II SA/Lu 266/17
WyrokWSA w Lublinie2017-10-03
Skład orzekający: Jerzy Dudek, Joanna Cylc-Malec, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne (stypendium stażowe) wypłacone osobie, która utraciła status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia, nawet jeśli okres zatrudnienia nie pokrywał się z okresem pobierania stypendium, może zostać uznane za nienależnie pobrane w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, jeśli osoba ta została prawidłowo pouczona o obowiązkach i konsekwencjach utraty statusu bezrobotnego?Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne (stypendium stażowe) wypłacone osobie, która utraciła status osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia, jest nienależnie pobrane i podlega zwrotowi, nawet jeśli okres zatrudnienia nie pokrywał się z okresem pobierania stypendium. Kluczowe jest to, że osoba ta została prawidłowo pouczona o obowiązkach związanych ze statusem bezrobotnego i konsekwencjach jego utraty, a mimo to nie powiadomiła urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia. Brak powiadomienia, nawet przy braku bezpośredniego zamiaru wprowadzenia w błąd, wypełnia znamiona świadomego działania w rozumieniu art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ponieważ osoba ta powinna przewidywać skutki swojego zaniechania.Stan faktyczny
Skarżąca, P. S., zarejestrowana jako osoba bezrobotna, pobierała stypendium stażowe. W okresie od listopada 2014 r. podjęła zatrudnienie w spółce, o czym nie powiadomiła urzędu pracy. W związku z tym utraciła status osoby bezrobotnej. Następnie, po wznowieniu postępowania, uchylono decyzję o przyznaniu jej stypendium. Organy administracji orzekły o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego stypendium, uznając, że skarżąca, mimo prawidłowego pouczenia, świadomie wprowadziła urząd pracy w błąd, nie informując o podjęciu zatrudnienia. Skarżąca kwestionowała fakt podjęcia zatrudnienia i świadomość tego faktu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczeń nienależnie pobranych oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. P. S. została uznana za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku i zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w P.. Następnie, w dniu [...] maja 2015 r. została skierowana do odbycia stażu w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w P. na stanowisku diagnosty laboratoryjnego.
W związku z rozpoczęciem stażu, Starosta P. decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r. przyznał P. S. prawo do stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia [...] czerwca 2015 r. Pobierała ona stypendium w okresie do [...] listopada 2015 r.
Po zakończeniu stażu organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. orzekł o utracie przez P. S. prawa do stypendium od dnia [...] grudnia 2015 r.
W dniu [...] grudnia 2015 r. Powiatowy Urząd Pracy w P. uzyskał informację, że P. S. podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] grudnia 2014 r. z tytułu zatrudnienia.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. organ pierwszej instancji zawiadomił P. S. o wszczęciu postępowania w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] listopada 2014 r.
W dniu [...] stycznia 2016 r. P. S. złożyła w urzędzie pracy pisemne oświadczenie, że nie zawarła umowy i jednocześnie przyznała, że do sklepu obuwniczego [...] "chodziła tylko przez cztery dni na próbę". Wskazała, że w sklepie [...] podpisywała listę obecności.
Organ pierwszej instancji pozyskał dodatkową informację z firmy [...] S.A. w P. (pismo z dnia 25.01.2016 r.) potwierdzającą świadczenie przez P. S. pracy od [...] listopada 2014 r. do [...] listopada 2014 r. i otrzymanie z tego tytułu przychodu w kwocie [...]zł.
W świetle powyższego decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez P. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2014 r. z powodu podjęcia zatrudnienia.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu drugiej instancji z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...]
Kolejną decyzją z dnia [...] maja 2016 r., wydaną po wznowieniu postępowania, organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie przyznania prawa do stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] czerwca 2015 r. i jednocześnie orzekł o odmowie przyznania P. S. prawa do stypendium od dnia [...] czerwca 2015 r. z powodu niespełnienia wymogów ustawowych.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody L. z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...]
Decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] oraz decyzja z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...] nie zostały zaskarżone do sądu administracyjnego, wskutek czego stały się prawomocne.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2016 r. organ pierwszej instancji zawiadomił P. S. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od [...] czerwca 2015 r. do [...] listopada 2015 r. w wysokości [...] zł brutto i powiadomił o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zebranych dowodów w sprawie.
Decyzją z dnia [...] listopada 2016 r. organ orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, tj. stypendium z tytułu odbywania stażu za okres od [...] czerwca 2015 r. do [...] listopada 2015 r. w wysokości [...] zł brutto.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wojewody L. z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnieniu i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065 ze zm., dalej: ustawa), podniósł, że P. S. wprowadziła w błąd powiatowy urząd pracy.
W ocenie organu, w przypadku wprowadzenia w błąd istotną cechą jest zamiar i świadomość osoby, która to świadczenie pobrała, co do faktu, że jej się ono nie należało. Dla stwierdzenia, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, świadomie wprowadziła organ w błąd, konieczne jest wykazanie, że w sposób prawidłowy została ona pouczona o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym także o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń przysługujących osobom bezrobotnym. Zdaniem organu, nie można, na gruncie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, ograniczać świadomego wprowadzenia w błąd jedynie do zamiaru bezpośredniego. Jako wyczerpujące znamiona hipotezy z tego przepisu należy uznać zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd. jak i działania realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający nie ma bezpośredniego zamiaru wprowadzenia organu w błąd co do danej okoliczności, ale według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi. Znajduje to uzasadnienie w kontekście obowiązku organu dotyczącego pouczenia o okolicznościach mających znaczenie dla przyznanego świadczenia.
Organ podkreślił, że prawidłowe pouczenie bezrobotnego skutkuje powstaniem po stronie ubiegającej się o przyznanie świadczenia obowiązku przewidywania skutków wprowadzenia organu w błąd co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W szczególności zaś nic można przyjąć braku świadomości i wyłączenia działania z zamiarem wprowadzenia organu w błąd, w przypadku złożenia nieprawdziwego oświadczenia, czy zatajenia określonych faktów i okoliczności, o których składający oświadczenie posiada stosowaną wiedzę. Za okoliczność wyłączającą świadomość działania nie można w tym przypadku uznać niezapoznania się z pouczeniem i treścią podpisywanego oświadczenia. Wojewoda stwierdził, że wprowadzenie organu w błąd, w przypadku braku zamiaru bezpośredniego, może nastąpić również przez przemilczenie istotnych dla sprawy okoliczności.
Zdaniem organu, kluczowa jest treść pouczeń udzielonych P. S. w dniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w P..
Organ odwoławczy, dokonując analizy akt sprawy, ustalił, że w dniu rejestracji w urzędzie, tj. [...] lipca 2014 r. P. S. została prawidłowo pouczona o obowiązkach związanych ze statusem osoby bezrobotnej oraz o ustawowych przesłankach warunkujących uzyskanie i następnie posiadanie statusu osoby bezrobotnej.
W ocenie organu odwoławczego, treść udzielonych pouczeń i informacji jest czytelna i zrozumiała. P. S. powinna zatem mieć świadomość, że podjęcie pracy zarobkowej, nawet krótkotrwałej, stanowi okoliczność skutkującą utratą statusu osoby bezrobotnej, natomiast świadczenie pobrane za okres, za który nie spełnia warunków osoby bezrobotnej, należy uznać za nienależnie pobrane. Otrzymana przez nią informacja o prawach i obowiązkach bezrobotnych, jest informacją czytelną i nie wymagała dokonywania jakichkolwiek interpretacji.
W świetle powyższego wojewoda przyjął, że będąc osobą bezrobotną, miała ona świadomość obowiązku informowania urzędu pracy o każdej zmianie i okoliczności mającej wpływ na posiadany status osoby bezrobotnej, a w szczególności o obowiązku powiadomienia w ciągu 7 dni o podjęciu zatrudnienia.
Wojewoda podkreślił, że w przypadku jakichkolwiek wątpliwości co do treści otrzymanej informacji P. S. mogła przed dniem faktycznego rozpoczęcia pracy (tj. przed dniem [...] listopada 2014 r.), zgłosić się do urzędu pracy w celu wyjaśnienia wątpliwości.
Ponadto organ wskazał, że będąc prawidłowo pouczoną o obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, P. S. nie powiadomiła urzędu pracy o fakcie podjęcia pracy (nawet kilkudniowej), nie tylko bezpośrednio po jej podjęciu, ale również w dniu otrzymania skierowania do odbycia stażu w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w P., tj. w dniu [...].05.2015 r.
Skargę na powyższą decyzję wniosła P. S., zarzucając:
a/ naruszenie prawa materialnego, tj. art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji;
b/ naruszenie prawa procesowego, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy w postępowaniu pierwszoinstancyjnym doszło do naruszenia art. 77 k.p.a. poprzez niezbadanie w sposób wyczerpujący i nierozpoznanie w sposób całościowy materiału dowodowego oraz oparcie zaskarżonej decyzji wyłącznie na ustaleniach faktycznych, które zostały przekazane przez [...] S.A. w P., a także naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, oparcie się w znacznej mierze na informacjach złożonych przez [...] S.A. w P. oraz nieuwzględnienie podnoszonych przez skarżącą okoliczności wprowadzenia jej w błąd przez tę spółkę;
- art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, gdy potrzeba taka istniała w związku z wadliwie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym przed organem pierwszej instancji oraz niepodjęciem przez ten organ czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez zmianę decyzji Wojewody L. oraz o zasadzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Skarżąca wyjaśniła, że nie sposób przypisać jej zachowaniu działania z premedytacją. Wskazała, że w sklepie [...] S.A. była jedynie przez pięć dni i w tym czasie nie podpisała umowy o pracę, nie doszło również do złożenia przez nią oświadczenia woli o chęci podjęcia zatrudnienia w [...] S.A. Tym samym nie była świadoma, że podlega w związku z tym ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia. Skarżąca podniosła, że nikt z działu kadr nie poinformował jej o odprowadzaniu składek ani nie informował, że te kilka dni "przyuczenia" w sklepie [...] S.A. zostało potraktowane jako formalne zatrudnienie. Wyjaśniła, że wbrew temu, co podano w piśmie wystosowanym przez [...] S.A. do PUP w P. z dnia [...].01.2016 r., Powiatowy Urząd Pracy w P. zwracał się do [...] S.A. o udostępnienie dokumentacji związanej z jej rzekomym zatrudnieniem, ale odpowiedź [...] S.A. była bardzo ogólnikowa, enigmatyczna i nie przesądzała tego, że została przez spółkę formalnie zatrudniona. Wskazała, że wśród dokumentów dostarczonych przez sklep znalazły się m.in. lista obecności za miesiąc listopad 2014 r., indywidualna miesięczna karta ewidencji czasu pracy oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...].11.2015 r. dotyczące możliwości zatrudnienia jej na stanowisku sprzedawcy. Zdaniem skarżącej, brak jednak najważniejszego dokumentu — umowy o pracę przez nią podpisanej. Dlatego też, zdaniem skarżącej, nie zostały przez nią podjęte działania celem zgłoszenia powyższego w PUP w P.. Podniosła, że gdyby tylko była świadoma, że z tego tytułu musi się wyrejestrować w urzędzie pracy, z pewnością by to uczyniła.
Bez znaczenia w niniejszej sprawie jest, zdaniem skarżącej, złożenie przez spółkę [...] umowy o pracę podpisanej jedynie przez kierownika działu kadr, gdyż polski porządek prawny nie przewiduje zawarcia stosunku pracy przez złożenie tylko jednego oświadczenia woli (w tym przypadku pracodawcy). Nie zostało jednoznacznie wykazane, że została formalnie zatrudniona przez [...] S.A. Ponieważ, w ocenie skarżącej, nie zostało udowodnione, że podjęła zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, nie można mówić o nienależnie pobranym świadczeniu.
Zdaniem skarżącej, w świetle powyższego, a także wobec braku nachodzenia na siebie okresów pobierania świadczenia oraz wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę, w sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, określone w art. 76 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Wojewody L. z dnia [...] stycznia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazania P. S. zwrotu nienależnie pobranego stypendium stażowego.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotnym jest m.in. osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej. W myśl art. 53 ust. 1 ustawy, bezrobotni mogą zostać skierowani do odbycia stażu, a w czasie jego odbywania przysługuje im stypendium. Z art. 53 ust. 6 ustawy wynika, że stypendium przysługuje wyłącznie w okresie odbywania stażu, co oznacza, że nie przysługuje w przypadku, gdy staż został zakończony wskutek upływu czasu, na jaki została zawarta umowa stażowa lub w związku z pozbawieniem bezrobotnego możliwości kontynuowania stażu. Stypendium takie nie przysługuje również wówczas, gdy osoba odbywająca staż zostanie pozbawiona statusu osoby bezrobotnej.
Powyższe oznacza, że ze statusu osoby bezrobotnej mogą korzystać tylko osoby poza zatrudnieniem lub niewykonujące innej pracy zarobkowej. Zatem jakakolwiek aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie jako zatrudnienie lub inna praca zarobkowa stanowi przesłankę utraty tego statusu i to niezależnie od jej wymiaru czasowego, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów.
W niniejszej sprawie skarżąca została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] listopada 2014 r. prawomocną decyzją z dnia [...] lutego 2016 r.
W obrocie prawnym funkcjonuje również prawomocna decyzja z dnia [...] maja 2016 r., wydana po wznowieniu postępowania, którą organ pierwszej instancji uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie przyznania P. S. prawa do stypendium w wysokości [...] zł miesięcznie od dnia [...] czerwca 2015 r. i jednocześnie orzekł o odmowie przyznania jej prawa do stypendium od dnia [...] czerwca 2015 r. z powodu niespełnienia wymogów ustawowych.
Stosownie do art. 76 ust. 1 ustawy, osoba, która pobierała nienależne świadczenie pieniężne, obowiązana jest do zwrotu świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji w przedmiocie obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenia zdrowotne.
Zaś ust. 2 pkt 2 tego przepisu stanowi, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne w rozumieniu ust. 1 uważa się między innymi świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie.
Dla stwierdzenia, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, świadomie wprowadziła organ w błąd, konieczne jest wykazanie, że w sposób prawidłowy została ona pouczona o okolicznościach istotnych dla przyznania świadczenia, w tym o przesłankach, które w sposób negatywny warunkują pobieranie świadczeń.
Nie można przy tym, na gruncie art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy, ograniczać świadomego wprowadzenia organu w błąd jedynie do zamiaru bezpośredniego. Jako wyczerpujące znamiona hipotezy tego przepisu uznać należy zarówno działania podejmowane z zamiarem bezpośredniego wprowadzenia organu w błąd, jak i działania realizowane z zamiarem pośrednim, który przejawia się w tym, że działający według wszelkiego prawdopodobieństwa mógł się spodziewać, że skutek taki nastąpi. Znajduje to swoje uzasadnienie w kontekście obowiązku organu dotyczącego pouczenia o okolicznościach mających znaczenie dla przyznania świadczenia. Uznać bowiem należy, że jego realizacja skutkuje powstaniem po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia obowiązku przewidywania skutków wprowadzenia organu w błąd co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W szczególności zaś nie można przyjąć braku świadomości i wyłączenia działania z zamiarem wprowadzenia organu w błąd w przypadku złożenia nieprawdziwego oświadczenia co do okoliczności, o których składający to oświadczenie posiada stosowną wiedzę (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 30 września 2010 r., w sprawie II SA/Op 368/10 czy wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 maja 2011 r., w sprawie II SA/Bd 251/11).
Innymi słowy, w przypadku świadczeń nienależenie pobranych, określona w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy przesłanka świadomego wprowadzenia w błąd nie występuje jedynie w sytuacji, gdy stronie nie wyjaśniono, jakie okoliczności decydują o uznaniu za osobę bezrobotną i jakie obowiązki wiążą się z przyznaniem tego statusu.
W rozpatrywanej sprawie podstawą uznania przez organy, że pobrane przez skarżącą świadczenie w postaci stypendium stażowego, o którym mowa w art. 53 ust. 6 ustawy, miało charakter nienależny i podlega obowiązkowi zwrotu było ustalenie, że skarżąca, mając status osoby bezrobotnej i będąc prawidłowo pouczoną o związanych z tym obowiązkach, nie powiadomiła powiatowego urzędu pracy o fakcie podjęcia pracy w spółce [...] S.A., a tym samym wprowadziła organ w błąd.
W dniu [...] lipca 2014 r., w którym P. S. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna, została ona prawidłowo pouczona o ustawowych przesłankach warunkujących uzyskanie i posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Wypełniając "Kartę rejestracyjną bezrobotnego", złożyła na stronie C oświadczenie, że jest osobą niezatrudnioną (pkt 1) i jednocześnie zobowiązała się do osobistego zawiadamiania powiatowego urzędu pracy o wszelkich zmianach danych przekazanych w trakcie rejestracji oraz w złożonych oświadczeniach, w terminie 7 dni od dnia ich wystąpienia oraz do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, w przypadku niespełniania warunków wymienionych w ustawie (pkt 19). Ponadto w dniu rejestracji otrzymała informację dla osób rejestrujących się w powiatowym urzędzie pracy zawierającą pouczenia o uprawnieniach i obowiązkach osób bezrobotnych, wynikających z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W części II pkt 1 tej informacji zawarto pouczenie, że status bezrobotnego ma osoba, która nie jest zatrudniona, tzn. nie wykonuje pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego oraz umów o pracę nakładczą, zaś w części III pkt 1 poinformowano, że bezrobotny traci status bezrobotnego, gdy nie spełnia warunków, o których mowa w pkt II. Ponadto skarżąca została pouczona, że bezrobotny jest obowiązany zawiadomić w ciągu 7 dni powiatowy urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego. Bezrobotny, który podjął zatrudnienie lub inną pracę zarobkową bez powiadomienia o tym właściwego urzędu pracy, podlega karze grzywny nie niższej niż 500 zł (część V pkt 4).
W treści tej informacji wskazano również, że za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń łub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie (część IV pkt 11).
Skarżąca potwierdziła własnoręcznym podpisem, zapoznanie się z otrzymanymi informacjami (pouczeniami), zobowiązując się do ich przestrzegania.
Oceniając treść i zakres pouczeń, należy podzielić stanowisko wojewody, że były one prawidłowe i skuteczne, zaś skarżąca była świadoma znaczenia określonych faktów, w tym okoliczności decydujących o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej, której przysługują określone w ustawie świadczenia. Skarżąca otrzymała informację pełną, jasną i nie wymagającą jakiejkolwiek interpretacji jej treści. Była również świadoma tego, co należy rozumieć pod pojęciem nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że skarżąca jest osobą posiadającą wyższe uniwersyteckie wykształcenie, a zatem zrozumienie treści tego pouczenia nie powinno sprawiać jej trudności.
Podkreślić ponadto należy, że z akt administracyjnych nie wynika, aby w czasie odbierania pouczeń, czy w okresie późniejszym skarżąca zgłaszała organowi, że nie rozumie pojęcia "bezrobotny", obowiązków bezrobotnego, czy konsekwencji ich niedopełnienia.
Wbrew stanowisku skarżącej, nawiązała ona stosunek pracy ze spółką [...] S.A., o czym nie powiadomiła powiatowego urzędu pracy. W myśl art. 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.), nawiązanie stosunku pracy oraz ustalenie warunków pracy i płacy, bez względu na podstawę prawną tego stosunku, wymaga zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika.
Z przepisu tego wynika, że warunkiem nawiązania stosunku pracy są zgodne oświadczenia woli obydwu jego stron. Oświadczenie woli może być wyraźne i ujęte w formie pisemnej, jak tego wymagają przepisy kodeksu pracy, bądź też dorozumiane, wynikające z zachowania się stron. Takie dorozumiane zawarcie umowy o pracę istnieje zwykle wówczas, gdy pracodawca dopuszcza pracownika do wykonywania pracy i płaci mu wynagrodzenie (wyrok SN z dnia 31 sierpnia 1977 r., I PRN 112/77/373).
Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że P. S. świadczyła pracę dla spółki [...] S.A. od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] listopada 2014 r. i otrzymała z tego tytułu przychód w kwocie [...]zł. W tym okresie podlegała ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu zatrudnienia. Skoro, jak twierdzi sama skarżąca, "do sklepu obuwniczego [...] chodziła tylko przez cztery dni na próbę", podpisywała listę obecności i uzyskała z tego tytułu wynagrodzenie, to stosunek pracy został nawiązany mimo, że skarżąca nie podpisała umowy o pracę.
Nie ma wprawdzie podstaw, by uznać, że skarżąca wprowadziła powiatowy urząd pracy w błąd celowo, ale nie dopełniając obowiązku powiadomienia o podjęciu pracy powiatowego urzędu pracy, a tym samym nie stosując się do udzielonego jej prawidłowo pouczenia, skarżąca wykazała się niedbalstwem, co wypełnia znamiona świadomego działania, o którym mowa w art. 76 ust. 2 pkt 2 ustawy.
Bez znaczenia dla powyższej oceny jest też okoliczność, że okres zatrudnienia w [...] S.A. oraz okres pobierania stypendium z tytułu odbywania stażu nie pokrywały się. Warunkiem przyznania tego stypendium jest bowiem posiadanie statusu osoby bezrobotnej. Skarżąca ten status utraciła już z dniem [...] listopada 2014 r., co zostało stwierdzone prawomocną decyzją i w okresie wykonywania stażu, tj. od dnia [...] czerwca 2015 r. do dnia [...] listopada 2015 r., tego statusu nie posiadała.
Mając zatem na uwadze stan faktyczny i prawny rozpoznawanej sprawy, należy uznać, że organ był obowiązany do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Stąd brak było podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa skutkującego wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy, skarga jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło