II SA/Lu 1240/16
WyrokWSA w Lublinie2017-04-20
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Grażyna Pawlos-Janusz, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w postępowaniu egzekucyjnym, a w szczególności czy wysokość nałożonej grzywny w celu przymuszenia powinna uwzględniać sytuację materialną zobowiązanego?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a jedynie jego dopuszczalność formalną. Grzywna w celu przymuszenia ma charakter dyscyplinujący i motywujący do wykonania obowiązku, a jej wysokość nie musi uwzględniać sytuacji materialnej zobowiązanego, gdyż może on uwolnić się od jej uiszczenia poprzez wykonanie ciążącego na nim obowiązku.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S. S. na postanowienie Wojewody utrzymujące w mocy postanowienie Starosty o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł. Grzywna została nałożona w związku z niewykonaniem przez skarżącego obowiązku umożliwienia inwestorce wejścia na teren jego nieruchomości w celu przeprowadzenia robót budowlanych. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów postępowania egzekucyjnego, brak możliwości wykonania obowiązku oraz nieuwzględnienie jego sytuacji materialnej przy ustalaniu wysokości grzywny.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia oddala skargę.
Starosta O. ostateczną decyzją z dnia 15 grudnia 2008 r., znak: [...], udzielił S. O.-C. (dalej: inwestorka) pozwolenia na przebudowę oraz rozbudowę budynku mieszkalnego z przeznaczeniem na cele gospodarcze na działce nr ewid.[...], położonej przy ul. [...] w O. L..
Wnioskiem z dnia 30 października 2015 r. inwestorka zwróciła się do Starosty O. o wydanie pozwolenia na wejście na teren sąsiedniej nieruchomości - działki nr ewid.[...], położonej w O. L., przy ul. [...], celem przeprowadzenia robót budowlanych przy budynku mieszkalnym, usytuowanym na działce nr [...], polegających na podkopaniu ziemi i dostępu do części fundamentów, impregnacji ściany, wykonaniu rynny odprowadzającej wodę, całkowitym ociepleniu ściany styropianem o gr. 10 cm od strony zachodniej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid,[...] przy granicy z działką nr ewid.[...], na długości 8 metrów.
Starosta decyzją z dnia 26 listopada 2015 r., znak: [...], stwierdził niezbędność wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości - na działkę nr [...] położoną przy ul. [...] w O. L., stanowiącą własność D. S. i S. S. (dalej także: skarżący), w celu wykonania przedmiotowych robót budowlanych. Wojewoda decyzją z dnia 25 stycznia 2016 roku, znak: IF- [...], utrzymał w mocy wskazaną decyzję organu pierwszej instancji.
Inwestorka pismem z dnia 19 kwietnia 2016 r. zwróciła się do Starosty o wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu przymusowego wykonania obowiązku administracyjnego wynikającego z powyższej decyzji organu z dnia 26 listopada 2015 r., stwierdzającej niezbędność wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości.
Starosta, działając jako organ egzekucyjny, skierował do skarżącego oraz do jego żony upomnienie z dnia 9 maja 2016 r., w którym wezwał ich do wykonania wskazanego obowiązku, uprzedzając, że w razie niewykonania obowiązku, po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia, zostanie wszczęte przeciwko zobowiązanym postępowanie egzekucyjne.
W dniu 20 czerwca 2016 r. organ ten wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego i jego żony, wystawił tytuły wykonawcze nr: [...] i [...] (doręczone im w dniu 24 czerwca 2016 r,) oraz wydał postanowienie znak: [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł. Postanowienie, o którym wyżej mowa, wzywało zobowiązanych do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia pod groźbą zastosowania przymusu bezpośredniego w razie jego niewykonania.
Postanowieniem z dnia 29 lipca 2016 r., znak: [...], Wojewoda uchylił zaskarżone postanowienie Starosty z dnia 20 czerwca 2016 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. W ocenie organu odwoławczego, Starosta w sposób nieprawidłowy skierował do małżonków jedno postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, podczas gdy w niniejszej sprawie występowali oni jako odrębne osoby zobowiązane. Nieprawidłowości dotyczyły także doręczania łączne pism małżonkom na adres ich zamieszkania.
Ponownie rozpoznając sprawę organ egzekucyjny pierwszej instancji postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r., znak: [...], nałożył na skarżącego grzywnę w celu przymuszenia w wysokości [...] zł. Organ wskazał, że obowiązek administracyjny, wynikający z decyzji Starosty z dnia 26 listopada 2015 r., stwierdzającej niezbędność wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, może być egzekwowany w oparciu o przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, pisemne upomnienie do wykonania tego obowiązku oraz tytuł wykonawczy zostały prawidłowo wystawione i doręczony skarżącemu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcie to jest dla niego krzywdzące. Podkreślił, że inwestorka, w trakcie budowy budynku gospodarczego, mogła wykonać impregnację ściany oraz docieplenie styropianem o grubości 10 cm. Zarzucił, że podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej przez Starostę O., poprzedzającej wydanie decyzji, będącej źródłem obowiązku administracyjnego, nie wyraził zgody na roboty budowlane, jakie zamierzała wykonać inwestorka, lecz pomimo jego sprzeciwu, z naruszeniem prawa organ ten stwierdził niezbędność wejścia przez inwestorkę na teren jego nieruchomości. Skarżący wskazał, że jako osoba starsza i chora nie ma możliwości uiszczenia grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5 000 zł. W związku z tym skarżący wniósł o umorzenie tej grzywny.
Postanowieniem z dnia 7 października 2016 r., znak: [...] [...], Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia 23 sierpnia 2016 r. Organ odwoławczy podzielił w całości stanowisko organu pierwszej instancji, podkreślając, że zastosowany środek egzekucyjny jest niezbędny do przymuszenia skarżącego do dochowania egzekwowanego obowiązku, zaś wysokość wymierzonej grzywny w celu przymuszenia została określona prawidłowo. Przy tym, jak wskazał organ, wysokość tej grzywny nie może być ustalana, z uwzględnieniem sytuacji materialnej skarżącego, tym bardziej, że może on uwolnić się od konieczności jej uiszczenia, poprzez wykonanie ciążącego na nim obowiązku.
W skardze do Sądu na postanowienie organu drugiej instancji S. S. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji, z uwagi na naruszenie:
- art. 23 w związku z art. 121 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599; dalej także: "u.p.e.a.") oraz art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: "k.p.a."), poprzez uznanie, że zaistniały przesłanki do nałożenia na skarżącego grzywny w wysokości 5 000 złotych, jak również poprzez brak ochrony przez organ interesu indywidualnego podmiotu zobowiązanego do wykonania obowiązku, poprzez zastosowanie uciążliwego środka przymusu znacznie ponad zakres niezbędny;
- art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez uznanie zasadności egzekwowania od skarżącego wykonania obowiązku w drodze przymusowej pomimo niejasności i braku możliwości wykonania samego postanowienia nakładającego taki obowiązek;
- art. 6 § 1 u.p.e.a., poprzez błędne przyjęcie, że doszło do uchylenia się przez skarżącego od wykonania obowiązków, podczas gdy skarżący od wykonania obowiązków nie uchylał się, zaś niewykonanie obowiązków wynika z obiektywnych i uzasadnionych powodów i nie było wynikiem złej woli skarżącego, a obiektywnie istniejącym brakiem możliwości wykonania obowiązków nałożonych na skarżącego;
- art. 15 § 1 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego wobec skarżącego było konieczne i zasadne, podczas gdy zgodnie z tym przepisem organ może, ale nie musi wszczynać egzekucji;
- art. 107 § 1 i 3 w związku z art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonego postanowienia, w szczególności poprzez brak wyjaśnienia, na czym polegało uchylanie się przez skarżącego od wykonania postanowienia, w tym brak merytorycznego oraz wyczerpującego odniesienia się do powołania się przez skarżącego na obiektywne przeszkody w wykonaniu obowiązku nałożonego na niego postanowieniem Starosty O. z dnia 26 listopada 2015 r.;
- art. art. 7, 77, 80 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez nieodniesienie się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów w zakresie braku uzasadnienia przez organ pierwszej instancji wysokości wymierzanej grzywny, bez uwzględnienia sytuacji materialnej skarżącego oraz bez przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia jego sytuacji materialnej;
- art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., poprzez niezastosowanie wskazanego przepisu, podczas gdy wykonanie obowiązku nałożonego na skarżącego jest niewykonalne, bowiem bezpośrednio przy granicy należącej do inwestorki znajduje się budynek stanowiący współwłasność skarżącego i jego żony, nie jest więc możliwe wykonanie obowiązku nałożonego postanowieniem Starosty O. z dnia 26 listopada 2015 r., polegającego na udostępnieniu i korzystaniu przez osoby wykonujące i nadzorujące prace na działce o nr ew. 261 pasa o szerokości 1,5 m od ściany budynku należącego do inwestorki, gdyż wiązałoby się to z rozbiórką budynku mieszkalnego należącego i zajmowanego przez skarżącego i jego żonę.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza.
Zaskarżone postanowienie wydane zostało w ramach postępowania zmierzającego do egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji Starosty O. z dnia 26 listopada 2015 r., znak: [...], który po rozpoznaniu wniosku inwestorki o wydanie pozwolenia na wejście na teren działki nr ewid.[...], stanowiącej współwłasność skarżącego i jego żony, celem przeprowadzenia robót budowlanych przy budynku mieszkalnym, usytuowanym na działce nr [...], polegających na podkopaniu ziemi i dostępu do części fundamentów, impregnacji ściany, wykonaniu rynny odprowadzającej wodę, całkowitym ociepleniu ściany styropianem o gr. 10 cm od strony zachodniej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid,[...] przy granicy z działką nr ewid.[...], na długości 8 metrów, stwierdził niezbędność wejścia na teren tej nieruchomości, w celu wykonania powyższych robót budowlanych.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia powyższego upomnienia.
Podkreślenia przy tym wymaga, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, dokonując wykładni powyższego przepisu, z zastosowaniem nie tylko dyrektyw językowych, lecz również celowościowych i funkcjonalnych, stwierdzić należy, że prowadzenie egzekucji administracyjnej jest obowiązkiem właściwego organu w sytuacji, gdy tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, w obrocie pozostaje akt administracyjny nakładający na zobowiązanego określony obowiązek administracyjny, który to obowiązek nie został przez zobowiązanego wykonany. Jedną bowiem z podstawowych zasad egzekucji administracyjnej jest zasada obowiązku prowadzenia egzekucji, wynikająca z art. 6 u.p.e.a., który stanowi, że w przypadku gdy zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku, wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W doktrynie wskazuje się przy tym, że obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc z reguły obowiązki wobec Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Kwestia realizacji takich obowiązków nie może zależeć od swobodnego wyboru wierzyciela, jak ma to miejsce na gruncie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, gdzie obowiązuje zasada dyspozycyjności, lecz musi opierać się na ustawowo sformułowanym obowiązku prowadzenia egzekucji (zob. M. Masternak w: T. Jędrzejewski, M. Masternak, P. Rączka, Administracyjne postępowanie egzekucyjne, Toruń 2011, s. 47).
W myśl art. 26 § 4 u.p.e.a. jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego. Wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a.).
Podkreślić zatem należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest wymuszenie realizacji nakazów wypływających z decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, o ile nakazy te nie zostaną wykonane dobrowolnie. Postępowanie egzekucyjne nie jest zatem kontynuacją postępowania administracyjnego, w którym można byłoby negować zasadność ostatecznych i prawomocnych decyzji podlegających wykonaniu. Ewentualna wadliwość decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego nie może być zatem podnoszona w postępowaniu egzekucyjnym. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie, o którym mowa w art. 29 u.p.e.a., obejmuje ustalenie, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Badanie to ma zatem charakter wyłącznie formalny (zob. przykładowo jedynie: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2539/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 423/16).
W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że opisana wyżej decyzja Starosty O., stała się ona ostateczna oraz – wobec jej niezaskarżenia do sądu administracyjnego – prawomocna. Bezspornym jest również, że skarżący, pomimo upomnienia, nie wykonał nałożonego obowiązku. Upomnienie zostało doręczone skarżącemu prawidłowo w dniu 13 maja 2016 r.
Powyższe okoliczności uzasadniały wydanie przez Starostę w dniu 20 czerwca 2016 r. tytułu wykonawczego nr [...], doręczonego stronie w dniu 24 czerwca 2016 r. W ocenie Sądu, wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi z art. 27 § 1 u.p.e.a.
Podkreślenia wymaga, że jak przyjmuje się w orzecznictwie, stosownie do treści art. 119 § 1 u.p.e.a. grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Jest więc ona środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej skłania zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Grzywna w celu przymuszenia znajduje zastosowanie do wszystkich obowiązków o charakterze niepieniężnym polegających na braku działania (czyli zaniechaniu, znoszeniu) lub pewnym działaniu. Nie budzi natomiast wątpliwości, że w przypadku egzekucji obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego najpierw powinna być nałożona grzywna w celu przymuszenia, zaś dopiero w drugiej kolejności powinno być zastosowane wykonanie zastępcze (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1387/10, z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2315/10 oraz z dnia 4 września 2014 r. sygn. akt II OSK 538/13). Jednocześnie oczywiste jest, że grzywna w celu przymuszenia spełnia funkcję motywującą zobowiązanego do spełnienia nałożonego obowiązku. Nie stanowi więc – wbrew zarzutom zawartym w skardze – kary, lecz jest formą nacisku mającą na celu skłonienie zobowiązanego poprzez dolegliwość finansową, do określonego zachowania się (zob. przykładowo: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2007 r., sygn. akt II OSK 1642/06, z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 235/09 oraz z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1169/09).
Prawidłowo zatem oceniły organy egzekucyjne obu instancji, że zastosowanie grzywny w celu przymuszenia było uzasadnione. Jest to bowiem środek mniej dolegliwy, a zarazem skłaniający zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Ponadto wykonanie zastępcze jest środkiem zaspokajającym, który generuje siłą rzeczy bezzwrotne, nierzadko znaczne koszty dla zobowiązanego. Grzywna w celu przymuszenia natomiast, nawet pomimo jej uiszczenia może zostać w razie wykonania obowiązku zwrócona dłużnikowi na zasadzie art. 126 u.p.e.a. Celem postępowania egzekucyjnego jest bowiem skuteczne zaspokojenie wierzyciela, a w tym wypadku dotyczy to nałożonych na skarżącą obowiązków. W szczególności grzywna w celu przymuszenia nie zastępuje obowiązku przeprowadzenia danej czynności przez stronę skarżącą. Spełnienie tego obowiązku powoduje jednak bezprzedmiotowość uiszczania tej grzywny, co odnajduje wyraz w jej umorzeniu na podstawie art. 125 u.p.e.a.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi dotyczących wysokości ustalonej grzywny, stwierdzić należy, że były one bezzasadne.
Z art. 119 § 2 u.p.e.a. wynika, że grzywnę nakłada się również, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. Niewątpliwie więc treść tego przepisu wskazuje, że ustawodawca pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę wyboru środków egzekucyjnych w pewnym zakresie wskazuje organowi okoliczności, które powinien rozważyć decydując się na zastosowanie określonego środka.
W myśl art. 121 § 2 u.p.e.a. każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 złotych, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 złotych. W świetle zaś art. 121 § 4 u.p.e.a. jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że ustawodawca wprowadził jedynie górne granice grzywien w celu przymuszenia, pozostawiając organowi egzekucyjnemu swobodę ustalania ich wysokości w konkretnym przypadku. Niewątpliwie granice tej swobody zostały określone w art. 121 w związku z art. 7 § 2 i 3 oraz art. 125 i art. 126 u.p.e.a. Oznacza to, że organ egzekucyjny ustalając wysokość grzywny w celu przymuszenia obowiązany jest mieć na względzie zasady ogólne postępowania egzekucyjnego w administracji, w tym zasadę racjonalnego działania i zasadę niezbędności. Z zasad tych wynika obowiązek zastosowania wobec zobowiązanego takiej dolegliwości, która w ocenie organu egzekucyjnego jest niezbędna, a więc konieczna, do realizacji ciążącego na zobowiązanym obowiązku oraz zaprzestania stosowania tej dolegliwości, jeżeli obowiązek zostanie spełniony.
W rozpoznawanej sprawie wysokość grzywny ustalona została w kwocie nieprzekraczającej kwoty określonej w art. 121 § 2 u.p.e.a. Ponadto, w ocenie Sądu, wysokość tej grzywny jest adekwatna, mając na uwadze okoliczności sprawy niniejszej oraz cel zastosowania tego środka służącego przymuszeniu zobowiązanego do wykonania ciążącego na nim obowiązku. Nie budzi również wątpliwości Sądu, że organy egzekucyjne obu instancji orzekając o nałożeniu tej grzywny, uwzględniły wskazywane w orzecznictwie dyrektywy jej stosowania, wyprowadzone z zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się bowiem, co miały na uwadze organy, że stosując ten ustawowy środek organ musi rozważyć dokładnie i oznaczyć taką wysokość grzywny, która służyć będzie realizacji celu, jaki przyświeca postępowaniu egzekucyjnemu, to jest skłonieniu osoby zobowiązanej, która nałożonego decyzją ostateczną obowiązku nie realizuje dobrowolnie, do wykonania ciążącej na niej powinności.
Podkreślić zatem należy, że jak wskazano wyżej, grzywna w celu przymuszenia – nawet, jeśli jest dla zobowiązanego dolegliwa – nie jest karą, lecz ma charakter dyscyplinujący. Nałożona grzywna powinna być bowiem na tyle wysoka, aby w ocenie zobowiązanego jej uiszczenie było nieopłacalne po to tylko, by odłożyć w czasie egzekwowany obowiązek, czy to poprzez osobiste wykonanie przez zobowiązanego, czy w drodze wykonania zastępczego. Organy obu instancji trafnie więc zaakcentowały, że wysokość nałożonej na stronę grzywny uzasadniona jest przede wszystkim względami jej celowości i skuteczności. Wyjaśnić bowiem należy, że zasada efektywności egzekucji musi być naczelną zasadą stosowania środków egzekucyjnych, gdyż celem egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do wykonania obowiązku, od którego zobowiązany uchyla się (zob. przykładowo wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1021/15).
Niezasadne są również pozostałe zarzuty strony skarżącej. Jak trafnie podniósł organ odwoławczy, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym nie można z treści art. 121 u.p.e.a. wywodzić obowiązku uzasadniania wysokości zastosowanej grzywny w celu przymuszenia możliwościami finansowymi zobowiązanego. Należy bowiem mieć na względzie, że może się on uwolnić od nałożonego obowiązku uiszczenia grzywny, wykonując ciążący na nim obowiązek o charakterze niepieniężnym (zob. przykładowo jedynie wyroki NSA: z dnia 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1148/04, z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 443/11 oraz z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I OSK 1466/14).
W ocenie Sądu, prowadzenie postępowania egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie było dopuszczalne. Przed wszczęciem postepowania organ doręczył skarżącemu upomnienie. Ponadto organ wydał tytuł wykonawczy, a zastosowany środek egzekucyjny jest środkiem najmniej uciążliwym dla skarżącego.
Trzeba mieć również na uwadze, że skoro decyzja nakładająca na stronę określony obowiązek nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, korzysta ona z domniemania prawidłowości - również w zakresie określenia przedmiotu tej decyzji, które nie może być obalone przez organ egzekucyjny. Jak stanowi art. 29 u.p.e.a. organ egzekucyjny pozbawiony jest możliwości badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, co wynika z zasady ścisłego rozdziału między postępowaniem rozpoznawczym i egzekucyjnym. W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny jest obowiązany prowadzić egzekucję i nie może on kwestionować merytorycznej treści tytułu wykonawczego. Niezależnie od tego wskazać należy, że podnoszone przez stronę skarżącą zarzuty dotyczące wadliwości nałożonego obowiązku nie mogą być uznane za uniemożliwiające wykonanie przez tę stronę obowiązku nałożonego na nią wspomnianą decyzją Starosty O., to jest umożliwienia inwestorce wejścia na działkę skarżącego w celu wykonania robót budowlanych polegających na "podkopaniu ziemi i dostępu do części fundamentów, impregnacji ściany, wykonaniu rynny odprowadzającej wodę, całkowitym ociepleniu ściany styropianem o gr. 10 cm od strony zachodniej budynku mieszkalnego usytuowanego na działce nr ewid.[...]" przy granicy z działką skarżącego. Brak jest więc podstaw, by stwierdzić, że uchylenia się przez stronę od wykonania omawianego obowiązku "nie było wynikiem złej woli skarżącego, a obiektywnie istniejącym brakiem możliwości wykonania" tego obowiązku, przez co – jak ocenia strona – naruszono art. 6 § 1 u.p.e.a. Z tych względów niezasadny był również zarzut naruszenia art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a., stanowiącego, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym.
Sąd nie dopatrzył się również w sprawie naruszenia zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz innych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na względzie, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło