I SAB/Lu 27/16
WyrokWSA w Lublinie2017-02-22
Skład orzekający: Krystyna Czajecka-Szpringer, Małgorzata Fita, Monika Kazubińska-Kręcisz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Starosta Z. przewlekle prowadził postępowanie w sprawie wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON na likwidację barier technicznych, a jeśli tak, to czy skarżący ma prawo do żądania zadośćuczynienia pieniężnego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania, uznając, że organ nie działał w sposób przewlekły. Choć pierwsza faza postępowania trwała dłużej niż przepisy przewidują, było to spowodowane niezawinionym przez organ oczekiwaniem na interpretację przepisów prawa od Ministra Pracy i Polityki Społecznej. Druga faza postępowania, po uchyleniu przez sądy wcześniejszych rozstrzygnięć, była prowadzona sprawnie i w terminach zgodnych z przepisami szczególnymi.Stan faktyczny
A. B. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Z. w sprawie wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON na zakup sprzętu AGD. Skarżący zarzucił organowi nadmierne przedłużanie postępowania, wielokrotne żądanie dokumentów oraz wydanie negatywnego rozstrzygnięcia w niewłaściwej formie. Wniosek o dofinansowanie został złożony w marcu 2013 r. Po kilku etapach postępowania, w tym postępowaniach sądowych, Starosta ostatecznie odmówił przyznania dofinansowania w listopadzie 2015 r. Skarżący domagał się zobowiązania organu do wydania decyzji, uchylenia pism odmawiających dofinansowania, przyznania dofinansowania oraz zasądzenia zadośćuczynienia pieniężnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. [...] I SAB/Lu 27/16 [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Małgorzata Fita WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. B. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oddala skargę.
I SAB/Lu 27/16
UZASADNIENIE
W dniu [...] A. B. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Z. w przedmiocie rozpatrzenia jego wniosku z dnia [...] marca 2013r. w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier w komunikowaniu się i technicznych na zakup zmywarki do naczyń i pralki automatycznej. Wniósł o zobowiązanie Starosty Z. do załatwienia sprawy w drodze decyzji administracyjnej (pkt 1 skargi); stwierdzenie, że odmowa dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier technicznych na zakup zmywarki do naczyń i pralki automatycznej wyrażona w piśmie z dnia [...] listopada 2015r. oraz w piśmie z dnia [...] grudnia 2015r. przez Starostę Z. została wydana z naruszeniem prawa materialnego, tj. ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity Dz. U. z 2011 r. Nr 127 poz. 721 ze zm.) oraz aktu wykonawczego do ustawy - rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (pkt 2 skargi); uchylenie w całości pisma Starosty Z. z dnia [...] listopada 2015r. oraz w pisma z dnia [...] grudnia 2015r. i zobowiązanie organu do dokonania czynności przez przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier technicznych na zakup zmywarki do naczyń i pralki automatycznej, na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 3 skargi); przyznanie od Starosty Z. na rzecz skarżącego A. B. sumy pieniężnej w wysokości 15 000 zł, na podstawie art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 5 skargi); stwierdzenie rażącego naruszenia prawa na podstawie art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 6 skargi).
W uzasadnieniu wskazano, że wniosek o dofinansowanie ze środków PFRON złożono w dniu 1 marca 2013r. W dniu 17 kwietnia 2015r. w sprawie sygn. akt II GSK 482/14, Naczelny Sad Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Starosty Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2013r. w sprawie sygn. akt Ill SA/Lu 553/13. Naczelny Sąd Administracyjny ustalił przy tym, że skarżący przedstawił organowi zarówno orzeczenie o niepełnosprawności, jak również zaświadczenie lekarskie. Pomimo tego Starosta Z. ponownie zażądał aktualnego zaświadczenia lekarskiego i oświadczenia majątkowego. Zaświadczenie to zostało złożone w dniu [...] października 2015r. W dniu [...] listopada 2015r. Starosta Z. poinformował wnioskodawcę, że wniosek o dofinansowanie został rozpatrzony negatywnie, nie podając przy tym podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia. Rozstrzygnięcie nie ma też przewidzianej prawem formy decyzji administracyjnej.
W tych okolicznościach skarżący, pismem z dnia [...] listopada 2015r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier technicznych na zakup zmywarki do naczyń i pralki automatycznej. Pismem z dnia [...] grudnia 2015r. Starosta poinformował, że nie znajduje podstawy do zmiany stanowiska.
Zdaniem skarżącego, przewlekłość postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2013r. w sprawie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych trwa ponad 30 miesięcy. Starosta Z. zamiast wydać decyzję, domagał się dodatkowych dokumentów, które to czynności powodują przewlekłość postępowania. Ostatecznie też negatywne rozpatrzenie wniosku w sprawie dofinansowania bez podania podstawy prawnej i w niewłaściwej formie prawnej, prowadzi do dalszej wielomiesięcznej przewlekłości postępowania.
W uzupełnieniu skargi A. B. dodatkowo wskazał, że Starosta Z. pismem z dnia [...] czerwca 2013r. po raz pierwszy odmówił mu dofinansowania na w/w sprzęt, podczas gdy winien on zająć stanowisko w sprawie w terminie 30 dni. W ten sposób doszło do naruszenia § 12 ust. 3a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej 1 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatów, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 926), który stanowi, że "właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku".
Wojewódzki Sąd Administracyjny przekazał organowi akta sprawy w dniu 18 września 2015r. Przyjmując, że akta dotarły do organu najdalej w dniu 25 września 2015r. (przy zastosowaniu zwyczajowego okresu 7 dni obrotu korespondencyjnego), organ – zdaniem skarżącego - winien rozpatrzyć wniosek w terminie 30 dni, czyli do dnia 25 października 2015r. Tymczasem o odmowie dofinansowania poinformowano stronę dopiero w dniu [...] listopada 2015r. (a zatem z przekroczeniem terminu ustawowego o 16 dni).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podkreślając jej bezzasadność. Wskazał, iż w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2013 roku sygn. akt III SA/Lu 553/13, uchylającym czynność Starosty Z. z dnia [...] którą odmówiono skarżącemu przyznania dofinansowania oraz wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2015 roku sygn. akt II GSK 482/14, oddalającym skargę kasacyjną Starosty Z. od wyżej wymienionego wyroku, ponownie przeanalizowano wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2013 r., przy uwzględnieniu zebranego materiału w sprawie oraz stanowisk sądów administracyjnych. Akta sprawy zostały zwrócone z Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 30 września 2015 r. W dniu 2 października 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o aktualne zaświadczenie lekarskie i oświadczenie o dochodach. W dniu 2 października 2015 r. został także skierowany wniosek o udostępnienie danych ze zbioru danych osobowych do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. w sprawie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w rodzinie A. B. Skarżący złożył uaktualnione zaświadczenie lekarskie w dniu [...] października 2015 r. Przedłożył też oświadczenie o dochodach we wspólnym gospodarstwie domowym i jednocześnie odmówił zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. Po zapoznaniu się z opinią Komisji d.s. wniosków osób niepełnosprawnych ubiegających się o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, Starosta Z. uznał, że brak jest podstaw do przyznania żądanego dofinansowania. W konsekwencji powyższego Starosta nie uwzględnił wniosku o dofinansowanie zakupu zmywarki do naczyń i pralki automatycznej w ramach likwidacji barier technicznych, o czym powiadomił skarżącego pismem z dnia [...] listopada 2015r. Powyższe w ocenie organu potwierdza, że nie doszło do przewlekłości postępowania w przedmiotowej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w brzmieniu obowiązującym w sprawie), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 a.
W rozpoznawanej sprawie – jak podkreślił Wojewódzki Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 553/13 – postępowanie organu zmierzało do wydania aktu z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Podkreślenia wymaga fakt, że chociaż aktualne orzecznictwo opowiada się za poglądem, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o dofinansowanie do likwidacji barier technicznych (oraz innych form dofinansowania, do których stosuje się § 12 rozporządzenia) winno otrzymać formę decyzji administracyjnej (co oczywiście determinuje dalszy bieg sprawy, a tym również ocenę jej terminowości), w niniejszej sprawie – zgodnie z art. 153 p.p.s.a. – organ administracyjny, a za nim również Sąd rozpoznający sprawę, pozostają związani oceną prawną zawartą w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt III SA/Lu 553/13. Według wyrażonego tam poglądu, w zakresie odmowy dofinansowania ze środków PFRON nie jest konieczne wydanie decyzji administracyjnej.
Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie.
W niniejszej sprawie skarga strony dotyczy przewlekłości postępowania prowadzonego przez organ. Zgodnie z art. 52 § 4 p.p.s.a. skarżący był zobowiązany przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ (Starostę Z.) do usunięcia naruszenia prawa (art. 37 § 1 kpa). Tak też się stało w piśmie z dnia [...] listopada 2015 r.
W takim przypadku, skargę do sądu wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 53 § 2 p.p.s.a.).
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie jest instytucją postępowania administracyjnego (nie jest środkiem zaskarżenia), lecz formalnym wymogiem wniesienia skargi. Nie stanowi zatem realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jego istotą i celem jest stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania organu administracji publicznej, który podjął akt lub dokonał kwestionowanej czynności i to tylko i wyłącznie w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
W niniejszej sprawie organ udzielił odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w piśmie z dnia 1 grudnia 2015 r., które zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 grudnia 2015 r. Skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania w dniu 31 grudnia 2015 r., a zatem w ustawowym terminie wskazanym w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Zgodnie z treścią art. 35 § 1 kpa, organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza organ (art. 35 § 2 kpa). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). Do terminów określonych w powyższych przepisach nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa). Przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 (art. 35 § 4 kpa). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 kpa). Dotyczy to również wypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa).
W przepisach prawa brak jest definicji "przewlekłości postępowania". Próby dokonania wykładni tego pojęcia podjęła się judykatura i doktryna prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2012 r., II OSK 1956/12 (Lex nr 1233717) stwierdził, że: "przewlekłość w prowadzeniu postępowania wystąpi wówczas, gdy organ nie załatwia sprawy w terminie, nie pozostając jednocześnie w bezczynności, a podejmowane przez ten organ czynności procesowe nie charakteryzują się koncentracją niezbędną w świetle art. 12 kpa, ustanawiającego zasadę szybkości postępowania, względnie mają charakter czynności pozornych, nieistotnych dla merytorycznego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ zaistnieje zatem wówczas, gdy będzie mu można skutecznie przedstawić zarzut niedochowania należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w rozsądnym terminie, względnie zarzut prowadzenia czynności (w tym czynności dowodowych) pozbawionych dla sprawy jakiegokolwiek znaczenia. Z kolei w wyroku z dnia 13 sierpnia 2013 r., II OSK 549/13 (Lex nr 1369030), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że: "postępowanie prowadzone w sposób przewlekły jest to postępowanie prowadzone w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywaniu czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzebę wynikającą z istoty sprawy. Pojęcie "przewlekłość postępowania" obejmować będzie zatem opieszałe, niesprawne i nieskuteczne działanie organu w sytuacji, gdy sprawa mogła być załatwiana w terminie krótszym, jak również nieuzasadnione przedłużenie terminu załatwienia sprawy". W wyroku z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2440/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że pod pojęciem "rażącego naruszenia prawa", w rozumieniu art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., w odniesieniu do przewlekłości postępowania, należy rozumieć takie działania lub zaniechania organu prowadzącego postępowanie, które w sposób niewątpliwy i oczywisty pozostają w sprzeczności z obowiązkiem podejmowania czynności zmierzających bezpośrednio do załatwienia w terminie rozpoznawanej sprawy administracyjnej. W szczególności chodzi tu o przypadki przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie mają uzasadnienia ani w stopniu skomplikowania sprawy, ani w konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego, ani w ilości spraw do załatwienia przez organ, ani w ilości wniosków procesowych składanych przez strony. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). W judykaturze przyjmuje się też, że za rażące naruszenie przepisów art. 35 kpa i 36 kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również zbędną (bezzasadną) długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu.
Powyższe poglądy Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i przyjmuje jako własne.
Oceniając przebieg postępowania prowadzonego przez organ w niniejszej sprawie Sąd uznał, że postępowanie to – wbrew zarzutom zgłoszonym w skardze - nie było prowadzone przewlekle, choć bez wątpienia pierwsza z faz tego postępowania trwała dłużej niż wskazują przywołane wyżej przepisy.
Podkreślenia wymaga fakt, że niniejsze postępowanie można podzielić na dwa etapy. Pierwszy z nich, rozpoczęty wnioskiem A. B. z dnia [...] marca 2013 r. o dofinansowanie ze środków PFRON złożonym do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., zakończył się pismem Starosty Z. z dnia [...] czerwca 2013 r. informującym o odmowie przyznania dofinansowania.
W ramach tego etapu, w dniu 6 marca 2013 r. organ zwrócił się do Biura Rzecznika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych o interpretację przepisów prawa w zakresie możliwości przyznania dofinansowania. Ze względu na oczekiwanie na odpowiedź w tym przedmiocie, komisja opiniująca wnioski osób niepełnosprawnych, obradująca w dniu 4 kwietnia 2013 r., pozostawiła wniosek A. B. bez rozpoznania. W dniu 3 czerwca 2013 r. wpłynęło pismo interpretacyjne Ministra Pracy i Polityki Społecznej, zaś w dniu [...] czerwca 2013 r. wniosek został oceniony przez komisję. Na podstawie jej negatywnej opinii, w dniu [...] czerwca 2013 r., Starosta Z. powiadomił skarżącego o odmowie przyznania dofinansowania. Etap ten trwał zatem łącznie 3 miesiące i 10 dni. Przyczyną przedłużenia postępowania było oczekiwanie na opinię (interpretację) organu zewnętrznego.
Bez wątpienia obowiązkiem organu jest należyte wyjaśnienie sprawy i podejmowanie wszystkich czynności niezbędnych dla osiągnięcia tego celu. Stąd też niniejsze postępowanie wymagało w ocenie organu wystąpienia o interpretację do właściwego ministra. Wystąpienie takie wiązało się oczywiście z określonym czasem oczekiwania na odpowiedź, który nie był zawiniony przez organ.
Wnioskodawca odwołał się od zapadłego rozstrzygnięcia w dniu [...]i wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 25 czerwca 2013 r.), na co organ odpowiedział w dniu [...].
Wyrokiem z dnia 7 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt III SA/Lu 553/13 uchylił zaskarżony akt, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2015 r. w sprawie sygn. akt II GSK 482/14 oddalił skargę kasacyjną organu. Z tą też datą uprawomocnił się wyrok WSA, a akta sprawy zostały przekazane organowi w dniu 30 września 2015 r. Okres pozostawania akt poza dyspozycją organu, w związku z trwającym postępowaniem sądowoadministracyjnym, pozostaje wyłączony z terminów przewidzianych dla załatwienia sprawy.
W wskazanej wyżej dacie rozpoczęła się druga faza postępowania, w którym organ - ponownie rozpoznając sprawę - był związany wskazaniami zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. w przypadku, gdy sprawa ponownie trafia do organu administracyjnego, po uchyleniu zaskarżonej decyzji przez sąd, organ ten związany jest oceną prawną wyrażoną przez ten sąd. Oznacza to, że organ nie może swobodnie – według własnego uznania – kształtować sytuacji prawnej stron postępowania. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok sądu nie zostanie uchylony w trybie określonym przez prawo, bądź nie ulegnie zmianie stan prawny będący podstawą orzekania (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1365/08).
W dniu 2 października 2015 r. organ wezwał A. B. do uzupełnienia (uaktualnienia) wniosku przez złożenie aktualnego zaświadczenia lekarskiego oraz oświadczenia o dochodach. W tym samym dniu wystąpiono do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Z. o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w rodzinie wnioskodawcy na okoliczność jego sytuacji życiowej, warunków materialno – bytowych, stanu zdrowia członków rodziny, wyposażenia w sprzęt gospodarstwa domowego. W dniu 22 października A. B. przedłożył wymagane dokumenty. W dniu [...] października 2015 r. GOPS udzieliło informacji, iż wnioskodawca nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (do pisma dołączono oświadczenie A. B. z dnia 13 października 2015 r.). W dniu 22 października 2015 r. skarżący ponownie wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, zaś organ podtrzymał stanowisko w sprawie pismem z dnia 5 listopada 2015r. W dniu 6 listopada 2015 r. odbyło się posiedzenie Komisji opiniującej wnioski osób niepełnosprawnych, ubiegających się o dofinansowanie. Komisja ta zaopiniowała wniosek skarżącego negatywnie. W dniu 10 listopada 2015 r. Starosta Z. powiadomił w piśmie A. B. o odmownym rozstrzygnięciu jego wniosku. Postępowanie w tym etapie trwało łącznie miesiąc i 10 dni, a zatem jedynie minimalnie przekroczyło termin instrukcyjny wskazany w art. 35 § 3 kpa.
W dniu 30 listopada 2015 r. skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, zaś po podtrzymaniu przez starostę stanowiska (pismo z dnia 1 grudnia 2015 r.), w dniu 31 grudnia 2015 r. złożył skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania.
Przypominając brzmienie art. 35 § 4 kpa, odsyłającego w zakresie terminów rozpoznania sprawy także do przepisów szczególnych podkreślić należy, że realizację wniosków o dofinansowanie regulują dodatkowo przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W § 12 ust. 3 tego rozporządzenia postanowiono, że właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego w terminie 10 dni od dnia złożenia wniosku informuje podmiot, który złożył wniosek, o występujących we wniosku uchybieniach, które powinny zostać usunięte w terminie 30 dni. Nieusunięcie ich w wyznaczonym terminie powoduje pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia. Zgodnie z ust. 3a tego przepisu, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego rozpatruje wniosek w terminie 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. Jak stanowi ust. 3b wskazanego przepisu, właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego informuje wnioskodawcę o sposobie rozpatrzenia wniosku w terminie 7 dni od dnia rozpatrzenia kompletnego wniosku. W przypadku, gdy właściwa jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego poweźmie wątpliwość odnośnie do podanych we wniosku o dofinansowanie danych, w szczególności co do wysokości dochodów i liczby osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, mających wpływ na przyznanie dofinansowania, wzywa wnioskodawcę do złożenia w wyznaczonym terminie, nie dłuższym niż 14 dni, licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów (§ 12 ust. 4).
Jak już wskazano wyżej, w niniejszej sprawie, przed wydaniem pierwszego aktu w rozpoznaniu wniosku strony, organ zwrócił się o interpretację przepisów prawa, stanowiących podstawę przyznania dofinansowania, do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. To właśnie oczekiwanie na odpowiedź spowodowało przedłużenie postępowania. Było ono jednak w ocenie Sądu niezależne od organu, a zatem nie sposób na tej podstawie stawiać skutecznego zarzutu o przewlekłym prowadzeniu postępowania. Wystąpienie do Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych wiązało się z wątpliwościami interpretacyjnymi, które dotyczyły istoty sprawy. Skarżący nie negował potrzeby zwrócenia się przez organ o taką interpretację. Organ mógł w tych okolicznościach rozpocząć procedurę zmierzającą do ostatecznego załatwienia sprawy dopiero w dniu [...] kiedy to doręczono pismo Biura Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych. Kolejne czynności podejmowane były bez zwłoki, bowiem już następnego dnia – [...] czerwca 2013 r. - zwołano komisję opiniującą wniosek o dofinansowanie, a w dniu [...] czerwca 2013 r. powiadomiono skarżącego o załatwieniu sprawy. Organ informował wnioskodawcę w piśmie z dnia 26 marca 2013 r. o zmianie terminu załatwienia sprawy i oczekiwaniu na odpowiedź Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej.
Po rozstrzygnięciu sprawy przez sądy administracyjne, działania organu były sprawne i skoncentrowane w czasie. W okresie niewiele przekraczającym miesiąc, organ rozstrzygnął wniosek, realizując przy tym wytyczne sądu administracyjnego. Przed załatwieniem sprawy był on zobowiązany, z uwagi na upływ czasu od złożenia wniosku i dezaktualizację danych, w trakcie którego rozpoznawane były skargi przez sądy administracyjne, do uaktualnienia niezbędnych dla prawidłowego dokonania ustaleń dokumentów, w tym zaświadczenia lekarskiego i oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym. Wezwanie skierowane zostało do skarżącego w dniu 2 października 2015 r. (a zatem w 2 dni po zwrocie akt), a otrzymał je w dniu 5 października 2015 r. i wykonał w dniu 22 października 2015 r. Organ równolegle w dniu 2 października 2015 r. wystosował wniosek o pomoc do GOPS, który został zwrócony w dniu 30 października 2015 r. Sprawa została załatwiona w dniu 10 listopada 2015 r., a zatem z zachowaniem terminów wskazanych w cytowanym wyżej rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, uzasadnione jest stwierdzenie, że w niniejszym przypadku nie miało miejsca przewlekłe prowadzenie postępowania. Organ respektował terminy przewidziane ustawą dla załatwienia wniosku, zaś ewentualne ich naruszenie (co dotyczy wyłącznie pierwszego etapu postępowania) było przez organ niezawinione. Skarżący upatruje przewlekłości postępowania w oczekiwaniu na rozstrzygnięcie dla niego satysfakcjonujące, a zatem wykorzystuje skargę na przewlekłość jako dodatkowy środek zaskarżenia rozstrzygnięcia in meriti, co jest oczywiście niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przywołanych przepisów oraz art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło