II SA/Lu 1202/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Ibrom Protokolant Referent stażysta Kinga Kościejewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. K.-S. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) z tytułu podatku od towarów i usług. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 150 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1, art. 148 § 1 i art. 149 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej także: Kolegium) odmówiło wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kolegium z [...] lutego 2011 r., znak: [...] W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium podkreśliło, że opisaną wyżej decyzją z [...] lutego 2011 r. organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z [...] grudnia 2010 r., znak: [...], o odmowie przyznania J. S. (dalej: skarżąca) zasiłku stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 195/11, skargę skarżącej na tę decyzję, zaś Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej od powyższego wyroku – wyrokiem z 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2155/11. Następnie skarżąca wnioskiem z [...] kwietnia 2017 r. zwróciła się o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego opisaną decyzją Kolegium z [...] lutego 2011 r. Doprecyzowując ten wniosek skarżąca w piśmie z [...] maja 2017 r. wyjaśniła, że do sierpnia 2013 r. organ pierwszej instancji w wydanych przez siebie decyzjach przyjmował, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a decyzje te są prawomocne. Wśród tych decyzji skarżąca wskazała na decyzję organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2008 r., znak: [...], o przyznaniu jej zasiłku stałego do [...] czerwca 2010 r. oraz decyzję tego organu z [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], o przyznaniu jej zasiłku celowego w kwocie [...]zł. Skarżąca wskazała, że decyzje te stanowią nowe dowody w sprawie, które nie zostały uwzględnione przy wydaniu decyzji z [...] grudnia 2010 r., znak: [...], utrzymanej w mocy decyzją Kolegium z [...] lutego 2011 r. Kolegium wskazało, że opisany wyżej wniosek skarżącej z [...] kwietnia 2017 r. o wznowienie postępowania nie może zostać merytorycznie rozpatrzony, z powodu uchybienia terminu do jego rozpatrzenia, określonego w art. 146 § 1 oraz w art. 148 § 1 k.p.a. Okoliczność ta, zdaniem organu, uzasadnia odmowę wznowienia postępowania. W skardze do Sądu na powyższe postanowienie skarżąca podkreśliła, że w świetle opinii jej pełnomocnika, ustanowionego przez Sąd – w ramach prawa pomocy – w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 431/17, dochód, który jest pobierany w sposób ciągły winien być zawsze uwzględniony, a ustawodawca od tej reguły nie przewidział wyjątków. Z uwagi na to, że w czerwcu i lipcu 2010 r. pobierała ona nieprzerwanie zasiłek stały w ramach jednoosobowego gospodarstwa domowego, to posiadała wówczas własny dochód. W jej ocenie, błędne było zatem przyjęte w kwestionowanej decyzji Kolegium z [...] lutego 2011 r. ustalenie, jakoby nie miała własnych dochodów, co doprowadziło w konsekwencji do wadliwej oceny, że skarżąca prowadzi rzekomo rodzinne gospodarstwo domowe. Z "kilku innych" decyzji organu pierwszej instancji wynikało natomiast, że prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a., podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Termin ten dotyczy m.in. podstawy wznowienia wskazanej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. – gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że organ administracji jest obowiązany z urzędu badać zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, gdyż wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi rażące naruszenie prawa, które godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych (zob. wyroki NSA z 6 lipca 2006 r., sygn. akt II OSK 976/06 oraz z 28 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2043/12). Brak zaś ustalenia okoliczności zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania jest naruszeniem, które może mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z dnia 13 listopada 2013 r., II OSK 2721/13). Nie ulega zatem wątpliwości, że ze względu na szczególny charakter instytucji wznowienia postępowania, ustalenia organu administracji publicznej dotyczące zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania muszą być jednoznaczne. W ocenie sądu, zasadnie Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie, jako podstawę wznowienia postępowania, skarżąca wskazała to, że sprawa zakończona kwestionowaną decyzją Kolegium z [...] lutego 2011 r. była rozpatrzona bez uwzględnienia "nowych dowodów" w sprawie, jakimi są decyzje organu pierwszej instancji z: [...] czerwca 2008 r., znak: [...], o przyznaniu skarżącej zasiłku stałego do [...] czerwca 2010 r. i [...] sierpnia 2010 r., znak: [...], o przyznaniu jej zasiłku celowego w kwocie [...]zł. Wskazana przez stronę podstawa wznowienia unormowana jest zatem w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Oceniając zachowanie przez skarżącą terminu do wniesienia o wznowienie postępowania należy wskazać, że kwestionowaną decyzją z [...] lutego 2011 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2010 r., którą odmówiono skarżącej przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium poddało dokładnej analizie okoliczności faktyczne sprawy stwierdzając, że nie można uznać, aby skarżąca prowadziła samodzielne gospodarstwo domowe. Decyzja ta została doręczona skarżącej [...] lutego 2011 r. (k. 8 akt adm.). Zdaniem Sądu, nie budzi żadnych wątpliwości, że o opisanych wyżej decyzjach organu pierwszej instancji z [...] czerwca 2008 r. i [...] sierpnia 2010 r., które opierały się na uznaniu, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, skarżąca wiedziała [...] grudnia 2010 r., a więc w dacie złożenia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji z [...] grudnia 2010 r., znak: [...], rozpoznanego kwestionowaną decyzją Kolegium z [...] lutego 2011 r. W treści tego odwołania skarżąca odniosła się bowiem do tych decyzji wskazując, że w decyzjach wydawanych przed wrześniem 2010 r. zarówno organ pierwszej instancji, jak i Kolegium nie kwestionowały faktu prowadzenia przez nią odrębnego gospodarstwa domowego (k. 2 akt adm.). Oczywiste jest zarazem, jak prawidłowo wskazało Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że skarżąca wiedziała o tym, że do sierpnia 2011 r. organ pierwszej instancji rozstrzygając jej sprawy, stosownie do poczynionych ustaleń, przyjmował, że pozostaje ona w jednoosobowym gospodarstwie domowym, również w dacie wydania kwestionowanej decyzji Kolegium z [...] lutego 2011 r. Niekwestionowane jest bowiem, że skarżąca brała aktywny udział w postępowaniach administracyjnych zakończonych tymi decyzjami. Co więcej, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca składając [...] czerwca 2016 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej wznowienia postępowania, zakończonego kwestionowaną decyzją Kolegium, w której to sprawie skarżąca wskazywała odmienne okoliczności jako podstawę wznowienia, potwierdziła ona, że do sierpnia 2010 r. miała przyznany zasiłek stały, na podstawie decyzji organu pierwszej instancji oraz Kolegium, w których uznano, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (k. 27 akt adm.). Z tych względów jako prawidłowe należy ocenić stanowisko Kolegium, że skarżąca, składając [...] kwietnia 2017 r. wniosek w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Kolegium z [...] lutego 2011 r., bezsprzecznie uchybiła miesięcznemu terminowi, określonemu w cytowanym przepisie art. 148 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga natomiast, że prawnie wadliwe było stanowisko Kolegium, jakoby podstawę do odmowy wznowienia postępowania w niniejszej sprawie wynikała dodatkowo z art. 146 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Niewątpliwie zatem wobec tego, że od doręczenia skarżącej kwestionowanej decyzji Kolegium upłynęło pięć lat, brak byłoby podstaw do uchylenia tej decyzji w postępowaniu wznowieniowym. Okoliczność ta jednak nie stanowi podstawy uniemożliwiającej wznowienie postępowania. Wskazane wyżej uchybienie nie mogło mieć jednak wpływu na wynik sprawy, z uwagi na uchybienie przez skarżącą terminu do wniesienia podania o wznowienie. Trzeba także zwrócić uwagę, że opisana decyzja Kolegium poddana została kontroli legalności przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który wyrokiem z 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 195/11, oddalił skargę J. S., zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 29 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2155/11, oddalił skargę kasacyjną skarżącej od powyższego wyroku. Zauważyć ponadto należy, że na wynik sprawy nie ma wpływu argumentacja podniesiona przez ustanowionego – w ramach prawa pomocy – w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 431/17 pełnomocnika skarżącej. W złożonej w tej sprawie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z [...] sierpnia 2017 r., oddalającego skargę skarżącej od decyzji Kolegium z [...] marca 2017 r. w przedmiocie odmowy podwyższenia zasiłku stałego, pełnomocnik skarżącej wskazała jedynie, że opisana wyżej decyzja Kolegium z [...] lutego 2011 r. pozostaje bez znaczenia na wynik opisanej sprawy, gdyż "została wydana w oparciu o odmienny stan faktyczny, wówczas bowiem skarżąca prowadziła odmienne gospodarstwo domowe z matką H. P." (k. 51 akt sąd. sprawy o sygn. akt II SA/Lu 431/17). Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), skargę oddalił. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1714 ze zm.).