I SA/Lu 659/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędzia WSA Anna Strzelec po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: 200000.71.2024.RED.ZT3.ZŻ16.24-PRS w przedmiocie oddalenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej - w zakresie wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Grzegorza Wałejki oraz asesora sądowego Jakuba Polanowskiego postanawia - oddalić wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Grzegorza Wałejki oraz asesora sądowego Jakuba Polanowskiego od rozpoznania niniejszej sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek skargi B. B. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 20 sierpnia 2024 r., znak: 200000.71.2024.RED.ZT3.ZŻ16.24-PRS. Pismem procesowym z dnia 17 lutego 2025 r. (data wpływu do Sądu: 20 lutego 2025 r.) skarżąca zwróciła się o wyłączenie od rozpoznania sprawy sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Grzegorza Wałejki oraz asesora sądowego Jakuba Polanowskiego. W odniesieniu do sędziego we wniosku wskazano, że "już narobił (...) szkód w innych postępowaniach, gdzie nie było rozpraw". Wniosek o wyłączenie asesora uzasadniony był przekonaniem, że nie spełnia on wymogów Konstytucji. Objęci wnioskiem sędzia oraz asesor w złożonych oświadczeniach stwierdzili, że nie występują żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość do co ich bezstronności w sprawie, o których mowa w art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd rozpoznał wniosek w odniesieniu do wszystkich objętych nim osób orzekających jako wniosek o wyłączenie od orzekania w sprawie. W odniesieniu do asesora sądowego we wniosku wskazano, że nie spełnia on wymogów Konstytucji. Wypada zauważyć, że ustalenie, czy sędzia spełnia wynikające z Konstytucji wymogi bezstronności i niezawisłości odbywa się w odrębnym trybie, przewidzianym w art. 5a ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267). W piśmie nie zaznaczono jednak, by chodziło o niespełnienie tych właśnie warunków, a niezawisłość i bezstronność nie są jedynymi wymogami, jakimi zgodnie z Konstytucją musi odpowiadać sędzia (można wskazać np. na wymóg powołania przez Prezydenta, wynikający z art. 179 Konstytucji albo zakazy, wskazane w art. 178 ust. 3 tej ustawy). Nadto zawarte w piśmie żądanie w przypadku asesora sądowego wyraźnie zostało określone jako wniosek o wyłączenie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki, 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia, 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli, 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron, 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą, 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator, 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od wskazanych wyżej przyczyn, sąd zgodnie z art. 19 p.p.s.a. wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do bezstronności sędziego. W myśl art. 22 § 1 p.p.s.a. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd administracyjny, w którym sprawa się toczy. Natomiast stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a. postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym, po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Oceniając wniosek o wyłączenie wskazanych wyżej sędziego i asesora wskazać należy, że w świetle powołanych wyżej przepisów nie mógł on odnieść skutku. Nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia jedynie subiektywne przeświadczenie strony, że istnieją przesłanki dyskwalifikujące udział sędziego w danej sprawie. Podkreślenia wymaga, że wniosek o wyłączenie sędziego uzasadniają jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, zaś takich nie wskazano w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu, w sprawie brak jest podstaw do uznania, że pomiędzy sędzią i asesorem, których wniosek dotyczy a skarżącą zachodzą relacje, mogące świadczyć o konieczności wyłączenia osób orzekających od rozpatrywania sprawy z mocy ustawy, bowiem nie pozostają oni w stosunku prawnym, który oddziaływałby na prawa lub obowiązki orzekających. Nie zaistniały także inne przesłanki wyłączenia z mocy prawa, o których mowa w art. 18 p.p.s.a. Ani z treści wniosku o wyłączenie, ani z oświadczeń osób objętych wnioskiem nie wynika ponadto, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności, wskazane w art. 19 p.p.s.a., czy to związane z osobistymi stosunkami między orzekającymi a stroną, czy też jakiekolwiek inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych podstawach. We wniosku jako argument przemawiający za wyłączeniem sędziego wskazano na sposób rozstrzygania przez niego wcześniejszych spraw skarżącej i jej małżonka. Jak sprecyzowała skarżąca, miało chodzić o to, że lubelski oddział ZUS jest inną jednostką organizacyjną niż ZUS w Warszawie. Zwróciła przy tym uwagę na zagadnienia, istotnie poruszane we wcześniej składanych skargach (np. w sprawach I SA/Lu 620/23, I SA/Lu 609/23), których zarzuty składy orzekające Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie uznały za bezpodstawne. W tym zakresie należy zwrócić uwagę na słuszne zapatrywanie, prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którym sam fakt, że sędzia reprezentuje pogląd prawny niekorzystny dla skarżącego czy wydaje odmienne od jego oczekiwań rozstrzygnięcia, nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 2016 r., I OZ 203/16; z dnia 13 lutego 2014 r., II OZ 149/14; z dnia 26 stycznia 2012 r., II FZ 15/12; z dnia 22 marca 2011 r., II OZ 185/11). Wniosek o wyłączenie sędziego ma zapewnić stronie prawo do rozpoznania jej sprawy przez bezstronny sąd, a samo zajęcie przez orzekającego stanowiska, niezgodnego z oczekiwaniami strony nie wystarcza, by sędziemu przypisać brak działanie stronnicze. Dodatkowo wypada zauważyć, że jeżeli skarżąca nie zgadzają się z wykładnią przepisów lub sposobem ich zastosowania, dokonanymi przez sąd w wyroku, właściwą drogą kwestionowania prawidłowości orzeczenia jest wniesienie środka odwoławczego (w tym wypadku skargi kasacyjnej), nie zaś żądanie odsunięcia od sprawy sędziów, orzekających nie po jej myśli. W odniesieniu do asesora skarżąca zarzuciła, że nie spełnia on wymogów Konstytucji. Nie sprecyzowała jednak swojego stanowiska, w szczególności nie wyjaśniła, o jakie konkretnie wymogi jej chodzi, wobec czego do tej części wniosku Sąd nie mógł odnieść się merytorycznie. W dalszej części wniosku zwróciła co prawda uwagę na treść art. 45 Konstytucji, ale powołała ten przepis w ramach kwestionowania możliwości wydania orzeczenia na posiedzeniu niejawnym. Należało zatem ocenić, że w ten sposób strona wskazywała na naruszenie wymogu jawnego rozpatrzenia sprawy, nie zaś innych zasad w tym przepisie przewidzianych. Skarżąca nie wskazała na żadne konkretne okoliczności, mające znaczenie z uwagi na treść art. 18 lub art. 19 p.p.s.a., tj. wskazujące na szczególny związek asesora z przedmiotem sprawy, jej stronami albo mogące poddać w wątpliwość bezstronność orzekającego. Wobec powyższego należy wskazać, iż nie ma podstaw do wyłączenia sędziego oraz asesora, objętych wnioskiem we wskazanej sprawie, wobec czego orzeczono jak na wstępie, za podstawę biorąc art. 18 i 19 p.p.s.a. w zw. z art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a.