II SA/Lu 353/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent Marzena Okoń, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 lipca 2011 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia podziału nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] K. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta, po rozpoznaniu wniosku W. A. M. O. R. w L., zatwierdził podział nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów gminy L. nr 3/51, położonej przy A. R. w L., na 8 działek o numerach 3/56, 3/57 , 3/58 , 3/59, 3/60, 3/61, 3/62 i 3/63. W uzasadnieniu podano, że podziału dokonano w celu realizacji roszczeń do części nieruchomości, wynikających z art. 209a ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po rozpoznaniu odwołania Wspólnoty Mieszkaniowej W. 19 w L., Wspólnoty Mieszkaniowej A. R. 34 w L. i Wspólnoty Mieszkaniowej S. 4 w L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze uznając, że odwołujący się nie są stroną postępowania o podział nieruchomości. Organ odwoławczy wyjaśnił, że stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie , albo , kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W rozpoznawanej sprawie interes prawny ma wyłącznie Skarb Państwa reprezentowany przez W. A. M. Legitymacji strony nie posiadają natomiast właściciele nieruchomości sąsiadujących z dzieloną nieruchomością, ponieważ nie mogą wskazać przepisu prawa materialnego z którego wywodzą swój interes prawny. Kolegium zaznaczyło, że wprawdzie na nieruchomości dzielonej ustanowione zostały służebności drogowe na rzecz każdorazowego właściciela nieruchomości działek nr 3/46 i 3/48 polegające na prawie przejazdu i przechodu przez te działki, to podział nie ma na nie wpływu, skoro zgodnie z art. 290 § 2 k.c w razie podziału nieruchomości obciążonej służebność utrzymuje się w mocy na częściach utworzonych przez podział. Stwierdzenie natomiast, że wnoszący odwołanie nie są stroną obliguje organ do umorzenia postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt.3 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Wspólnota Mieszkaniowa W. 19 zarzuciła decyzji Kolegium błędną interpretację art.28 kpa i wniosła o jej uchylenie. Powołując się na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca dowodziła, że kwestia stron postępowania podziałowego nie jest rozumiana jednolicie. W jej ocenie ma ona interes prawny w postępowaniu, ponieważ jej nieruchomości przylegają do innej nieruchomości i przez cały czas kwestionowane były jej granice od strony wschodniej. Obecny podział powoduje, że proponuje się jej przejęcie terenu przylegającego do budynku przy ulicy W. 17, przez co blokuje dojazd i dojście do tego budynku. Skarżąca wyjaśniła, że racjonalnym byłoby ustalenie granicy po stronie wschodniej w linii prostej. Według niej podział utrudnia prawidłowe korzystanie z nieruchomości w tym dojazd i dojście do budynku i w tym upatruje własnego interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Z przepisu tego wynika, iż elementem kwalifikującym dany podmiot jako stronę w postępowaniu administracyjnym jest interes prawny lub obowiązek. W uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 1997r. (OPS 9/96 ONSA/1997/3/102) wyjaśniono, że kategoria interesu prawnego, na której oparta jest legitymacja procesowa w postępowaniu administracyjnym, należy do prawa materialnego. W przepisach tego prawa musi być norma lub normy prawne przewidujące w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu (podmiotów) możliwość wydania decyzji administracyjnej (lub niekiedy postanowienia). W wypadku normy prawnej uprawniającej określony podmiot może (czy też powinien) uzyskać rozszerzenie sfery swoich możliwości zachowań zgodnych z prawem, a w wypadku normy zobowiązującej może (powinien) być obarczony powinnością określonego zachowania wyznaczonego zakazem lub nakazem zawartym w normie ustawowej. Taka przewidziana w przepisach prawa materialnego możliwość (lub obowiązek) konkretyzacji uprawnień i obowiązków określonego podmiotu oznacza, że interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa oznacza w istocie związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu, a sprawą administracyjną, w której taka konkretyzacja uprawnień lub obowiązków ma nastąpić i - w konsekwencji - decyzją administracyjną, stanowiącą rozstrzygnięcie sprawy, czyli autorytatywne ustalenie tych uprawnień lub obowiązków (wyrok NSA z dnia 10 marca 1989 r. sygn. IV SA 1254/88, nie publ.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zgodnie przyjmuje się, że w świetle powołanego przepisu właściciele nieruchomości przylegającej bezpośrednio do innej nieruchomości, w odniesieniu do której na wniosek jej właściciela wszczęte zostało postępowanie administracyjne o podział, nie są stronami tego postępowania ( por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2011r. I OSK 669/10 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok NSA z dnia 28 stycznia 1997r. SA/Gd 3467/95 ONSA 1997/4/180, wyrok NSA z dnia 27 listopada 2008r. I OSK 1688/07 LEX Nr 542616, wyrok WSA w Krakowie z dnia 12 sierpnia 2008r. II SA/Kr 1262/05 LEX nr 499808 i podane tam orzecznictwo). Wynika to stąd, że wniosek o podział nieruchomości może złożyć wyłącznie właściciel lub użytkownik wieczysty, a w samym postępowaniu nie przesądza się przeznaczenia nowo wydzielonych działek, sposobu ich zagospodarowania, ani dalszego łączenia z innymi nieruchomościami. Słusznie jednak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 2009r. (I OSK 91/09 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), powołanym zresztą w skardze, że powyższe stanowisko nie może być obowiązujące bez względu na okoliczności. Trafnie sąd zaznaczył, że w postępowaniu podziałowym właścicielom działek sąsiadujących z działką podlegającą podziałowi, przysługują prawa strony, choć tylko w takim zakresie, w jakim organ dokonujący podziału ingeruje swoimi działaniami w wykonywanie przez nich prawa własności. Na tle rozpoznawanej sprawy zaznaczyć należy przede wszystkim, że zgodnie z wnioskiem W. A.M. O. R. w L. podział nieruchomości 3/51 miał na celu realizację roszczeń wynikających z art. 209a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zmianami ) dotyczących określonych działek, w tym działki skarżącej nr 3/13, dla których przy wyodrębnianiu własności lokali wydzielono działkę po obrysie budynku, niespełniającą wymogów działki budowlanej. Według art. 209a ust.1 ustawy, jeżeli przy wyodrębnianiu własności lokali w budynku wydzielono dla tego budynku działkę gruntu niespełniającą wymogów działki budowlanej, właścicielom lokali przysługuje w stosunku do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia własności lub oddania w użytkowanie wieczyste przyległej nieruchomości gruntowej lub jej części, która wraz z dotychczas wydzieloną działką gruntu będzie spełniać wymogi działki budowlanej, pod warunkiem, że roszczenie to zostało zgłoszone łącznie przez właścicieli wszystkich lokali; w razie braku zgody stosuje się przepisy art. 199 Kodeksu cywilnego. Jest oczywiste, że dla Wspólnoty Mieszkaniowej nie jest obojętny sposób podziału nieruchomości przyległej do nieruchomości stanowiącej jej własność, w stosunku do której przysługuje jej wspomniane roszczenie. Co więcej, zgodnie z ust.3 powołanego przepisu w przypadku, o którym mowa w ust. 1, Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przysługuje w stosunku do właścicieli lokali roszczenie o zawarcie umowy przeniesienia na ich rzecz własności lub oddania im w użytkowanie wieczyste przyległej nieruchomości gruntowej lub jej części. Sposób zatem podziału nieruchomości, charakterystyka powstałej nowej działki wydzielonej do korzystania z budynku i urządzeń umożliwiających jego funkcjonowanie ma istotne znaczenie dla Wspólnoty w kontekście ewentualnych roszczeń. Jest to o tyle ważne, że jak wynika z mapy projektu działki 3/51 nowo powstała działka 3/59, przynależna do budynku usytuowanego na działce 3/13 ma powierzchnię 0,5040ha, znacznie większą, niż będąca własnością Wspólnoty działka pod budynkiem nr 19. Wynika z niej również, że dotychczasowe dojazdy do drogi publicznej będą przebiegały przez nowe działki, na co wskazują zamieszczone na mapie propozycje ustalenia służebności przejazdu i przechodu. Tak skonstruowany podział może utrudniać członkom Wspólnoty dojazd do drogi publicznej. W orzecznictwie sądowym dominujący jest pogląd, według którego materialna podstawa legitymacji strony może wynikać nie tylko z prawa administracyjnego, ale może mieć oparcie także w przepisach innych gałęzi prawa w tym prawa cywilnego ( wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010r. I OSK 1016/09 , wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2009r. II OSK 626/08, wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2007r. I OSK 766/06 , wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2007r. I OSK 766/06 wszystkie opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok z dnia 30 czerwca 1999r. IV SA 629/97, wyrok NSA z dnia 2 lipca 1998 IV SA 1306/96 , uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 13 października 2003r.OPS 6/03 uchwała składu 5 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2001r OPK 19/01 ONSA 2002/2/68 także opubl. w CBOSA). W uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 11 października 1999r. (OPS 11/99 ONSA 2000/1/6 ) zaznaczono, że interes prawny właściciela nieruchomości, wynikający z prawa rzeczowego, może pozostawać w bezpośrednim związku ze sprawą administracyjną i rozstrzygnięciem w takiej sprawie, odnoszącym się do sąsiedniej nieruchomości. W tym kontekście podzielić należy stanowisko, zgodnie z którym powołanie się na przepisy prawa cywilnego miałoby znaczenie, jeśli z ich treści wynikałby wpływ na sytuację prawną odnoszącą się do uprawnień lub obowiązków właściciela nieruchomości w publicznoprawnej sferze prawa administracyjnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) należało uchylić zaskarżoną decyzję. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 i art.200 powołanej ustawy w związku z § 14 ust.2 pkt.1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U Nr 163, poz. 1349 ze zmianami ).