I SA/Lu 703/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2006 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; postanawia: przyznać P. P. prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów P. P. zawnioskował o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W złożonym na urzędowym formularzu wniosku skarżący podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym z rodzicami i pełnoletnim bratem i ani on, ani osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego majątku. Ze złożonego oświadczenia wynika również, iż wnioskodawca jak i osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnego dochodu. Poza tym ogólnym sformułowaniem wnioskodawca nie przedstawił żadnych faktów potwierdzających słuszność swojego wniosku. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie po rozpoznaniu wniosku skarżącego, postanowieniem z dnia 23 grudnia 2009 r. – odmówił P.P. przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym zarzucił, że jeżeli przedłożone przez niego oświadczenie było niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, to przed rozpoznaniem wniosku strony powinna ona zostać wezwana do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – dalej " p.p.s.a."). W tych okolicznościach faktycznych oraz zważając, że wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., iż zaskarżone postanowienie traci moc, a Sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy, skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych wyjaśnień oraz dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej jego i jego rodziny. W odpowiedzi oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych dochodów, nie korzysta z pomocy instytucji prywatnych lub państwowych, pozostaje na utrzymaniu rodziców i nie ponosi żadnych stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego. Przedłożył: - oświadczenie ojca A.P., z którego wynika, iż zajmuje się on pracą dorywczą, a jego dochody z ostatnich trzech miesięcy wyniosły ok. [...], a żadnych innych źródeł utrzymania nie posiada; - oświadczenie matki T. P., z którego wynika, iż jest ona właścicielką gospodarstwa rolnego o pow. 2,40 h i dochody w ostatnich trzech miesiącach z przedmiotowego gospodarstwa wyniosły ok. 1.000 zł; - oświadczenie brata P.P., z którego wynika, iż nie osiąga on żadnych dochodów i pozostaje na utrzymaniu rodziców; - oświadczenie rodziców skarżącego, z którego wynika, iż ponoszą oni wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego, które stanowią miesięcznie kwotę [...];; - kserokopie zeznań podatkowych za lata 2007 i 2008 , z których wynika, iż skarżący w tym okresie uzyskiwał dochody z działalności wykonywanej osobiście ( w tym umowy o dzieło i zlecenie), odpowiednio w kwocie [...]; - wyciągi z rachunków bankowych skarżącego: jeden za okres od 13 stycznia 2009 r. do 6 marca 2010 r., z którego wynikało, iż skarżący jedynie w dniu 13 stycznia 2009 r. uzyskał przelew zewnętrzny na kwotę [...], a saldo końcowe to [...] drugi za okres od 6 grudnia 2009 r. do 6 marca 2010 r. z saldem ujemnym na kwotę – [...] W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy że: - zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego; - zgodnie z art. 245 § 4 p.p.s.a. częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej; - zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, iż przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynym kryterium podlegającym ocenie jest sytuacja materialna strony. Stąd oczywistym jest, iż ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa, co wynika wprost z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanym przepisie określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i dodatkowych wyjaśnieniach. Musi ona przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jej niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów, gdyż dopiero właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. orzeczenia w sprawach II FZ 236/08, I GZ 122/09, czy II FZ 240/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu w świetle przedstawionych przez stronę okoliczności i w takim stanie prawnym, wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest uzasadniony, albowiem skarżący uprawdopodobnił istnienie ustawowych przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. dla przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na względzie przedstawione przez stronę informacje odnośnie sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego i jego rodziny należało stwierdzić, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie, a także w pozostałych trzech sprawach strony zawisłych przed tutejszym Sądem (sam kwota wpisów od skarg we wszystkich czterech sprawach strony to koszt blisko [...]) uzasadnia zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości. Rozstrzygniecie oparto na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.