II SA/Lu 1126/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej we L. przyznał B. W. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką S. O. na okres od 1 marca 2011r. do 31 maja 2013r. Termin ten pokrywał się z orzeczeniem Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności we L. z dnia [...] według którego S. O. zaliczono do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 maja 2013r. W dniu 14 marca 2014r. B. W. wniosła o zmianę decyzji z dnia [...]., domagając się wydania jej na czas nieokreślony. Podstawą było uzyskanie orzeczenia Powiatowego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności we L. z dnia [...]., zgodnie z którym S. O. zaliczono na stałe do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił wszczęcia postępowania w tej sprawie. W sprawie tej strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarejestrowaną pod sygnaturą II SA/Lu 815/15. Następnie B. W. w piśmie z dnia 11 lipca 2014r., wniosła o przyznanie zasiłku dla opiekuna za okres od dnia 1 lipca 2013r. do dnia 14 maja 2014r. Decyzją z dnia [...]. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej we L. odmówił przyznania zasiłku. Organ wyjaśnił, ze zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów zasiłek dla opiekuna przysługuje osobie, jeżeli decyzja o przyznaniu jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasła z mocy prawa na podstawie art. 11 ust.3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw z dniem 1 lipca 2013r. W przypadku strony decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego z powodu sprawowania opieki nad matką S. O. została wydana [...]. i obejmowała okres od 1 marca 2011r. do 31 maja 2013r. Okres przyznanego świadczenia pokrywał się z przedstawionym orzeczeniem o niepełnosprawności matki. Decyzja nie wygasła zatem z mocy prawa, ale z uwagi na upływ terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji. Dodatkowo Kolegium zaznaczyło, że w oparciu o art. 25 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów osoby, którym w okresie od dnia 31 grudnia 2012r. do dnia 30 czerwca 2013r. wygasły decyzje przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem 1 stycznia 2013r. z powodu upływu terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności lub orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności mają prawo ubiegać się o specjalny zasiłek opiekuńczy, o którym mowa w art. 16a ustawy zmienianej w art. 17. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. W. wyjaśniła, że w dniu otrzymania ponownego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności matki, a więc 3 czerwca 2013r. zgłosiła się do Ośrodka Pomocy Społecznej wnosząc o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na stałe. Jednak Ośrodek odmówił przyjęcia orzeczenia, twierdząc, że świadczenia pielęgnacyjne wygasły z końcem 2012r. Od stycznia 2013r. są nowe zasady jego przyznania, do których się jednak nie kwalifikuje. Odmowę przyjęcia orzeczenia potwierdziła Kierownik GOPS w piśmie kierowanym do organu nadzorczego. Według skarżącej już w orzeczeniu z dnia 13 października 2011r. stwierdzono, że jej matka jest niezdolna do samodzielnej egzystencji od dnia 12 października 2011r. Nie można zatem mówić o wygaśnięciu z mocy prawa orzeczenia. Wniosła o przyznanie zasiłku dla opiekuna dowodząc, że spełnia wszystkie kryteria. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. W piśmie z dnia 25 czerwca 2015r. skarżąca wniosła o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą o sygnaturze II SA/Lu 318/15 lub zawieszenie postępowania do czasu jej rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że przepisy ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz.U. z 2014r. poz. 567) regulują zasady ustalania i wypłacania zasiłku dla opiekuna osobom, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013 r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 1 powołanej ustawy). Uchwalenie powyższej ustawy było konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2013 r. (sygn. akt 27/13, publik. w Dz. U. z dnia 16 grudnia 2013 r., poz. 1557) uznającego art. 11 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw ( Dz. U z 2012r. poz. 1548 ) zgodnie z którym wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1, to jest z dniem 1 lipca 2013 r., za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Trybunału wspomniany przepis narusza prawa słusznie nabyte oraz zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa w odniesieniu do tej grupy osób, które pobierały świadczenie pielęgnacyjne na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych , w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 2012 r., a jednocześnie nie spełniły przesłanek nabycia świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2012 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunał podkreślił, że zaskarżone przepisy nie zabezpieczyły w należyty sposób interesów osób, które w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną otrzymywały już świadczenie pielęgnacyjne. Naruszyły tym samym bezpieczeństwo prawne uprawnionych, a w sposób pośredni również bezpieczeństwo prawne osób niepełnosprawnych przez odebranie wsparcia osobom opiekującym się nimi. Zwrócić jednak należy uwagę, że według wspomnianego już art. 1 ustawy dotyczy ona osób, które utraciły prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z dniem 1 lipca 2013r. w związku z wygaśnięciem z mocy prawa decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym przypadku nie miało to jednak miejsca. W sprawie nie jest kwestionowane, że decyzją z dnia [...]. skarżącej przyznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką S. O. na okres od 1 marca 2011r. do 31 maja 2013r. Data końcowa przyznania świadczenia wynikała z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we L. z dnia [...]., gdzie stwierdzono, że orzeczenie wydaje się do dnia 31 maja 2013r. W żadnym zatem razie decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa w dniu 1 lipca 2013r., co było niezbędnym warunkiem przyznania świadczenia dla opiekuna. Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji, że w dniu 3 czerwca 2013r. ten sam Zespół w ponownym orzeczeniu uznał znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej za stan stały. Sąd nie znalazł ponadto podstaw do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z tym przepisem Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Regulacja powyższego przepisu dotyczy kwestii prejudycjalnej, czyli sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, będzie miało wpływ na wynik innego postępowania. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być zatem istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Zawieszenie postępowania winno być uzasadnione również ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. W orzecznictwie uważa się, że omawiany przepis ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Dla sądu administracyjnego kwestią wstępną może być wyłącznie takie zagadnienie, którego rozstrzygnięcie jest niezbędne, by sformułować wypowiedź, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem. Brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy sąd jest w stanie samodzielnie dokonać koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń ( postanowienie NSA z dnia 26 września 2013r.II OZ 795/13 i powołane tam orzecznictwo ). Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy opierało się na jednoznacznej treści art. 1 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, które nie zależało od wyniku toczącego się postępowania o zmianę decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. W przypadku uwzględnienia wniosku skarżąca może złożyć wniosek o wznowienie postępowania, co powoduje, że jej interes prawny będzie zabezpieczony. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 270 ze zmianami ) skargę należało oddalić.