II SA/Lu 124/19

WyrokWSA w Lublinie2019-05-09

Skład orzekający: Jacek Czaja, Jerzy Parchomiuk, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za działki zajęte pod drogę powiatową, zgłoszone w piśmie z 2003 r., wygasło z powodu niezłożenia wniosku w terminie określonym w art. 73 ust. 4 P.wprow. (do 31 grudnia 2005 r.), mimo braku odnalezienia tego pisma w archiwach organów?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy błędnie stwierdziły wygaśnięcie roszczenia odszkodowawczego. Skarżąca wykazała, że złożyła pismo z żądaniem odszkodowania w 2003 r., co potwierdzają dokumenty i oryginały okazane na rozprawie. Brak odnalezienia pisma w archiwach nie może skutkować uznaniem, że nie zostało ono złożone. Sąd uznał, że właściwą podstawą prawną roszczeń jest art. 73 P.wprow., a termin na złożenie wniosku został zachowany.
Stan faktyczny
Skarżąca E. Ł. domagała się odszkodowania za działki zajęte pod drogę powiatową. Starosta umorzył postępowanie, uznając, że wnioski o odszkodowanie zostały złożone po terminie określonym w art. 73 ust. 4 P.wprow. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca twierdziła, że złożyła wniosek o odszkodowanie już w 2003 r., co potwierdzały dołączone przez nią dokumenty, jednak organy nie odnalazły tego pisma w swoich archiwach. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody i poprzedzającą ją decyzję Starosty L.; zasądza od Wojewody na rzecz E. Ł. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Jacek Zięba, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz E. Ł. kwotę 200 (słownie dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do sądu decyzją z 2 stycznia 2019 r., po rozpatrzeniu odwołania E. Ł. (dalej jako: skarżąca), Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z 6 czerwca 2018 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy: Pismami z 25 maja 2016 r., z 12 czerwca 2017 r. i z 8 listopada 2017 r. skarżąca wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za działki nr [...] o pow. 0,0044 ha oraz nr [...] o pow. 0,0052 ha, położone w obrębie ewidencyjnym K. w gminie G., zajęte pod część pasa drogowego drogi powiatowej nr [...] Decyzją z 6 czerwca 2018 r. Starosta L. umorzył postępowanie w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. działki, uznając, że wnioski o odszkodowanie zostały złożone po terminie określonym w art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872, ze zm.; dalej jako: P.wprow.), a zatem roszczenie wygasło z dniem 31 grudnia 2005 r. W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła wadliwą oceną dowodów i błędy w ustaleniach faktycznych. Podniosła, że w piśmie z 2003 r. kierowanym do Starostwa Powiatowego w L. zwracała się o odszkodowanie za ww. działki, które powstały z podziału działek nr [...] i nr [...], zatwierdzonego decyzją Wójta gminy G. z 2 lipca 2001 r. Zdaniem skarżącej wniosek o odszkodowanie za przedmiotowe działki został złożony w ustawowym terminie, a fakt zaginięcia tego pisma nie może skutkować umorzeniem niniejszego postępowania. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 2 stycznia 2019 r., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że Wojewoda ostatecznymi decyzjami z 16 listopada 2017 r. oraz z 12 października 2017 r. potwierdził odpowiednio, że działki nr: [...] i [...], stały się z mocy prawa własnością Powiatu L., w trybie art. 73 P.wprow. Wnioskodawczyni w swoich pismach z 2016 i 2017 r. podnosiła, że już w 2003 r. wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przedmiotowe działki. Na dowód tej okoliczności załączyła kserokopie decyzji Wójta Gminy G. z 2 lipca 2001 r., zatwierdzającej podział działek nr [...], z której powstały między innymi działki nr: [...] i [...]. Z treści tej decyzji wynika, że działki nr [...] i nr [...] przeznaczone są pod poszerzenie drogi powiatowej. Skarżąca załączyła również kserokopię pisma Naczelnika Wydziału Geodezji Starostwa Powiatowego w L., skierowanego do niej, w sprawie błędnego wpisania w ewidencji gruntów, na rzecz Skarbu Państwa, powstałych w wyniku podziału działek, przeznaczonych pod poszerzenie drogi powiatowej. Kopie tych pism jednak nie zostały poświadczone przez właściwe organy. Ponadto Starosta stwierdził, że w zasobach archiwum Starostwa jak i ewidencji gruntów Wydziału Geodezji brak jest pisma skarżącej z 2003 r., w którym wnioskowała o ustalenie odszkodowania za ww. działki nr [...] i [...]. W dalszych wywodach Wojewoda wskazał, że na wniosek Powiatu L. prowadzone było postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy G. z 2 lipca 2001 r. zatwierdzającej podział m.in. działki nr [...], z której powstały m.in. działki nr [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że ww. działki nie mogły być przeznaczone pod poszerzenie istniejącej drogi, gdyż jest to grunt już zajęty pod drogę publiczną na dzień 31 grudnia 1998 r. Decyzją z 22 września 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta. W uzasadnieniu stwierdziło, że wyłącznym dowodem nabycia własności gruntu w trybie art. 73 P.wprow. jest ostateczna decyzja wojewody, stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. Dopóki nie nastąpi stwierdzenie tego stanu w drodze stosownej decyzji wojewody, nie można uznać, iż dana nieruchomość stała się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Ewentualne wadliwe wskazanie w decyzji podziałowej wydanej na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie rodzi skutków prawnych w postaci przejścia własności wydzielonych działek (przeznaczonych pod drogę publiczną) na rzecz odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem Wojewody nie ulega wątpliwości, że wnioski skarżącej o ustalenie i wypłatę odszkodowania, na podstawie art. 73 ust. 4 P.wprow. zostały złożone w dniu 25 maja 2016 r. i w dniu 12 czerwca 2017 r., a zatem z naruszeniem terminu zakreślonego w art. 73 ust. 4 ustawy, zgodnie z którym wniosek właściciela nieruchomości musiał być złożony najpóźniej w dniu 31 grudnia 2005 r., a po upływie tego okresu roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania wygasło. Nie ma zatem prawnej możliwości uwzględnienia roszczenia skarżącej. Nie można też przyjąć, że wskazany przez skarżącą wniosek z 2003 r. o odszkodowanie za przejęte w wyniku podziału działki, należy również traktować jako wniosek o ustalenie odszkodowania w trybie art. 73 ust. 4 P.wprow., tym bardziej, że brak jest takiego wniosku w zasobach archiwalnych zarówno Gminy G. jak i Starostwa Powiatowego w L.. Wojewoda zwracał się do Wójta Gminy G. o informację o sposobie załatwienia wniosku skarżącej z 18 lipca 2003 r., oraz nadesłanie poświadczonych kopii dokumentów dotyczących tej sprawy, jednakże w odpowiedzi na powyższe, Wójt stwierdził, że w zasobie archiwum Gminy nie odnaleziono podania skarżącej z 18 lipca 2003 r., a tym samym nie może udzielić informacji o sposobie załatwienia sprawy. Wojewoda wskazał ponadto, że termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 P.wprow. jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za przejętą nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała tego terminu. W ocenie Wojewody, skoro jednak w obrocie prawnym nadal istnieje decyzja Wójta Gminy G. z 2 lipca 2001 r. zatwierdzająca podział działek nr [...] i nr [...], a powstałe w wyniku tego podziału działki nr [...] i nr [...], przeznaczone pod poszerzenie drogi powiatowej i drogę dojazdową, przeszły z mocy prawa na własność właściwej jednostki samorządu terytorialnego, to nadal pozostaje dla strony możliwość ubiegania się o ustalenie odszkodowania z tego tytułu, w trybie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W skardze do sądu administracyjnego E. Ł. podniosła zarzuty naruszenia szeregu przepisów postępowania administracyjnego, w tym statuujących zasady ogólne postępowania, zasady prowadzenia postępowania dowodowego oraz wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji. Uzasadniając zarzuty skarżąca podniosła, że organ wydał decyzję na podstawie niekompletnego i wadliwie ocenionego materiału dowodowego. Zaufania do organów państwa nie buduje również fakt, że dokumenty, które składała w 2003 r. zaginęły i nikt nie ponosi za to odpowiedzialności. Potwierdzeniem, że skarżąca składała w 2003 r. do Starostwa Powiatowego w L. pismo dotyczące wyjaśnienia zmian dokonanych w rejestrze ewidencji gruntów oraz żądania odszkodowania za działki, jest odpowiedź Naczelnika Wydziału Geodezji zawarta w piśmie z 8 października 2003 r., które to pismo znajduje się w aktach sprawy. Naruszeniem zasady ochrony zaufania jest również skierowanie przez Zarząd Powiatu L. wniosku do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej z 2 lipca 2001 r. Naruszeniem prawa jest również twierdzenie organu, że wobec nie odnalezienia dokumentacji dotyczącej pism składanych przez skarżącą w archiwach organów, należy przyjąć, że skarżąca nie składała takich pism w 2003 r. Nie do przyjęcia jest takie rozumienie koncepcji prowadzenia postępowania dowodowego, przy którym organ przyjmuje całkowicie bierną postawę, ograniczając się jedynie do oceny, czy strona udowodniła fakty stanowiące podstawę jej żądania, czy nie, i przerzucając w konsekwencji obowiązek wyjaśnienia sprawy na stronę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jej uchylenia. Z uwagi na to, że analogicznymi uchybieniami dotknięta jest również decyzja wydana w I instancji, należało uchylić również i tą decyzję, działając w oparciu o art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie są dwie kluczowe kwestie determinujące ocenę zgodności z prawem decyzji wydanych przez organy obydwu instancji. Po pierwsze, w jakim momencie czasowym skarżąca zgłosiła roszczenia o odszkodowanie względem spornych działek. Po drugie, w oparciu o jakie przepisy należy rozpoznać żądania skarżącej. Odnosząc się do pierwszej kwestii, w ocenie Sądu błędne jest stanowisko organów, że skarżąca wystąpiła z roszczeniami odszkodowawczymi dopiero w 2016 r. Twierdzenia w tym zakresie skarżąca opierała na etapie postępowania administracyjnego na piśmie, jakie dołączyła do odwołania od decyzji organu I instancji. W piśmie tym, datowanym na [...] lipca 2003 r., skierowanym do Urzędu Gminy G., w pierwszej części skarżąca wniosła o wydanie "odpisu z ewidencji gruntów dla działek nr [...] i [...], położonych w miejscowości K.. W końcowej części pojawia się zdanie: "Proszę także o odszkodowanie za ww. działki". Wojewoda podważa twierdzenia skarżącej, że roszczenia zgłosiła już w 2003 r., opierając się na argumentacji, że w toku postępowania zwracano się zarówno do Urzędu Gminy w G. , jak i Starostwa Powiatowego w L. o wyjaśnienie, czy skarżąca złożyła pismo z żądaniem wypłaty odszkodowania jeszcze w 2003 r. i w jaki sposób sprawa została załatwiona. Jednakże z udzielonych odpowiedzi (pismo z Urzędu Gminy z 5 listopada 2018 r., k. 24 akt II instancji; pismo ze Starostwa z 7 grudnia 2017 r., k. 48 akt I instancji) wynika, że ani w zasobach archiwalnych Gminy, ani Starostwa nie odnaleziono takiej dokumentacji. Ponadto Wojewoda podnosi, że nie można uznać jako dowodu w sprawie dołączonej do odwołania, nie poświadczonej za zgodność kopii pisma skarżącej z 18 lipca 2003 r. Z argumentami tymi nie można się zgodzić z następujących powodów. Z faktu, że w zasobach archiwalnych Gminy czy Starostwa nie udało się odnaleźć korespondencji skarżącej z Urzędem Gminy czy Starostwem z 2003 r., nie można wywieść tezy, że taka korespondencja nie była prowadzona. Tezie tej przeczy kilka faktów. Po pierwsze, na kopii pisma dołączonego przez skarżącą do odwołania znajduje się prezentata Urzędu Gminy z datownikiem. Po drugie, na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. skarżąca okazała oryginał kopii podania z 18 lipca 2003 r., z oryginalną pieczątką i podpisem osoby przyjmującej podanie. Po trzecie, w aktach sprawy (I instancja, k. 4, 35 i 64) znajduje się pismo Naczelnika Wydziału Geodezji z 8 października 2003 r. Oryginał tego pisma skarżąca przedłożyła na rozprawie w dniu 9 maja 2019 r. Wprawdzie w piśmie tym Naczelnik odnosi się wyłącznie do kwestii rozbieżności w ewidencji gruntów, nie porusza natomiast kwestii odszkodowania, jednakże przeczy to ogólnej tezie przyjętej przez Wojewodę, jakoby nie było dokumentów potwierdzających fakt prowadzenia przez skarżącą korespondencji z Urzędem Gminy i Starostwem w kwestiach związanych ze skutkami podziału nieruchomości, zatwierdzonego decyzją z 2001 r. W świetle powyższych argumentów należy stwierdzić, że skarżąca potwierdziła, iż złożyła w dniu 18 lipca 2003 r. pismo, zawierające m.in. żądanie odszkodowania za nieruchomości, które – w ówczesnym stanie sprawy – miały przejść na własność powiatu w wyniku decyzji zatwierdzającej podział z 2 lipca 2001 r. Oceny tej nie zmienia fakt, że w piśmie skarżąca nie wskazała żadnej podstawy prawnej roszczeń o odszkodowanie oraz skierowała żądanie do organu niewłaściwego (uprzedzając dalsze rozważania: niezależnie od podstawy prawnej roszczeń, organem właściwym do rozpoznania sprawy był starosta). Trzeba w tym kontekście wskazać, że obowiązkiem organu niewłaściwego jest przekazanie podania strony do organu właściwego (po ewentualnym wyjaśnieniu istoty żądań), zaś ustalenie właściwej podstawy prawnej oceny żądania jest rzeczą organu, a nie strony. Stwierdzenie to pozwala na przejście do analizy drugiego z kluczowych w sprawie problemów – jaka jest właściwa podstawa prawna rozstrzygnięcia o roszczeniach odszkodowawczych skarżącej zgłoszonych w 2003 r. Stan sprawy w tym aspekcie został nadzwyczaj skomplikowany na skutek wydania kilku decyzji, pozostających nadal w obrocie prawnym: z jednej strony decyzji Wójta Gminy G. z 2 lipca 2001 r. zatwierdzającej podział nieruchomości, w której wskazano że dwie sporne działki są przeznaczone pod poszerzenie drogi powiatowej, z drugiej dwóch decyzji Wojewody (z 12 października 2017 r. oraz z 16 listopada 2017 r.), którymi, w trybie art. 73 P.wprow., organ stwierdził, że sporne działki stały się z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. własnością Powiatu L.. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że wszystkie te decyzje pozostają w obrocie prawnym – wprawdzie toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej podział z 2001 r., jednakże zakończyło się ono ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z 22 września 2016 r., odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z 2001 r. Skoro decyzje te pozostają w obrocie prawnym, zgodnie z zasadą trwałości decyzji ostatecznych, zarówno organy, jak i sądy muszą uwzględniać ich treść. Wszystkie te decyzje (mówiąc w skrócie: "podziałowa" oraz "uwłaszczeniowe") wywołują skutek w postaci pozbawienia skarżącej własności spornych działek, przejścia tych działek na własność Powiatu L. oraz aktualizacji roszczeń odszkodowawczych skarżącej z tytułu pozbawienia własności, przy czym podstawy roszczeń odszkodowawczych są odmienne: w pierwszym przypadku – art. 98 ust. 3 u.g.n., w drugim, art. 73 ust. 1 P.wprow. W ten sposób w rozpoznawanej sprawie doszło do zbiegu podstaw prawnych roszczeń odszkodowawczych skarżącej. Konieczność pogodzenia skutków wskazanych decyzji, pozostających w obrocie prawnym oraz konieczność rozstrzygnięcia wspomnianego zbiegu norm i znalezienia jednoznacznej podstawy prawnej w zakresie rozpatrzenia roszczeń skarżącej (która nie może zostać w arbitralny sposób pozbawiona prawa do odszkodowania) wymusza znalezienie właściwej drogi oceny stanu sprawy, ukształtowanego powyższymi faktami oraz decyzjami. W ocenie Sądu, właściwą podstawą prawną dla rozpoznania roszczeń skarżącej jest art. 73 P.wprow., co wynika z następującej argumentacji: Zarówno w przypadku decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, jak i stwierdzającej nabycie własności w trybie art. 73 P.wprow., skutki prawnorzeczowe w postaci utraty prawa własności przez dotychczasowego właściciela oraz przejścia prawa własności na rzecz podmiotu publicznego następują z mocy prawa, aczkolwiek w różnym czasie. W przypadku decyzji podziałowej jest to dzień, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna (art. 98 ust. 1 u.g.n.), w przypadku decyzji "uwłaszczeniowej", jest to dzień 1 stycznia 1999 r. (art. 73 ust. 1 P.wprow.). Przenosząc powyższe rozważania na użytek rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy w celu rozstrzygnięcia przedstawionego wyżej zbiegu podstaw prawnych, należy stwierdzić, że Powiat L. nabył własność spornych działek nr [...] i nr [...] z dniem 1 stycznia 1999 r., na podstawie art. 73 ust. 1 P.wprow. Skutek ten nastąpił z mocy prawa, z momentem wcześniejszym niż podobne skutki prawnorzeczowe decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, które mogły nastąpić dopiero w 2001 r. Za taką tezą przemawia dodatkowo argument, że w przypadku decyzji "uwłaszczeniowej" podstawą jej wydania jest ocena przesłanek wskazanych w art. 73 P.wprow., tj. stanu władania nieruchomości oraz zajęcia na drogi publiczne, na dzień 31 grudnia 1998 r., a zatem wcześniejszego niż stanowiący podstawę rozpoznania sprawy o zatwierdzenie podziału. Stwierdzenie to determinuje wskazanie podstawy prawnej roszczeń odszkodowawczych skarżącej. Logika wskazuje, aby była to ta sama podstawa prawna, w oparciu o którą doszło do pozbawienia skarżącej własności i przejścia własności na rzecz Powiatu, czyli art. 73 P.wprow. W związku z tym to ten przepis, a nie art. 98 u.g.n. powinien być zasadniczą podstawą prawną rozstrzygnięcia organów w rozpoznawanej sprawie. Argumentację tą wzmacnia wyrażony w orzecznictwie pogląd, że sprawa o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. może powstać dopiero wtedy, gdy na podstawie ostatecznej decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości na wniosek właściciela (użytkownika wieczystego) dojdzie do wydzielenia określonych działek (działki) gruntu pod drogi publiczne (lub ich poszerzenie), przejścia powyższych wydzielonych działek na własność jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa oraz do ujawnienia praw nowego właściciela (lub prawa własności wolnego od obciążenia prawem użytkowania wieczystego) w księdze wieczystej. Jeżeli powyższe warunki nie zostaną zrealizowane, nie dojdzie do powstania sprawy o ustalenie odszkodowania, o którym mowa w art. 98 ust. 3 u.g.n. (por. wyrok NSA z 9 marca 2018 r., I OSK 964/16). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy: skoro, jak wywiedziono wyżej, skutek prawny przejścia nieruchomości na własność Powiatu z mocy prawa na podstawie art. 73 P.wprow. miał charakter uprzedni, nie mogło dojść do przejścia własności z mocy prawa na skutek decyzji zatwierdzającej podział z 2001 r. W związku z tym nie została spełniona jedna z kluczowych przesłanek powstania sprawy o ustalenie odszkodowania na podstawie art. 98 ust. 3 u.g.n. W konkluzji należy stwierdzić, że organy prawidłowo rozpatrywały żądania skarżącej w oparciu o art. 73 P.wprow., jednakże błędne jest stwierdzenie, że roszczenia skarżącej wygasły, na podstawie art. 73 ust. 4 P.wprow. Niesporne jest, że wniosek o odszkodowanie powinien zostać złożony przez skarżącą w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. (art. 73 ust. 4 P.wprow.). Z wyżej przedstawionej oceny faktów i dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że skarżąca zachowała termin ustawowy, zawierając wniosek o odszkodowanie w piśmie z 18 lipca 2003 r. Tezy tej nie podważa w żaden sposób fakt, że decyzje "uwłaszczeniowe" zostały wydane dopiero w 2017 r., a w 2003 r. istniała w obrocie prawnym wyłącznie decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości z 2001 r. Po pierwsze, wypada przypomnieć, że w wyroku z 15 września 2009 r. w sprawie P 33/07 (OTK-A z 2009 r., nr 8, poz. 123), dotyczącej zgodności z Konstytucją art. 73 ust. 4 P.wprow., Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że jakkolwiek istotnie decyzja wojewody precyzuje szczegółowo przedmiot wywłaszczenia, to jednak okoliczność ta nie przesądza, że jej wydanie stanowiło warunek złożenia wniosku o odszkodowanie. Skoro nabycie własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego nastąpiło 1 stycznia 1999 r., to również od tego dnia powstało prawo do żądania odszkodowania. Natomiast potwierdzenie wywłaszczenia w drodze decyzji wojewody ma charakter dowodowy. Artykuł 73 P.wprow. nie przewiduje bezpośredniego związku pomiędzy postępowaniem wojewody w sprawie potwierdzenia wywłaszczenia a sprawą odszkodowawczą prowadzoną przez starostę. Nie wprowadza też obowiązku legitymowania się ostateczną decyzją wojewody do zgłoszenia zamiaru uzyskania odszkodowania. Decyzja wojewody stanowi dla sprawy odszkodowawczej zagadnienie wstępne. Innymi słowy: w rozpoznawanej sprawie decyzje Wojewody z 2017 r. nie warunkowały od strony formalnej złożenia przez skarżącą żądania odszkodowania, choć były konieczne do merytorycznego rozpatrzenia tego żądania. Pogląd ten jest również powszechnie przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 5 lutego 2010 r., I OSK 526/09 i z 9 lutego 2012 r., I OSK 298/11; wyrok WSA w Gdańsku z 9 stycznia 2014 r., II SA/Gd 847/13; wyrok WSA w Krakowie z 18 lutego 2014 r., II SA/Kr 1383/13). Po drugie, należy zauważyć, że Starosta wydał decyzję w sprawie odszkodowania dopiero w 2018 r., a zatem musiał uwzględniać stan faktyczny i prawny sprawy istniejący w tej dacie. W tej zaś dacie istniał już zbieg podstaw prawnych roszczeń odszkodowawczych (art. 98 ust. 3 u.g.n. i art. 73 ust. 1 P.wprow.), który w świetle wyżej przytoczonej argumentacji należy rozstrzygnąć w ten sposób, że pierwszeństwo ma art. 73 ust. 1 P.wprow. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że na skutek wadliwej oceny stanu faktycznego sprawy (z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.) organy wadliwie uznały, że roszczenia odszkodowawcze skarżącej wygasły i w efekcie wadliwie zastosowały w sprawie art. 73 ust. 4 P.wprow. oraz błędnie uznały, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania administracyjnego, dopuszczając się wadliwego zastosowania art. 105 § 1 k.p.a. w sytuacji braku podstawy do tego. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd uchylił decyzje organów obydwu instancji. Rozstrzygnięcie Sądu skutkuje powrotem sprawy do rozpatrzenia przez organ I instancji. Obowiązkiem organu będzie prawidłowe zastosowanie art. 73 P.wprow. i rozpoznanie roszczeń odszkodowawczych podniesionych przez skarżącą w piśmie z 18 lipca 2003 r. Z oczywistych względów, na tym etapie sporu nie można formułować żadnych bardziej szczegółowych wytycznych. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 złotych. Skarżąca nie wykazała, aby poniosła inne koszty postępowania, które mogą być objęte rozstrzygnięciem o zwrocie kosztów.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło