I SA/Lu 623/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w W. od postanowienia z dnia [...] w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadpłaty w podatku od gier za czerwiec 2010 r. w zakresie prawa pomocy postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. spółka z o.o. w likwidacji z siedzibą w W. (spółka, skarżąca) wraz ze skargą złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest działalność związana z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wyjaśniła, że w chwili obecnej nie posiada żadnych środków finansowych, które pozwoliłyby na pokrycie kosztów opłaty od skargi i innych kosztów sądowych. Decyzjami administracyjnymi została pozbawiona całego swojego majątku. Zamknięte zostały salony gier należące do skarżącej, zaś znajdujące się w nich automaty wraz z zawartą w nich gotówką zostały zabezpieczone. Ponadto bilans spółki wykazuje wyłącznie stratę, wobec czego obecnie nie posiada ona środków finansowych, aby opłacić wpis od skargi. Spółka utraciła płynność finansową, obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Rachunki bankowe ma zajęte przez organ podatkowy. Firma jest sparaliżowana i nie może prawidłowo funkcjonować, jej kapitał zakładowy wynosi [...] zł, zaś wartość środków trwałych szacowana jest na kwotę [...]zł. Zgodnie z bilansem za 2014 r. skarżąca poniosła stratę w wysokości [...] zł. Spółka posiada dwa rachunki bankowe ze stanem środków [...] zł i [...] zł. Stan środków w kasie na dzień 30 czerwca 2016 r. wynosił [...] zł. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżąca nadesłała: raporty kasowe za okres maj – lipiec 2016 r. (stan na 31 lipca 2016 r. - [...] zł), wyciągi z dwóch rachunków bankowych za okres luty-lipiec 2016 r. (saldo z obydwu rachunków na 31 lipca 2016 r. - [...] zł), umowę spółki oraz uchwałę wspólników spółki w sprawie jej rozwiązania, deklaracje [...] za okres styczeń – czerwiec 2016 r. (dostawa towarów, świadczenie usług w miesiącu styczniu w kwocie [...]zł, w miesiącu maju w kwocie [...]zł, w pozostałych okresach obroty w kwocie [...]zł), roczne zeznania podatkowe podatku dochodowego od osób prawnych za rok 2014 i za rok 2015, informację o odliczeniach od dochodu i od podatku za 2015 r., bilans za okres od 24 luty 2014 r. – 31 grudnia 2014 r. oraz pierwsze półrocze 2016 r., rachunek zysków i strat za 2015 r. z zastrzeżeniem, że bilans za 2015 r. nie został dotychczas zatwierdzony, ponieważ jest badany przez biegłego rewidenta, zestawienie dokonanych przez wspólników spółki dopłat w łącznej kwocie [...]zł, tytuły wykonawcze wystawione wobec spółki, zawiadomienia o zastosowanych środkach egzekucyjnych, a także wykaz części zaległości spółki (dokumenty złożono do sprawy sygn. akt I SA/Lu 616/16). Postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżąca zarzuciła błędną ocenę jej sytuacji finansowej. Ponownie podkreśliła fakt niewypłacalności oraz brak możliwości spieniężenia majątku ruchomego. Akcentowała okoliczności, że nie ma aktywów obrotowych, możliwych do upłynnienia, a posiadane środki trwałe są przedmiotem licznych postępowań egzekucyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie sądu, sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może zostać przyznane, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Analiza wniosku skarżącej, złożonych dokumentów nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca zobowiązana jest ponieść opłaty sądowe łącznie w 11 sprawach zawisłych przed tutejszym sądem, w wysokości ok. [...] zł (same wpisy od skarg). Jak wynika z przedstawionych sądowi informacji dotyczących sytuacji finansowej skarżącej, wciąż dysponuje ona majątkiem trwałym (aktualnie o wartości blisko 15 mln zł, w tym w znacznej części są to grunty, lokale i budynki) oraz kapitałem zakładowym (3 mln zł), co oznacza, że wartości te wielokrotnie przekraczają należną kwotę wpisów sądowych w sprawach zawisłych przed tutejszym sądem. Należy mieć też w polu widzenia, że jeszcze w 2014 r. spółka prowadziła działalność gospodarczą w znacznych rozmiarach. Ponadto, jak wynika z nadesłanej dokumentacji, nadal uzyskuje przychody, choć zdecydowanie mniejsze niż w latach ubiegłych (na koniec 2015 r. [...] zł, w styczniu 2016 r. ujawniono przychód w wysokości [...] zł, w maju 2016 r. [...] zł) oraz korzysta z dopłat wnoszonych przez udziałowców. Trzeba też zauważyć, że sam fakt wykazywania straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej spółki i nie przesądza automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego), natomiast nie dowodzi braku środków finansowych. Wymaga odnotowania, że istnieją prawne instrumenty, które pozwalają na równoważenie kosztów i przychodów, aby w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować i dlatego też w przypadku przedsiębiorców miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych jest kategoria przychodu (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt II GZ 655/14, LEX nr 1530572 i postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10, LEX nr 591133). Ponadto przedsiębiorca, czyniąc wydatki w działalności gospodarczej, nie może pomijać obowiązku ponoszenia danin publicznych, w tym również kosztów postępowania sądowego. Zwrócić też należy uwagę na możliwość dokapitalizowania spółki przez wspólników (co już miało miejsce), celem przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej i pokrycia kosztów związanych z dochodzeniem swoich praw. W związku z tym nie ma żadnych powodów, aby ciężar kosztów postępowania sądowego przerzucać na innych podatników. Zasadniczo przecież spółka dysponuje majątkiem pozwalającym na pokrycie kosztów sądowych, ma również możliwości uzyskania dofinasowania ze strony wspólników (orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r., II C 618/37, OSN(C) 1938/6/293, LEX nr 4328, postanowienie NSA z dnia 6 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 725/14, LEX nr 1481635). W orzecznictwie zwraca się uwagę na okoliczność, że przedsiębiorstwo, które funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Skoro, jeszcze za 2014 r., spółka osiągnęła znaczące przychody, to jest kwestią wyboru czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, czy na pokrycie kosztów sądowych. Wymaga podkreślenia, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w celu uzyskania funduszy niezbędnych na pokrycie kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11, LEX nr 794951). Prawo pomocy jest formą dofinasowania strony skarżącej. Tymczasem w realiach rozpatrywanego wniosku nie ma żadnych przesłanek, aby udzielać takiego dofinasowania przedsiębiorcy, z przerzuceniem tego ciężaru na innych podatników, co spółka całkowicie pomija w swojej argumentacji. W tym stanie rzeczy należało utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, na podstawie art. 260 § 1 - § 3 P.p.s.a.