II SA/Lu 1125/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej – w zakresie wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 1125/16 p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia 23 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. oddalił skargę M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Na skutek złożonego przez skarżącego wniosku Sąd sporządził pisemne uzasadnienie powyższego wyroku, a następnie w dniu 1 czerwca 2017 r. (potwierdzenie odbioru – k. 63) doręczył skarżącemu odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem. W dniu 30 maja 2017 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata M. M., nadał w placówce Poczty Polskiej bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 23 marca 2017 r. (k. 77). Sekretariat Naczelnego Sądu Administracyjnego przedmiotową skargę kasacyjną przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie w dniu 12 lipca 2017 r. (k. 66). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 19 lipca 2017 r. odrzucił skargę kasacyjną M. F. z powodu niezachowania ustawowego terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wyjaśnił, że wobec wniesienia skargi kasacyjnej bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd ten był zmuszony przedmiotową skargę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie (za pośrednictwem którego winna ona zostać złożona), przy czym dla oceny zachowania terminu do jej wniesienia decydująca jest data jej przekazania, co nastąpiło w dniu 12 lipca 2017 r., a więc po upływie 30-dniowego terminu biegnącego od dnia 1 czerwca 2017 r. Powyższe postanowienie zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 1 sierpnia 2017 r. (potwierdzenie odbioru – k. 86). W dniu 8 sierpnia 2017 r. (data nadania – k. 103v) reprezentujący skarżącego adwokat M. M. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponownie składając przy tym własnoręcznie podpisany egzemplarz owej skargi. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ze względu na urlop skarżącego udzielenie zlecenia, a następnie przygotowanie i wysłanie skargi kasacyjnej było możliwe dopiero w dniu 30 czerwca 2017 r. Zgodnie z informacją od skarżącego był to ostatni możliwy termin na złożenie skargi, gdyż z otrzymanych informacji wynikało, że wyrok z dnia 23 marca 2017 r. otrzymał on w dniu 31 maja 2017 r. Z tego względu pracownik kancelarii udał się w tym dniu bezpośrednio na Pocztę Główną w W., aby nadać przedmiotową skargę kasacyjną. Niestety, wskutek pomyłki pracownika, zaadresował on kopertę zwierającą skargą bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyniku powyższego, skarga dopiero w dniu 12 lipca 2017 r. została przekazana Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie. W ocenie autora wniosku uchybienie terminu nastąpiło więc jedynie wskutek pomyłki pracownika kancelarii. Pomyłkę pracownika tłumaczyć zaś można upływającym terminem na złożenie skargi, późną porą jej złożenia w placówce pocztowej, jak i zmęczeniem pracownika. Pełnomocnik skarżącego podkreślił, że sama skarga została przygotowana poprawnie, a w jej treści wyraźnie oznaczono, że składana jest ona za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wraz z podaniem dokładnego adresu tego sądu. Na podstawie treści samej skargi kasacyjnej nie ulega więc wątpliwości, że zamiarem pełnomocnika było złożenie skargi na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Końcowo wnioskodawca podniósł, że skarżący M. F. nie powinien być pozbawiony prawa do sądu jedynie wskutek pomyłki kancelaryjnej, jakiej dopuścił się jej pracownik. Prawo do sądu, jako fundamentalne prawo obywateli, jest natomiast w szczególności uprawnieniem do przedstawienia swojej sprawy przed organami państwa (sądami), stwarzającymi gwarancje podejmowania sprawiedliwych, obiektywnych i słusznych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Stosownie zaś do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (jaką jest m.in. złożenie skargi kasacyjnej od orzeczenia sądu pierwszej instancji) jest zatem uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w jego uchybieniu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona powinna uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. W literaturze jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Usprawiedliwione przyczyny uchybienia terminu do dokonania czynności są bowiem ograniczone do okoliczności, które nie tyle utrudniają, ale faktycznie uniemożliwiają dokonanie czynności, nawet przy zachowaniu największej możliwej staranności (por. T. Woś [red.]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis 2005, s. 333). W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek, które uprawdopodabniałyby brak jego winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 marca 2017 r. O braku winy skarżącego w tym zakresie z całą pewnością nie może świadczyć okoliczność, iż przez znaczną część okresu biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przebywał on na urlopie. W tym kontekście należy zresztą zauważyć, że w istocie to nie urlop skarżącego spowodował, iż uchybił on terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej, albowiem pomimo owego urlopu skarga ta została sporządzona przez ustanowionego przez skarżącego pełnomocnika jeszcze przed upływem przedmiotowego terminu, tj. przed dniem 1 lipca 2017 r. Powodem jego uchybienia była natomiast w istocie wyłącznie omyłka pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącego polegająca na nadaniu skargi kasacyjnej bezpośrednio na adres Naczelnego Sądu Administracyjnego, zamiast za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie – stosownie do art. 177 § 1 p.p.s.a. Wobec faktu, iż czynności tej dokonano w przedostatnim dniu biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, błędne nadanie przedmiotowej skargi spowodowało, że na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została ona nadana (a tym samym prawidłowo wniesiona) dopiero w dniu 12 lipca 2017 r. W ocenie Sądu opisane wyżej zaniedbanie pracownika kancelarii reprezentującej skarżącego również jednak nie uprawdopodabnia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a tym samym nie uzasadnia przywrócenia przedmiotowego terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca (por. uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 września 1992 r., III CZP 112/92, publ. OSNC z 1993 r. Nr 5, poz. 75 - akceptowanej przez J. Gudowskiego (w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., t. 1, s. 240, uw. 8). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży natomiast obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa oraz znajomością procedury sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09, LEX nr 564324). Wobec powyższego przyjmuje się, że ustanowiony pełnomocnik odpowiada z kolei za błędy i zaniechania pracownika kancelarii. Jeżeli pracownik kancelarii odpowiedzialny za wysłanie skargi do sądu dopuści się zaniedbania, to jest ono traktowane jako wina pełnomocnika profesjonalnego, który jako jego przełożony zlecił mu wykonanie takiego zadania. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienia NSA: z dnia 20 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 166/09, LEX nr 535078; z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OZ 336/14, LEX nr 1461922; z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt I OZ 1009/09, LEX nr 573306, z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/12, LEX nr 1273900). Podsumowując stwierdzić należy, że skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego sam przyznał, że winę za uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ponosi jeden z pracowników jego kancelarii, który błędnie zaadresował kopertę zawierającą owo pismo, to należało uznać, że wina ta w istocie obciąża tegoż pełnomocnika, a w konsekwencji leży po stronie jego mocodawcy, czyli skarżącego. W tej sytuacji rozpoznawany wniosek o przywrócenie przedmiotowego terminu należało uznać za bezzasadny. Podkreślić końcowo trzeba, że odmowa przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może być utożsamiana z pozbawieniem go prawa do sądu. Odmowa przywrócenia terminu wobec braku przesłanek wynikających z art. 86 § 1 p.p.s.a. nie zaprzecza bowiem temu prawu. (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OZ 1205/05 – dostępne w CBOSA). W przedmiotowej sprawie skarżący prawo do sądu miał zapewnione, a jedynie wskutek zaniedbania jego pełnomocnika, ze które ponosi odpowiedzialność, został pozbawiony możliwości skorzystania ze środka odwoławczego. Z tych względów i na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.