I SA/Lu 6/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. P. O. R. w L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. W. P. O. R. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, strona skarżąca złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do usunięcia braków formalnych wniosku poprzez zaznaczenie żądanego zakresu prawa pomocy, w zakreślonym terminie uzupełniła wskazany brak wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Do wniosku strona załączyła bilans i rachunek zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca, którą w niniejszej sprawie jest T. W. P. O. R. w L. podniosła, że jest stowarzyszeniem nieprowadzącym działalności gospodarczej. Wszelkie posiadane środki finansowe są przeznaczane na prowadzenie działalności statutowej – działalności edukacyjnej, pomoc szkołom i poradniom psychologiczno-pedagogicznym. Głównym źródłem finansowania strony są dotacje ze środków unijnych, które nie mogą być przeznaczane na cele inne niż zawarte w projektach, na które zostały przyznane. W części urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy dotyczącej majątku stowarzyszenia, strona wskazała, że wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł. Za ostatni rok obrotowy według bilansu działalność stowarzyszenia przyniosła stratę w kwocie [...] zł zł. Strona posiada trzy rachunki bankowe, a wartość środków finansowych na nich zgromadzonych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniosła odpowiednio: [...] zł (konto projektowe); [...] zł (konto szkoły) i [...] zł (konto dotacyjne). Strona podniosła również, że spłaca kredyt w wysokości [...] zł zaciągnięty na zakup szkoły w K., a także zalega z zapłatą wynagrodzeń za prowadzone szkolenia i zajęcia na kwotę [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na koszty sądowe niniejszego postępowania na obecnym etapie prowadzenia sprawy składa się wpis sądowy od skargi wynoszący [...] zł - § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 221, poz. 2193). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od potencjalnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 złotych - § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192). Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest obiektywnie rzeczywiście niemożliwe. Z unormowania art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Przy czym osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna jest obowiązana wykazać nie tylko, że nie posiada środków finansowych, ale też, że podjęła wszelkie kroki aby zdobyć fundusze na opłacenie kosztów związanych z tym postępowaniem (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. II OZ 266/08 Legalis). Porównując wielkość kosztów sądowych w toczącym się postępowaniu do sytuacji majątkowej i finansowej strony stwierdzić należy, że strona nie wykazała spełnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie. Stowarzyszenie posiada znaczny majątek, gdzie wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a wartość aktywów obrotowych [...] zł (według bilansu sporządzonego na 31 grudnia 2011 r.). Natomiast okoliczność, iż za ostatni rok obrotowy stowarzyszenie odnotowało stratę ([...] zł), nie może przemawiać za uznaniem, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wynika, że wielkość środków pieniężnych, zgromadzonych na posiadanych przez stronę rachunkach bankowych, wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Konta te nie zostały zajęte, ani zablokowane, a więc do dyspozycji spółki pozostają wolne środki pieniężne. Oceny tej nie zmienia fakt, że zgromadzone na kontach środki finansowe mają konkretne przeznaczenie. Fakt spłaty kredytu zaciągniętego na zakup szkoły nie świadczy o braku możliwości poniesienia kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Dokonanie takiego zakupu powiększyło majątek stowarzyszenia, udzielenie zaś kredytu na ten cel wskazuje na zdolności płatnicze strony. Zaznaczyć też należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznymi, do których należą koszty sądowe postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie referendarza stowarzyszenie chcąc realizować swą statutową działalność, musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych prowadzonych przez siebie spraw. Okoliczność, iż stowarzyszenie działa jako organizacja non profit nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy. Organizacje non profit nie są bowiem zwolnione od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r. II OZ 852/10 Lex nr 743942; postanowienie NSA z 5 sierpnia 2010 r. II OZ 752/10 Lex nr 663825; postanowienie NSA z 8 czerwca 2011 r. II OZ 480/11 Lex nr 1083757). Podnieść należy, że w myśl art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 855 ze zm.) majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może również prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Fakt, iż cele działalności stowarzyszenia mają charakter niezarobkowy (art. 2 ust. 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach), oznacza jedynie, że dochód stowarzyszenia nie może być dzielony między członków, lecz musi być przeznaczany na podtrzymywanie statutowych celów stowarzyszenia (art. 34 ustawy Prawo o stowarzyszeniach). Okoliczność, że stowarzyszenie zrezygnowało z możliwości uzyskania dochodów w taki sposób, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy i przerzucenia ciężaru kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi na Skarb Państwa. Wykazana sytuacja majątkowa i finansowa strony skarżącej nie zezwala zatem na przyjęcie, że strona nie posiada dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - w przedmiotowej sprawie kosztów sądowych. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.