I SA/Lu 792/10

I SA/Lu 792/10 POSTANOWIENIE Dnia 29 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wiesława Achrymowicz po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesięczne okresy rozliczeniowe 2004 r. w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia odmówić M. P. przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych. I SA/Lu 792/10 UZASADNIENIE 1. Na etapie skargi kasacyjnej, po wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie [...] skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości / k. 353 do 360 /. Podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, która nie posiada odrębnego majątku i nie uzyskuje dochodów z odrębnych źródeł oraz z córką urodzoną w 2006 r. Posiada dom o powierzchni 100 m2 oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 30 ha, Prowadzi działalność gospodarczą, która w okresie IV - VI 2011 r. wygenerowała dochód rzędu [...] Nie posiada żadnych wolnych środków ani oszczędności. Środki finansowe, majątek ruchomy / samochody / i inne środki pracy zaangażowane są w prowadzonej działalności gospodarczej. Opłaca raty leasingowe w kwocie [...] 2. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 6 grudnia 2011 r. w sprawie I GZ 179/11 uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie kolejnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd pierwszej instancji postanowieniem z 30 września 2011 r. z odwołaniem do art. 165 p.p.s.a. odmówił zmiany postanowienia z 12 marca 2009 r., mocą którego odmówiono skarżącemu zwolnienia od całości kosztów sądowych / skarżący uzyskał zwolnienie w zakresie części wpisu sądowego od skargi /. Sąd drugiej instancji, oceniając to postanowienie wyraził pogląd, że wniosek skarżącego podlegał rozpoznaniu w warunkach art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz.U.02.153.1270 ze zm. - p.p.s.a. / oraz że rozpoznając ten wniosek należy ocenić przedłożoną przez skarżącego dokumentację, obrazującą jego sytuację majątkową w świetle przewidzianych w przepisach p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy. 3. Wniosek skarżącego zawiera żądanie osoby fizycznej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. 4. W przedstawionym stanie prawnym należy wskazać i podzielić stanowisko prawne, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w powołanych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy / II FZ 236/08 /. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa / II FZ 101/09 /. Skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu / GZ 146/04 /. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu / art. 45 Konstytucji RP /, ma umożliwić realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W związku z tym w procesie badania istnienia przesłanek z art. 246 § 1, § 2 p.p.s.a. sąd powinien mieć na względzie przede wszystkim czy orzeczenie odmowne nie będzie pozostawało w sprzeczności z tą zasadą / FZ 178/08 /. Opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia / FZ 478/04 /. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe / FZ 160/08 /. Oceniając zasadność wniosku sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi / II FZ 80/09 /. 5. W odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący złożył odpis decyzji z dnia 24.11.2011 r. o przyznaniu płatności na rok 2011 r. w łącznej kwocie [...] z oświadczeniem, że dopłaty nie stanowią zysku, a jedynie częściowo rekompensują nakłady poniesione na uprawy, zaś drożejące środki produkcji rolnej, słaba koniunktura na płody rolne i strata z poprzedniego roku nie pozwoliły osiągnąć żadnego zysku z produkcji rolnej w 2011 r.; odpisy deklaracji VAT-7 za IX – XI 2011 r., zgodnie z którymi nabycie towarów i usług obrazują kwoty rzędu [...] do [...], dostawy towarów i świadczenie usług obrazują kwoty rzędu [...] do [...] odpis zestawienia operacji na rachunku bankowym prowadzonym dla A. M. P. za okres od 1.11.2011 r. do 9.02.2012 r.; zestawienia przychodów i kosztów w działalności B za X – XII 2011 r., które obrazują przychody na poziomie [...] do [...], koszty na poziomie [...]do [...] w tym przede wszystkim wydatki na zakup towarów handlowych; oświadczenia w przedmiocie średnich miesięcznych wydatków ponoszonych na dziecko i w przedmiocie średnich miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym w kwocie [...] miesięcznie na dziecko, [...] miesięcznie rodziny. 6. W tych okolicznościach faktycznych i prawnych skarżący nie wykazał przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych, na tym etapie wpisu od skargi kasacyjnej. Brak jest podstaw do stwierdzenia, że nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi kasacyjnej w tej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, także uwzględniając obowiązek uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie I SA/Lu 793/10, 12.299 zł. Wpisy od skarg kasacyjnych są przy tym najwyższymi opłatami sądowymi, jakie mogą ciążyć na skarżącym. Inne ewentualne opłaty, które można przewidzieć, nie przekroczą jednorazowo kwoty [...]w każdej ze spraw / wpisy od zażaleń, opłaty kancelaryjne /. Skarżący w okresie X-XII 2011 r. na zakup towarów handlowych wydatkował miesięcznie kwoty kilkuset tysięcy złotych i wyższe, do [...] Sąd jest zdania, że ograniczenie tych wydatków dla wykonania obowiązku uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej / także w obu sprawach / nie wpłynie na dochody skarżącego z działalności gospodarczej ze skutkiem w postaci ograniczenia czy pozbawienia skarżącego, jego rodziny środków koniecznego utrzymania. Skarżący nie uprawdopodobnił twierdzenia, by prowadzenie gospodarstwa rolnego przynosiło wyłącznie straty, nie przynosiło dochodów. Nie jest wiarygodne twierdzenie skarżącego, że nie posiada zasobów pieniężnych. Na wezwanie do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, złożono wyciąg z jednego rachunku bankowego, na którym w istocie nie są dokonywane operacje bankowe, także dotyczące działalności gospodarczej. Wreszcie należy wskazać, że miesięczne wydatki rodziny skarżącego przekraczają poziom wydatków koniecznego utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego, by wskazać poziom wydatków komunikacyjnych czy poziom opłat eksploatacyjnych związanych z utrzymaniem domu. 7. Z tych względów należało orzec jak na wstępie, skoro skarżący nie wykazał rzeczywistej niemożności poniesienia kosztów sądowych w warunkach przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.