I SA/Lu 959/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 1.032 zł, skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości. We wniosku tym oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwiema córkami (w wieku 8 i 20 lat). Skarżąca jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną i bez prawa do zasiłku. Obecnie nie mieszka z mężem, pozostając z nim w separacji. Mąż przebywa za granicą przekazując jej co miesiąc pieniądze na utrzymanie córek. Majątek skarżącej stanowi udział (85%) w prawie własności domu jednorodzinnego o pow. 200 m2 w którym mieszka wraz z córkami oraz 35% udziałów w B. I. sp. z o.o. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych ani żadnego samochodu, jej córka W. jest studentką, a z mężem jest w separacji faktycznej, nie utrzymuje z nim kontaktu i nie jest w stanie złożyć dokumentów dotyczących źródeł i wysokości dochodów oraz majątku jej męża. Nadto podniosła, że posiada duże zadłużenie oraz to, że koszty zastępstwa będą uzależnione od wyniku toczącego się postepowania i mają zostać uiszczone po zakończeniu sprawy. Do akt dołączyła rachunki za energię elektryczną na kwotę 810,89 zł, wodę na kwotę 546,42 zł i podatek od nieruchomości. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym, o ile wykaże, czyli przedstawi w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że to strona ma przekonać sąd (referendarza sądowego), że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Natomiast w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek strony skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. W niniejszej sprawie istnieją bowiem poważne wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej strony, a tym samym brak jest podstaw do uznanie, że spełnione zostały warunki udzielenia żądanego zwolnienia. W szczególności nie można ustalić w sposób nie budzący wątpliwości z czego skarżąca oraz jej rodzina się utrzymuje. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący i wiarygodny przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, skarżąca w chwili obecnej jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Również w 2014 r. pozostawała bez pracy i nie posiadała żadnych innych dochodów. Jak natomiast wskazała ponosi miesięczne koszty utrzymania domu w postaci opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, podatek o nieruchomości oraz koszty utrzymania trzech osób (wyżywienie, ubrania, koszty edukacji, środki czystości itp.). Co przy tym najważniejsze skarżąca nie wskazała źródeł finansowania ww. wydatków. Co prawda stwierdziła, że otrzymuje od męża "co miesiąc kwotę pieniędzy na utrzymanie dzieci", lecz wezwana do wskazania miejsca zatrudnienia męża oraz wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu z okresu ostatnich sześciu miesięcy podniosła, że jest z nim w separacji faktycznej, nie utrzymuje z nim kontaktu i nie jest w stanie podać ani wysokości jego dochodów ani posiadanego przez niego majątku. W tych okolicznościach należy wyjaśnić, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy i to nawet w sytuacji gdy małżonkowie pozostają w separacji faktycznej, a dodatkowo gdy jedno z nich łoży na utrzymania wspólnych dzieci. Innymi słowy, przyjmując nawet za prawdziwe twierdzenia strony o pozostawaniu w separacji faktycznej z mężem podnieść należy, że okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na treść niniejszego rozstrzygnięcia. Istotne bowiem jest to, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, co obliguje sąd do objęcia analizą możliwości majątkowych i zarobkowych obydwojga małżonków. Na małżonkach ciążą bowiem wzajemne zobowiązania alimentacyjne, w sytuacji gdy jedno z nich nie jest w stanie pokryć niezbędnych potrzeb. Faktyczna separacja nie wyłącza tego zobowiązania. W takiej sytuacji oczekiwanie pomocy ze strony państwa w postaci zwolnienia od kosztów możliwe byłoby jedynie wówczas jeśli osoba ta wykaże, że małżonek nie jest w stanie jej pomóc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 211/14 oraz z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt I FZ 50/15). Należy przy tym zaznaczyć, że brak możliwości pomocy wynikać musiałby ze zobiektywizowanych przesłanek związanych chociażby z niemożnością zrealizowania obowiązku alimentacyjnego. W niniejszej sprawie bezspornym natomiast jest, że sytuacja majątkowa skarżącej jest niewątpliwie współkształtowana przez jej małżonka, którego dochód i sytuacja finansowa nie zostały jednak przedstawione. Drugim równie ważnym mankamentem dowodowym jest niewyjaśnienie przez skarżącą, kwestii dotyczącej sytuacji finansowej spółki w której posiada znaczną części udziałów. Mianowicie wbrew wezwaniu nie złożyła dokumentów finansowych spółki (sprawozdanie finansowe, zeznanie podatkowe) i nie wyjaśniła, czy jej mąż pełni w tej spółce funkcję prokurenta i jakie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie. Pomijając nawet sytuację finansową spółki, istotne jest samo posiadanie udziałów spółki przez skarżącą. Pod pojęciem stanu majątkowego, od którego zależy przyznanie prawa pomocy należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w inny sposób. Zdaniem referendarza sądowego przedstawione okoliczności, wskazują, że oświadczenie skarżącej o jej sytuacji dochodowej jest niepełne, nierzetelne i zupełnie nie odzwierciedla jej rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Z tych względów wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie, o czym orzeczono w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.