II SA/Lu 177/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. i innych o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. i innych na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego opłacenia, skarżący w piśmie z dnia 7 kwietnia 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy. Do pisma skarżący załączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczając w nim, że domaga się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jest osobą długotrwale bezrobotną, nieposiadającą żadnych środków finansowych. Wykazał, że w skład jego majątku wchodzi dom drewniany o pow. [...] m2, garaż o pow. [...] m2 nieruchomość rolna o pow. [...] ha oraz działka o pow. [...] m2. Skarżący podał, że nie zna wysokości dochodów żony z pracy i emerytury, nie wie również czy żona posiada jakiekolwiek zasoby finansowe, wskazał jedynie że żona posiada udział w [...] części w niewielkim gospodarstwie rolnym. Skarżący wraz z wnioskiem nadesłał zaświadczenie urzędu pracy potwierdzające, że od dnia [...] r. jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, a od dnia [...] r. nie posiada prawa do zasiłku. W dniu 13 kwietnia 2015 r. skarżący złożył kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym ponownie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Złożenie kolejnego wniosku uzasadnił tym, że w poprzednim wniosku zapomniał wpisać, że posiada jeszcze szopę o pow. [...] m2 oraz oranżerię o pow. [...] m2. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 14 kwietnia 2015 r. skarżący nadesłał część dokumentów do złożenia których został zobowiązany. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Zgodnie z unormowaniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, sytuacji majątkowej i finansowej. Ocena czy osoba fizyczna nie może ponieść jakichkolwiek, bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby i jej rodziny (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie konieczne. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych miesięcznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynikało, jakie są stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego i kto je ponosi, skarżący podał bowiem, że jest osobą długotrwale bezrobotną i nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Należało również dokładnie wyjaśnić, jaki jest majątek i dochody żony skarżącego z tytułu pracy i emerytury. W związku z powyższym skarżącego wezwano do złożenia dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W nadesłanym na wezwanie referendarza sądowego piśmie z dnia 20 kwietnia 2015 r. skarżący podał, że na stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego składa się: wywóz śmieci [...] zł; podatek od nieruchomości wspólnej [....] zł; podatek od nieruchomości stanowiącej odrębną własność żony [...] zł; gaz z butli [...] zł energia elektryczna [...] zł; wywóz nieczystości [...] zł. Skarżący oświadczył, że wydatki te finansowane są z dochodów żony, których wysokości nie zna, ponieważ żona kategorycznie odmówiła ujawnienia tych danych. Wskazał, że faktycznie jest odseparowany od żony. Oświadczył również, że do żony należy, zarejestrowany na niego samochód osobowy [...], r. prod. [...], kupiony za kwotę [...] zł. Do pisma skarżący załączył kserokopie opłat za energię elektryczną, wywóz nieczystości i śmieci, podatek od nieruchomości i łączne zobowiązanie pieniężne. W przedstawionej sytuacji stwierdzić należy, że skarżący nie wyjaśnił wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej, w szczególności co do wysokości dochodów żony z tytułu pracy i emerytury oraz ewentualnie posiadanych przez nią zasobów finansowych. Powoływanie się na okoliczność faktycznej separacji z żoną, o ile rzeczywiście okoliczność taka ma miejsce, bowiem we wniosku PPF skarżący wykazywał żonę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jest bez znaczenia dla oceny jego zdolności ponoszenia kosztów postępowania. Przepisy prawa rodzinnego nakładają bowiem na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.), zwanej dalej k.r.o., małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są obowiązani do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny. Obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami rozciąga się również na prowadzenie postępowania sądowego. Z obowiązku tego nie zwalnia pozostawanie w separacji faktycznej, ani nawet ustanowienie rozdzielności majątkowej, bowiem w świetle przepisów prawa rodzinnego rozdzielność majątkowa małżeńska dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz samodzielnego dysponowania i zarządzania swoimi majątkami, a nie wzajemnych obowiązków małżeńskich (por. postanowienie NSA z 23 lipca 2009 r., I FZ 272/09 Lex 552228, postanowienie NSA z 10 lutego 2014 r., I FZ 530/13 Lex 1422571). Zatem majątek i dochody małżonki skarżącego, należy również brać pod uwagę przy ocenie jego możliwości płatniczych. Zwrócić należy również uwagę, że skarżący podając miesięczne koszty utrzymania wskazał jedynie na wydatki związane z utrzymaniem zajmowanej nieruchomości (energia, elektryczna, gaz, wywóz nieczystości, podatek), nie wyjaśnił natomiast jakie są wydatki związane z bieżącym utrzymaniem (żywność, środki, czystości, ubranie itp.) i skąd czerpie środki na ich pokrycie, czy wydatki te również pokrywa jego żona. W świetle powyższego uznać należy, że wbrew obowiązkowi zachowania należytej staranności, skarżący nie przedstawił swojej sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Skarżący nie nadsyłając wszystkich żądanych dokumentów, nie wyjaśniając wątpliwości, przedstawił swoją sytuację materialną fragmentarycznie, co uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jakie są realne możliwości finansowe poniesienia przez niego kosztów postępowania w przedmiotowej sprawie (por. postanowienie NSA z 23 listopada 2010 r., I OZ 875/10, Lex nr 742132). Skarżący nie wykazał zatem wystąpienia przesłanek określonych art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, jak również częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak na wstępie.