 r. Nie mają z żoną majątku ruchomego, nieruchomego, innych zasobów majątkowych. 3. Referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2010 r. 4. Skarżący skutecznie wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu przytoczył fragment uzasadnienia postanowienia w sprawie II SA/Bk 132/05. Sam argumentował, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można pomijać skutków postanowienia z dnia 12 września 2008 r. w sprawie [...], odmawiającego zatrudnienia skarżącemu, jego rodzinie. 5. Wezwany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - ustawa p.p.s.a. / skarżący dodatkowo wyjaśnił, że to zarządca nieruchomości przy ul. Magnoliowej 4 w L. / adres wskazany przez skarżącego w skardze, w której wskazał też skrytkę pocztową / ponosi pełne koszty utrzymania tej nieruchomości. Skarżący swoje potrzeby mieszkaniowe wraz z żoną zaspokaja w ten sposób, że korzysta nieodpłatnie z mieszkania córki. Otrzymuje pomoc od osób trzecich / rodziny, znajomych /, która obejmuje świadczenie "środków do życia" i ten stan trwa od 21 sierpnia 2008 r., bo wskazanym postanowieniem z 12 września 2008 r. w sprawie [...] odmówiono skarżącemu prawa do pracy. 6. Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a. wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że traci moc postanowienie objęte sprzeciwem, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. 7. Zgodnie z art. 245 § 1 w związku z art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym, na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. 8. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w rozumieniu art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. 9. W przedstawionym stanie prawnym należy wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy / II FZ 236/08 /. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa / II FZ 101/09 /. Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu / GZ 146/04 /. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu / art. 45 Konstytucji RP /, ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą / II FZ 178/08 /. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia / FZ 478/04 /. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe / FZ 160/08 /. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi / II FZ 80/09 /. 10. W przedstawionych okolicznościach skarżący nie uprawdopodobnił, nie wykazał istnienia ustawowej przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, całkowitym zakresie. Z twierdzeń podanych w uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wyłącznie z żoną. Nie ponosi kosztów związanych z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych, bo nieodpłatnie korzysta z mieszkania córki. Z twierdzeń skarżącego nie wynika by brak podjęcia przez niego pracy i tym samym brak źródeł dochodów były spowodowane przeszkodami o charakterze obiektywnym, dyktowanymi stanem zdrowia czy sytuacją na rynku pracy. Skarżący nie uściśla związku między postanowieniem z dnia 12 września 2008 r. a pozbawieniem możliwości zatrudnienia. Skarżący nie wskazuje czy i jakie starania podjął ku pozyskaniu środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego ani przyczyn bezskuteczności, jeśli takie działania podjął. W sytuacji, w której skarżący nie podejmuje pracy przez wielomiesięczny okres czasu z uwagi na własną ocenę zaistniałej sytuacji życiowej, w rezultacie nie uzyskuje dochodów przy braku obiektywnych przeszkód, to pozbawia się źródeł dochodów w rezultacie przyjętej postawy życiowej. Taka przyjęta przez skarżącego postawa życiowa nie uzasadnia przerzucenia majątkowego ciężaru kosztów niniejszego postępowania sądowego na innych podatników. Skarżący pomija, że nie każda trudna sytuacja życiowa, za nią materialna osoby ubiegającej się o prawo pomocy realizuje przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Tę przesłankę spełnia tylko taka trudna sytuacja życiowa, za nią materialna, której osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie jest w stanie poprawić nawet przy dołożeniu wszelkich obiektywnie dostępnych starań, w której strona ubiegająca się o całkowite prawo pomocy nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z powodów obiektywnych, niezależnych od niej. Sformułowanie zawarte w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania" oznacza sytuację, w której strona ubiegająca się o prawo pomocy nie może ponieść kosztów postępowania z powodów obiektywnych, niezależnych od niej. Takich okoliczności skarżący nie wykazał. Obowiązek wykazania sytuacji wymaganej mocą przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. spoczywa na wnioskującym o prawo pomocy / " gdy osoba ta wykaże" /. Samo twierdzenie skarżącego o korzystaniu z pomocy w naturze od osób trzecich, obejmującej świadczenie środków do życia, nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że skarżący nie dysponował i nie dysponuje możliwością pozyskania źródeł dochodów, przez to środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego z przyczyn od niego niezależnych, obiektywnych. Twierdzenie skarżącego o otrzymywanej pomocy w naturze od sierpnia 2008 r. wskazuje jedynie na akceptację przez skarżącego utrzymującego się stanu niesamodzielności finansowej, majątkowej, który sam nie może stawiać skarżącego w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych osób ponoszących koszty postępowania sądowego, kiedy ten stan / niesamodzielność finansowa, majątkowa, / nie jest wynikiem okoliczności obiektywnych, przez to pozostających poza sferą wpływu skarżącego. 11. Tej treści stanowisko i jego argumentacja zostały już uprzednio zawarte w postanowieniu z dnia 15 marca 2010 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w częściowym zakresie na etapie wniesienia skargi w tej sprawie / k. 39 do 44 /. 12. W tych okolicznościach wobec niewykazania przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. należało postanowić o odmowie przyznania prawa pomocy.