I SA/Lu 83/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (spr.), Sędziowie Asesor WSA Małgorzata Fita, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Konrad Gałka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi C. Sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007 r. - oddala skargę. Decyzją z dnia [...] [...] Prezydent Miasta określił spółce z ograniczoną odpowiedzialnością "A.’’ wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 rok w kwocie 22 836 złotych. W uzasadnieniu podano, że spółka złożyła deklaracje podatkowe w których zadeklarowano jako podlegające opodatkowaniu grunty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą o powierzchni 613m2 oraz budynki o powierzchni 933,10m2 sklasyfikowane jako pozostałe, w tym zajęte na prowadzenie odpłatnej statutowej działalności pożytku publicznego przez organizacje pożytku publicznego. Wobec powstałych wątpliwości co do prawidłowej kwalifikacji budynków, w dniu 18 kwietnia 2007r. przeprowadzono w siedzibie spółki kontrolę podatkową, w wyniku której ustalono, że działka nr [...] o powierzchni 613m2 stanowiąca własność spółki zabudowana jest dwoma budynkami - czterokondygnacyjnym biurowym oraz parterowym , częściowo podpiwniczonym, gospodarczym ( magazynowym ). Plac na którym posadowione są budynki jest utwardzony. Ogólna powierzchnia budynku biurowego wynosi 1 167, 45m2, z czego powierzchnia użytkowa pomieszczeń o powyżej 2,2m to 1 132, 52m2, natomiast powierzchnia użytkowa pomieszczeń o wysokości od 1, 4m do 2,2 m2 wynosi 34, 93m2. Powierzchnia użytkowa budynku gospodarczego to 184,22 m2. W toku postępowania stwierdzono, że budynki znajdują się w trakcie prac remontowo-adaptacyjnych na cele prowadzenia działalności gospodarczej. Konstrukcje budynków nie posiadają cech uszkodzenia. Fakt ten znalazł potwierdzenie w operacie szacunkowym wyceny prawa własności wspomnianej nieruchomości, w którym nie stwierdzono widocznych uszkodzeń elementów konstrukcyjnych, widocznych spękań ścian i nadproży czy nadmiernych ugięć stropów. W związku z powyższym organ podatkowy uznał, że grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu spółki powinny być opodatkowane według stawek przewidzianych dla tych przedmiotów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Według organu przedmioty opodatkowania będące w posiadaniu przedsiębiorcy tracą charakter związany z prowadzeniem działalności gospodarczej tylko wówczas, jeżeli nie są i nie mogą być do niej wykorzystywane, zaś fakt ten winien mieć charakter trwały, a ponadto wynikać ze zdarzeń niezależnych od podatnika i dotyczyć stanu technicznego budynku. Sam fakt, że posiadany przez podatnika budynek wymaga kapitalnego remontu i w związku z tym nie jest okresowo wykorzystywany, nie może mieć wpływu na wymiar podatku od nieruchomości. Organ podkreślił, że brak możliwości wykorzystywania przedmiotów opodatkowania ze względów technicznych powinien być potwierdzony przez właściwy organ administracji budowlanej. W przypadku stwierdzenia , że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. W stanie sprawy spółka nie zwracała się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej opróżnienia bądź wyłączenia z użytkowania w całości lub w części wspomnianych budynków z uwagi na ich zły stan techniczny, nie występowała także z wnioskiem o zmianę sposobu użytkowania obiektów budowlanych. Wydział Architektury i Administracji Budowlanej Urzędu Miasta wydał jedynie potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia zamiaru przystąpienia do wykonania robót budowlanych polegających na remoncie instalacji centralnego ogrzewania budynku oraz na realizację przyłącza kablowego nn. Po rozpoznaniu odwołania spółki Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko organu I instancji. Zwrócono uwagę, że rozstrzygnięcie zostało oparte nie tylko na przesłance braku decyzji organów nadzoru budowlanego o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania budynku, ale podjęto również inne czynności mające na celu ustalenie stanu technicznego budynków będących w posiadaniu spółki. W tym celu przeprowadzono w dniu 11 stycznia 2007r. oględziny nieruchomości, natomiast w dniu 18 kwietnia 2007r. dokonano kontroli, w czasie której ustalono stan budynków. Do akt sprawy włączono także operat szacunkowy z dnia 28 czerwca 2002r. , z którego wynika, że w budynkach nie stwierdzono widocznych uszkodzeń elementów konstrukcyjnych, widocznych spękań ścian i nadproży oraz nadmiernych ugięć stropów , a także opinię techniczną budynku biurowego , z której wynika, że wymaga on remontu i prac adaptacyjnych. Kolegium zwróciło uwagę, powołując się na orzecznictwo sądowoadaministracyjne, że przeprowadzenie remontów w budynkach nie oznacza pozbawienia ich związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w szerokim znaczeniu. Adaptacja budynków do prowadzenia w przyszłości działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników tej działalności. Sam fakt, że posiadany przez przedsiębiorcę budynek wymaga kapitalnego remontu i w związku z tym nie jest okresowo użytkowany nie może mieć wpływu na wymiar podatku od nieruchomości określony przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ( np. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2006r. II FSK 301/05, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2006r. I SA/Gd 481/05 ).W ocenie organu odwoławczego zmiana sposobu wykorzystywania budynku lub gruntu nie jest okolicznością faktyczną zależną wyłącznie od woli podatnika . Wpływ na wysokość opodatkowania ma tylko taka zmiana sposobu wykorzystywania , która pozostaje w zgodzie z wymaganiami formalnymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego rażące naruszenie przepisów prawa materialnego ,w szczególności art. 1a ust.1 pkt.3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz.U nr 121, poz.844 ze zmianami ) oraz przepisów prawa procesowego - art. 122, 120 121 § 1, 180 § 1 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącej kwestią sporną jest w istocie ustalenie treści art.1a ust.1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, według którego za związane z prowadzoną działalnością gospodarczą uznaje się grunty , budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą , z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami , a także gruntów o których mowa w art.5 ust.1 pkt.1 lit.b ustawy, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Według wnoszącej skargę nie ma podstaw do przyjęcia, tak jak uczynił to organ podatkowy I instancji, że jedyną przesłanką pozwalającą uznać budynki za nie nadające się do prowadzenia działalności gospodarczej jest decyzja organu nadzoru budowlanego o opróżnieniu bądź wyłączeniu z użytkowania budynku. O tym , czy budynek nadaje się do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych powinny rozstrzygać organy podatkowe w toku postępowania podatkowego. Przepisy podatkowe nie przewidują w tym zakresie żadnego domniemania przemawiającego za stanowiskiem organu podatkowego. Okoliczność polegająca na niemożności wykorzystywania budynku do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych musi być wykazana zgodnie z regułami postępowania dowodowego. Według skarżącej obiektywny stan sprawy , potwierdzony chociażby dowodem z oględzin, świadczy o tym, że oba budynki od daty ich nabycia tj. od dnia 30 czerwca 2005r. nie nadawały się i nie nadają do jakiegokolwiek użytku, a nie tylko do prowadzenia działalności gospodarczej. W protokole oględzin z dnia 11 stycznia 2007r. zapisano bowiem, że pierwszy budynek ( kamienica ) jest nieużytkowany i nie jest prowadzona w nim działalność gospodarcza, ani nie jest użytkowany w inny sposób. W całym obiekcie brakuje centralnego ogrzewania, gazu, wody i energii elektrycznej. W drugim budynku brak jest energii elektrycznej, ogrzewania i wody. Brak jest podłóg i posadzek. Widoczne są ubytki w tynku na ścianach. Skarżąca zaznaczyła, że wnosiła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność wykazania, że z przyczyn technicznych nie nadają się one do prowadzenia działalności gospodarczej, wniosek ten jednak przemilczano. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje : Stosownie do art.1a ust..1 pkt. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r o podatkach i opłatach lokalnych ( tekst jedn. Dz.U z 2006r Nr 121, poz. 844 ze zmianami ) przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. Zgodzić należy się z organami podatkowymi, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera legalnej definicji pojęcia względów technicznych, które miałyby stać na przeszkodzie wykorzystywaniu określonej nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji do zastosowania dotyczących jej stawek podatkowych. Nie oznacza to jednak, że dla oceny względów technicznych o jakich mowa w powołanym przepisie, jedyną miarodajną przesłanką miałaby być jakakolwiek decyzja właściwego organu budowlanego, w tym wskazywana przez organy podatkowe decyzja o nakazie opróżnienia bądź wyłączenia z użytkowania całości lub części budynku. Przeciwko takiemu stanowisku przemawia już choćby to, że ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie zawiera w tej mierze żadnego odniesienia do przepisów prawa budowlanego . jak to czyni w przypadku budynków ( art.1a ust.1 pkt.1) i budowli ( art.1a ust.1 pkt.2 ). Nie wiadomo także , dlaczego właśnie ta decyzja miałaby decydować o zaniechaniu opodatkowania wspomnianych budynków. Art.68 ustawy z dnia 7 lipca 1994r prawo budowlane ( tekst jedn. Dz.U z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zmianami ) dotyczy bowiem budynku przeznaczonego na pobyt ludzi i bezpośrednio grożącego zawaleniem, choć którego stan techniczny nie wymaga niezwłocznej interwencji, o jakiej stanowi art.69 tej ustawy. Z akt nie wynika, aby warunki te zaistniały w rozpoznawanej sprawie. Takie rozumowanie prowadzi natomiast do wniosku, że prowadzenie działalności gospodarczej możliwe byłoby w budynku, w stosunku do którego wydano decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy jego rozbiórkę w trybie art.67 ustawy prawo budowlane, gdy nie nadaje się on do remontu, odbudowy lub wykończenia. Jest to oczywista niekonsekwencja, która nie znajduje jakiegokolwiek uzasadnienia na gruncie przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Jest też jasne, że przepisy tej ustawy, ani przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują wymogu uzyskania rozstrzygnięcia prejudycjalnego jakiegokolwiek organu administracji publicznej. Uzasadnione jest w tej sytuacji przekonanie, że ocena przesłanki względów technicznych jaką posługuje się art.1a ust.1 pkt 3 ustawy, należy do organu podatkowego ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2007r. III SA/Wa 767/07 LEX 340507, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 23 marca 2006r. I SA/Rz 517/05 LEX 343465 ).Nie jest przy tym przekonujący argument organów podatkowych, że pod pojęciem względów technicznych należy rozumieć jedynie stan techniczny konstrukcji budynku. Tezy tej nie sposób wywieść z treści samego przepisu, w którym wskazana przesłanka została opisana w sposób nieprecyzyjny i nieostry. Z pewnością chodzi tu o pewne obiektywne przeszkody, sprawiające, że przedmiot opodatkowania nie jest i trwale nie może być wykorzystywany w działalności gospodarczej. Przychylić się zatem należy do zdania skarżącej, że za takie przeszkody mogą zostać uznane także braki w infrastrukturze technicznej budynku, uniemożliwiające prowadzenie działalności gospodarczej o ile przeszkody te są niezależne od przedsiębiorcy i których nie jest on w stanie usunąć. Uwagi powyższe nie prowadzą jednak do wniosku o wadliwości decyzji. Wbrew bowiem zastrzeżeniom zgłoszonym w skardze, organ odwoławczy zaznaczył, że rozstrzygnięcie oparte zostało nie tylko na braku stosownej decyzji właściwego organu budowlanego, ale na całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w tym na oględzinach, ekspertyzie technicznej i wycenie budynków. Wynika z nich, że obydwa budynki wyposażone są w instalacje wodociągowe i elektryczne, choć ich stan techniczny jest zły. Nie stwierdzono jednak, aby budynki nie nadawały się do eksploatacji. Z ekspertyzy technicznej, sporządzonej zresztą na żądanie skarżącej, także wynika, że budynek gospodarczy i biurowy posiadają instalacje sanitarne wody zimnej, kanalizacji sanitarnej, centralnego ogrzewania oraz instalacje elektryczne wewnętrzne ( str.66 v. t. I akt ). Z żadnego miejsca tej ekspertyzy szczegółowo opisującej stan więźby dachowej, pokrycia, stropów, ścian nośnych, kominów , fundamentów, schodów, tynków, posadzek, stolarki, izolacji wilgociowej, czy balkonów nie można wyprowadzić wniosku, że budynki trwale nie nadają się do eksploatacji w rozumieniu powołanego już art. 1a ust.1 pkt.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przeciwnie w pkt.7 tej ekspertyzy – wnioski i zalecenia opisuje się roboty budowlane jakie należy przeprowadzić przed przystąpieniem do ich użytkowania. Oznacza to, że wspomniane budynki są jedynie czasowo wyłączone z możliwości ich użytkowania. W orzecznictwie sądowym dominujący jest natomiast pogląd, że za względy techniczne o jakich mowa w art.1a ust 1 pkt.3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie można uznać chwilowej przeszkody w gospodarczym wykorzystywaniu nieruchomości ( wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1997r. SA/Po 3225/95 OSS z 1997. Nr 4, wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2004r. I SA/Lu 59/04 POP 2005/3). Nie ma też uzasadnionych powodów dla których należałoby przyjąć, że w świetle art.1a ust.1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez budynki związane z działalnością gospodarczą należało rozumieć tylko takie, w których odbywa się produkcja , wykonywane są usługi lub prowadzona jest inna działalność gospodarcza. Teść tego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że dla uznania budynków związanych z działalnością gospodarczą wystarczające jest ich posiadanie przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą, chyba, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych, co jednak nie miało miejsca. Trafnie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny, że wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej dotyczy sytuacji, gdy przedmiot ten nie jest i - jednocześnie - nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względu na zdarzenie niezależne od podatnika. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy nieruchomości lub jej części służącej do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą. Przeprowadzenie remontów w budynkach nie oznacza pozbawienia tych budynków związku z działalnością gospodarczą w szerokim znaczeniu. Adaptacja budynków do prowadzenia zamierzonej w przyszłości działalności gospodarczej stanowi jeden z wyznaczników prowadzenia tejże działalności ( wyrok z dnia 16 lutego 2006r II FSK 301/05 , por. też wyrok NSA z dnia 10 października 1990 sygn. akt III SA 643/90 ONSA 1990/2-3/60, wyrok NSA z dnia 30 września 1992r III SA 1432/92 nie publ. ). Brak jest także podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi dotyczącego zaniechania przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych co do możliwości prowadzenia w budynkach działalności gospodarczej. Zauważyć należy przede wszystkim, że powyższe żądanie pozostaje w sprzeczności z charakterem tego dowodu, którego celem jest ułatwienie organom podatkowym należytej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego wtedy, gdy są potrzebne do tego wiadomości specjalne. Opinia biegłego nie może natomiast sama w sobie być źródłem materiału faktycznego sprawy, ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem jego oceny . Ustalenie stanu faktycznego sprawy należy zawsze do organu podatkowego, a biegły powinien jedynie udzielić odpowiedzi na konkretne pytania dostosowane do stanu faktycznego sprawy. W sprawie jest jasne, że na żądanie spółki biegły dokonał oceny technicznej budynków. Okoliczność natomiast, czy ich stan pozwalał na prowadzenie działalności gospodarczej należał już do organów rozpatrujących sprawę. Z tych względów na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.