II SA/Lu 273/22

WyrokWSA w Lublinie2022-06-21

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Bogusław Wiśniewski, Marcin Małek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jeśli zakres tej opieki nie uniemożliwia podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej?
Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje tylko wtedy, gdy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym jest na tyle intensywny i czasochłonny, że obiektywnie uniemożliwia podjęcie lub kontynuowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Samo sprawowanie opieki, nawet codziennej, ale nieabsorbującej czasu w stopniu wykluczającym pracę, nie stanowi podstawy do przyznania świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca B. K. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na datę powstania niepełnosprawności matki oraz brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że choć kryterium daty powstania niepełnosprawności jest niezgodne z Konstytucją, to skarżąca nie spełnia podstawowego warunku – brakuje związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a sprawowaniem stałej opieki, ponieważ zakres czynności opiekuńczych nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski Asesor sądowy Marcin Małek (sprawozdawca) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 28 stycznia 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1022/21/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzją z 28 stycznia 2022 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm. dalej jako "u.ś.r.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącej B. K. od decyzji Wójta Gminy Biała Podlaska z 5 października 2021r. o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, B. K. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wyżej opisaną decyzją organ pierwszej instancji, odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką B. K., legitymującą się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o niezdolności do samodzielnej egzystencji. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest, po pierwsze data powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki i po drugie, brak związku przyczynowo - skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Uzasadniając ten ostatni powód odmowy przyznania świadczenia organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie mieszka z matką, a tylko do niej przyjeżdża i wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Organ opisał stan zdrowia B. K. i czynności, przy których wymaga pomocy oraz czynności, które wykonuje jej córka i stwierdził, że w jego ocenie rozmiar i zakres opieki nie wymusza rezygnacji z podjęcia pracy zarobkowej. Od powyższej decyzji odwołała się skarżąca, zarzucając naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez nieuwzględnienie okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej nie wypełnia przesłanki, o której mowa w tym przepisie. Jak wskazała, przepis ten nie uzależnia otrzymania przedmiotowego świadczenia od obowiązku sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nieustannie przez całą dobę, a ona sprawuje opiekę nad matką, która to opieka wiąże się z rezygnacją przez nią z zatrudnienia. Wskazując na powyższe wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie co do istoty poprzez przyznanie przedmiotowego świadczenia. Przywołaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, że odpowiada ona prawu, co uzasadnia utrzymanie jej w mocy. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 17 ust. 1b u.ś.r. wydając rozstrzygnięcie w oparciu o niekonstytucyjną normę prawną. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, orzekł bowiem, że przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje stanowisko, podzielane przez wojewódzkie sądy administracyjne i przez Kolegium, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Zdaniem Kolegium, wskazane naruszenie nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy gdyż skarżąca nie spełnia podstawowego warunku przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest związek przyczynowo - skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną matką, czyli przesłanki o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. W tym natomiast zakresie stanowisko organu pierwszej instancji jest prawidłowe. Mianowicie, w tym aspekcie Kolegium podniosło, że B. K. mimo wielu chorób i ograniczeń ruchowych nie mieszka ze skarżącą i nie chce się do niej przeprowadzić. Skarżąca dojeżdża do matki, i jak wynika z jej własnych wyjaśnień jej opieka polega na tym, że codziennie pomaga matce w czynnościach higienicznych, czasami pomaga w wymianie pieluchomajtek, czasami zaprowadza do toalety, czasami wykonuje z matką ćwiczenia i robi masaż kręgosłupa. Ponadto robi i przywozi matce zakupy, pali w piecu w sezonie grzewczym, grzeje wodę do umycia się. Skarżąca wozi też matkę do lekarzy, ale wizyty nie są regularne. Nie wykonuje natomiast takich czynności, jak mierzenie ciśnienia, poziomu cukru, nie podaje insuliny i leków, nie smaruje maściami przeciwodleżynowymi, nie przygotowuje ubrań i nie pomaga w ubieraniu się, nie wychodzi z matką na spacer, nie czyta jej książek, nie układa do snu i nie czuwa podczas snu. Z wyjaśnień skarżącej złożonych podczas wywiadu środowiskowego wynika, że posiłki matka przygotowuje sama. Tym samym czynności wykonywane przez skarżącą i przez nią samą wymienione nie są tak zintensyfikowane i absorbujące czasowo, by mogły uniemożliwić podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Większość czynności to czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, pranie, sprzątanie, palenie w piecu, załatwianie spraw urzędowych i wizyt lekarskich), które nie wymagają całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Jednocześnie Kolegium podkreśliło, że podziela powszechnie akceptowany pogląd, że w art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o opiekę stałą i długotrwałą, niekoniecznie całodobową. Zakres opieki skarżącej nad matką nie cechuje się natomiast stałością i długotrwałością. Jest to opieka codzienna, ale doraźna i ma taki zakres, że przy zwyczajnej organizacji dnia codziennego dałoby się pogodzić z aktywnością zawodową a zatem nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca, zastępowana przez zawodowego pełnomocnika prawidłowość decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym zakwestionowała, poprzez skargę skierowaną do Sądu, podnosząc w niej zarzut naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładni art. 17 ust. 1 u.ś.r., tj. przyjęcie, że niepodejmowanie przez nią pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką nie wypełnia przesłanki niepodejmowania zatrudnienia lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Uzasadniając ten zarzut podniosła jedynie, że ze względu na opiekę sprawowaną nad matką nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze. Przytoczyła również poglądy sądów administracyjnych na istotę "stałej i długoterminowej" opieki, o której stanowi w art. 17 ust. 1 u.ś.r. i wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Nadto wniosła o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Do skargi dołączyła oświadczenie dotyczące wykonywanych przez nią czynności opiekuńczych oraz zaświadczenie lekarskie opisujące stan zdrowia jej matki. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpatrzenie sprawy na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny stosownie do swojej kognicji kontroluje zgodność z prawem między innymi decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Sąd nie jest natomiast władny oceniać takich okoliczności, jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem organu oraz czy orzeczenie to wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony i im podobnych. Jednocześnie, sąd administracyjny nie ma możliwości orzeczenia co do meritum sprawy. Dokonana przez Sąd zgodnie z powyższymi zasadami kontrola legalności decyzji zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji, prowadzi do konstatacji że są one zgodne z przepisami prawa, wobec czego skarga nie może zostać uwzględniona. Przedmiotem żądania skarżącej, wyrażonego w jej wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne było przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką - B. K.. Wniosek ten podlegał zatem rozpatrzeniu w oparciu o przepisy przywoływanej w części historycznej niniejszego uzasadnienia u.ś.r., w szczególności jej art. 17. Na wstępie Sąd podkreśla, że nie budzi żadnych wątpliwości prawidłowość stanowiska Kolegium dotyczącego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy. Zasadnie bowiem Kolegium uznało, że nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ww. przepis, którego niezgodność z konstytucyjną zasadą równości została stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. K 38/13. Kwestia ta, jako już utrwalona w orzecznictwie nie wymaga szerszego omówienia a przedstawione przez organ odwoławczy wywody i wnioski jej dotyczące są właściwe i Sąd podziela takie właśnie stanowisko. Kolegium uznało jednakże, że istnieją inne okoliczności wykluczające przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego. Mianowicie - jego zdaniem - przeszkodą w przyznaniu wnioskowanego świadczenia jest brak związku przyczynowo - skutkowego między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem stałej opieki nad niepełnosprawną matką (art. 17 ust. 1 u.ś.r.). Stanowisko to Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Mianowicie z akt administracyjnych sprawy wynika, że matka skarżącej legitymuje się - ważnym do 31 sierpnia 2022 r. - orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji wydanym na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jest równoznaczne ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma zatem ustalenie, czy w tym konkretnym przypadku zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W kontekście powyższego zauważyć należy, że omawiana ustawa nie zawiera definicji sprawowania opieki. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika natomiast, że opieka ta musi być stała, lub długoterminowa. Te określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., I OSK 2201/15). Oczywiście warunku "stałej" opieki, nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała, w sensie trwałości, a długotrwała w sensie rozciągłości w czasie. Zakres czasowy opieki wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (por. wyrok WSA w Krakowie z 9 grudnia 2019 r., III SA/Kr 1164/19). Istotą opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., jest nie tylko jej stałość i ciągłość, ale przede wszystkim zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana, zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 3 lipca 2019 r., II SA/Rz 535/19). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela poglądy judykatury wskazujące, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., I OSK 2454/11). Chodzi tu zatem o sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyroki NSA z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19; z 23 października 2021 r., I OSK 1148/20). Opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę w wykonywaniu pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości i konieczności wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z 16 kwietnia 2021 r., I OSK 2859/20 i z 18 maja 2021 r., I OSK 275/21). Przenosząc te ogólne uwagi interpretacyjne na grunt rozpoznawanej sprawy, należało stwierdzić, że organy wykazały w sposób przekonujący, że skarżąca nie wykonuje wobec swojej niepełnosprawnej matki opieki, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Mianowicie, jak wynika z ustaleń organów, matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem Lekarza Orzecznika ZUS o trwałej niezdolności do samodzielnej egzystencji. Z zaświadczenia lekarskiego z 15 czerwca 2021 r. wynika, że podstawową jej chorobą jest niewydolność serca, natomiast choroby współistniejące to choroba wieńcowa, choroba nadciśnieniowa, niewydolność naczyń mózgowych, depresja, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa, choroba zwyrodnieniowa stawów kolanowych. Z zaświadczenia tego wynika też, że nie może poruszać się i funkcjonować bez pomocy osób drugich i stan jej zdrowia pogarsza się. Z zaświadczenia lekarskiego z 28 lipca 2021 r. wynika natomiast, że matka skarżącej leczy się z powodu uszkodzenia nerwu strzałkowego, polineuropatii, dyskopatii, zespołu bólowego korzeniowego, zwyrodnienia wielostawowego, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu II i niewydolności serca. Zestawienie powyższych chorób i dolegliwości z czynnościami wykonywanymi przez skarżąca prowadzi jednak do wniosku, że te nie są tego rodzaju oraz rozmiaru, iż uniemożliwia to podjęcie przez skarżącą jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Ze zgromadzonych w toku postępowania dowodów wynika, że matka skarżącej porusza się za pomocą sprzętu ortopedycznego. Ze względu na problemy z poruszaniem się nie jest w stanie np. zrobić zakupów, prania czy posprzątać mieszkanie. Wiele czynności jest jednak w stanie wykonać samodzielnie. W szczególności nie jest osobą leżącą, nie wymaga karmienia ani pomocy w załatwianiu potrzeb fizjologicznych. Jest zatem osobą w miarę samodzielną w czynnościach dnia codziennego. O tym, że mimo wielu chorób i ograniczeń ruchowych nie wymaga całkowitej i nieustannej opieki świadczy również fakt, że nie mieszka ze skarżącą i nie chce się do niej przeprowadzić. Skarżąca dojeżdża bowiem do matki, a w ramach tych wizyt jej opieka polega na tym, że codziennie pomaga matce w czynnościach higienicznych, czasami pomaga w wymianie pieluchomajtek, czasami prowadza do toalety, czasami wykonuje z matką ćwiczenia i robi masaż kręgosłupa. Ponadto robi i przywozi matce zakupy, pali w piecu w sezonie grzewczym, grzeje wodę do umycia się. Skarżąca wozi też matkę do lekarzy, ale wizyty nie są regularne. Nie wykonuje natomiast takich czynności, jak mierzenie ciśnienia, poziomu cukru, nie podaje insuliny i leków, nie smaruje maściami przeciwodleżynowymi, nie przygotowuje ubrań i nie pomaga w ubieraniu się, nie układa do snu i nie czuwa podczas snu. Nadto z wyjaśnień skarżącej wynika, że posiłki matka przygotowuje sobie sama. W tych okolicznościach słusznym było uznanie, że opieka skarżącej nie świadczy o wypełnieniu warunku ścisłego i bezpośredniego związku między niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaną opieką. Czynności takie jak pranie, sprzątanie, robienie zakupów i pomoc w myciu i utrzymaniu higieny osobistej wykonywane przez skarżącą stanowią bowiem typowe czynności opiekuńcze, które może wykonywać również jako osoba czynna zawodowo. Te oraz pozostałe ustalone przez organy czynności wykonywane przez skarżącą składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego (robienie zakupów, pranie, sprzątanie, palenie w piecu, załatwianie spraw urzędowych i wizyt lekarskich), które nie wymagają całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Wobec tego nie można uznać, że to właśnie opieka nad matką, z racji czasochłonności i charakteru wykonywanych czynności, uniemożliwia skarżącej aktywność zawodową. Skarżąca nie wykonuje w związku ze stanem zdrowia matki żadnych ekstraordynaryjnych, szczególnych czynności, pochłaniających tyle czasu, by niemożliwe było podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu uzasadnione jest stanowisko organów o braku bezpośredniego związku między koniecznością stałej opieki nad matką a tym, że skarżąca nie podejmuje jakiegokolwiek zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Innymi słowy rezygnacja z pracy zawodowej musi nastąpić w celu sprawowania opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Tym samym nie znalazło potwierdzenia stanowisko skarżącej, że ze względu na sprawowaną opiekę nie jest w stanie podjąć zatrudnienia nawet w najmniejszym wymiarze czasowym. W ocenie Sądu organy prawidłowo zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, z którego wynika, że zakres obiektywnie koniecznej opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką nie uniemożliwia skarżącej podjęcia zatrudnienia. Do podważenia powyższego stanowiska nie prowadzi również w żaden sposób dołączone do skargi oświadczenie skarżącej i zaświadczenie lekarskie z 21 lutego 2022 r., a zatem wystawione niemal miesiąc po wydaniu zaskarżonej decyzji przez Kolegium. Podkreślić bowiem należy, że Sąd ocenia legalność zaskarżonego rozstrzygnięcie na datę jego wydania, a w tej dacie okoliczności podniesione przy skardze nie istniały, co jednoznacznie wynika z materiału sprawy. W związku z tym należy jednak za organem odwoławczym powtórzyć, że oddalenie skargi na przedmiotowe rozstrzygnięcie nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej, co oznacza, że skarżąca może kolejny raz występować o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, oczywiści o ile zmienią się istotne z punku widzenia art. 17 ust. 1 u.ś.r. okoliczności, czyli gdy zakres opieki skarżącej nad matką zwiększy się na tyle, że nie można będzie go pogodzić z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Podsumowując, w tym stanie rzeczy zaskarżone rozstrzygnięcie orzekające o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, należało uznać za zasadne w świetle art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a nadto wydane z zachowaniem zasad postępowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., oraz opatrzone uzasadnieniem odpowiadającym kryteriom z art. 107 § 3 K.p.a. Z tych względów Sąd, na postawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło