II SA/Lu 1136/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 22 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., nr SKO. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze - na podstawie art. 134 k.p.a. - po rozpatrzeniu odwołania B. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] lipca 2016r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W rozpatrywanej sprawie ww. decyzja została doręczona stronie w dniu [...] lipca 2016r. (potwierdzenie odbioru decyzji podpisane przez żonę A. M.), zaś odwołanie od decyzji wniesiono do organu I instancji w dniu [...] lipca 2016r. W związku z tym strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż 14-dniowy termin upłynął w dniu [...] lipca 2016r. Organ wyjaśnił powołując się na art. 129 k.p.a., że przywrócenie terminu do wniesienia odwołania może nastąpić tylko na prośbę zainteresowanego, po uprawdopodobnieniu, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę taką należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak zwrócił uwagę organ, w niniejszej sprawie wprawdzie strona wyjaśniła, że odwołanie wniosła w dniu [...] lipca 2016r., jednakże z odpisu dziennika korespondencji nadesłanego przez organ I instancji i pieczątki wpływu umieszczonej na odwołaniu wynika, że odwołanie zostało złożone osobiście przez B. M. w dniu [...] lipca 2016r. Strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu, a organ odwoławczy nie mógł orzekać w tej kwestii z urzędu. B. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] października 2016 r. W uzasadnieniu skarżący odniósł się do decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] lipca 2016 r., wskazując, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia [...] lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a tym samym uniemożliwienie stronie nabycia prawa do świadczenia wychowawczego na jego córkę w okresie od dnia [...].04.2016 roku do dnia [...].09.2017 r. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na córkę, jak i zasądzenie wypłaty należnego świadczenia wychowawczego za okres od [...].04.2016 r. do [...].09.2017 r. w kwocie po [...] zł za każdy miesiąc, zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek od zaległości począwszy od dnia wniesienia skargi do dnia zapłaty, zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, ewentualnie uchylenie decyzji obu organów administracji w zaskarżonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozpatrzyło zaskarżanej decyzji, ponieważ spóźnił się ze złożeniem wniosku dosłownie 1 dzień, jak podniósł skarżący – liczył on 14 dni roboczych bez uwzględnienia weekendów, co nie zmienia faktu, że organ I instancji nieprawidłowo dokonał oceny stanu faktycznego, a także nieprawidłowo odmówił przyznania mu prawa do świadczenia wychowawczego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż miesięczny dochód rodziny skarżącego wyniósł w przeliczeniu na jednego członka rodziny [...] zł, a w związku z tym przekroczono kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o zasiłek rodzinny 500+. Decyzja ta pozostaje błędna i krzywdząca, gdyż kwota obliczona przez MCPR jako podstawa do wypłaty świadczenia rodzinnego została obliczona błędnie, ponieważ wzięto pod uwagę również wartość ze sprzedaży nieruchomości w wysokości [...] zł, która to kwota jest kwotą zwolnioną od podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z regulacja art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Niewłaściwe było zatem uwzględnienie kwoty [...]zł w obliczeniu dochodu rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] października 2016 r. nie rozpatrzyło decyzji organu pierwszej instancji powołując się na przekroczenie terminu wniesienia odwołania o jeden dzień. W ocenie skarżącego organ prowadząc postępowanie naruszył szereg przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., nie dopełnił bowiem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, ani też obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wyjaśnić, że złożona w sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.). W niniejszej sprawie kontroli sądowej poddane zostało postanowienie organu odwoławczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które jako ostateczne, kończące postępowanie, podlega bezpośrednio zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Kompetencja sądu administracyjnego do kontroli tego rodzaju aktów wynika z przepisu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, w tym kończące postępowanie. W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona według powyższych kryteriów kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że odpowiada ono wymogom prawa. Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tle tego przepisu odnotować należy, że po otrzymaniu odwołania, przed dokonaniem merytorycznego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy obowiązany jest zbadać w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Dokonując ustaleń w zakresie zachowania terminu, organ winien wziąć pod uwagę i rozważyć wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia dokonania takiej oceny, w tym ustalić w sposób jednoznaczny termin doręczenia decyzji. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Skuteczność czynności doręczenia ma więc istotne znaczenie dla ustalenia, czy odwołanie od decyzji zostało wniesione w ustawowym terminie. W razie zaś wątpliwości i zaistnienia konieczności wyjaśnienia kwestii istotnych dla powyższych ustaleń, organ zobowiązany jest przeprowadzić, stosownie do art. 7 i 77 K.p.a., postępowanie wyjaśniające w niezbędnym zakresie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości decyzji, określonej w art. 16 § 1 K.p.a. Dlatego też każde uchybienie terminu do wniesienia odwołania, tak jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, obliguje organ odwoławczy do stwierdzenia tego uchybienia przez wydanie postanowienia na podstawie art. 134 K.p.a. i nie jest to zależne od swobodnego uznania organu. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd stwierdził, że organ odwoławczy dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie ustalenia daty doręczenia stronie skarżącej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, pozwalające na ustalenie, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu [...] lipca 2016 r. w tzw. trybie zastępczym, określonym w art. 43 K.p.a. Jak wynika z akt sprawy odbiór przesyłki pokwitowała żona skarżącego (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki – k. 27 akt administracyjnych). Doręczenie przesyłki do rąk żony skarżącego uznać należy za skuteczne. Zgodnie bowiem z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jest to tzw. doręczenie zastępcze. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że podjęcie się przez domownika doręczenia adresatowi przesyłki nie musi być potwierdzone na piśmie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1558/11 i z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2408/11 oraz postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2007 r., II GSK 192/07). W ocenie Sądu, za prawidłowe należało również uznać przedstawione przez Kolegium wyliczenie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Wykazano już wyżej, że za datę doręczenia decyzji skarżącemu należało przyjąć 13 lipca 2016 r. Fakt skutecznego doręczenia stronie decyzji w trybie zastępczym uruchomił bieg terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. Z tych względów czternastodniowy termin do wniesienia odwołania, liczony od dnia następującego po dniu doręczenia orzeczenia skarżącemu, rozpoczął bieg w dniu 14 lipca 2016 r. i upłynął z końcem dnia [...] lipca 2016 r. Z materiału dokumentacyjnego sprawy, a mianowicie z daty prezentaty zamieszczonej na odwołaniu wynika, że odwołanie zostało złożone osobiście przez skarżącego w Kolegium w dniu [...] lipca 2016 r. Przy czym należy wskazać, że wątpliwości, co do poprawionej daty umieszonej na ww. odwołaniu zostały wyjaśnione w piśmie Miejskiego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia [...] września 2016 r. (k. 42 akt admin.). Wynika z niego bowiem, że omyłkowo wpisano datę [...].07.2016 r., zamiast daty [...].07.2016 r., co wynika również z wpisu do dziennika korespondencyjnego. Należy także wskazać, że strona skarżąca powyższych ustaleń nie kwestionuje i sama stwierdza, że uchybiła terminowi tylko jeden dzień. Konsekwencją ustalenia powyższej daty jest zatem stwierdzenie, że wniesienie odwołania zostało dokonane z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 K.p.a. Jednocześnie odnotować trzeba, że skarżący nie zwracał się z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Natomiast stosownie do treści art. 58 § 1 K.p.a., przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wyraźną prośbę zainteresowanego, dlatego organ nie może w tym zakresie działać z urzędu. Poza dodatkowo należy podnieść, że przedmiotem kontroli Sądu było jedynie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2016 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (rozstrzygnięcie procesowe), a tym samym Sąd nie mógł merytorycznie odnieść się do argumentacji podniesionej w skardze, która zmierzała do zakwestionowania podstaw do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. Również Kolegium nie było upoważnione do oceny merytorycznej wskazanej decyzji. W tym stanie rzeczy, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, na podstawie art. 151 P.p.s.a. należało ją oddalić.