II SA/Lu 356/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1. przyznać K. J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata o wyznaczenie którego zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej 2. oddalić wniosek w zakresie obejmującym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę K. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. Skarżąca w dniu 4 lutego 2015 r. na druku PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Żądanie przyznania prawa pomocy uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, z którym zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 i utrzymuje się z renty męża w kwocie [...] złotych brutto oraz swojej renty w kwocie [...] złotych brutto. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] złotych brutto. Dodatkowo uzasadniając wniosek wskazała, że otrzymuje świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca posiada ponadto nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha i budynek gospodarczy. W oświadczeniu z dnia 18 maja 2014 r. złożonym na wcześniejszym etapie postępowania sądowego skarżąca wymieniła rodzaj ponoszonych kosztów utrzymania koniecznego. Wynika z niego, że koszty leczenia wynoszą miesięcznie [...] złotych, koszty zużycia energii elektrycznej, wody, wywozu śmieci, zużycia gazu wynoszą miesięcznie [...] zł, a na wyżywienie skarżącej i jej męża pozostaje miesięcznie kwota [...] zł. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 maja 2014 r. przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od każdej opłaty sądowej ponad kwotę [...] złotych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W wyniku wniesienia przez skarżącą sprzeciwu od ww. postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ponownie rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z dnia 16 lipca 2014 r. przyznał w tym samym zakresie prawo pomocy, jak referendarz sądowy. Skarżąca zaskarżyła powyższe postanowienie sądu do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 825/14 oddalił zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Przytoczone powyżej przepisy jednoznacznie wskazują, że przy całkowitym zwolnieniu, osoba fizyczna winna wykazać brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, a przy częściowym - brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, oprócz analizy bieżącej sytuacji finansowej wnioskodawcy, uwzględniać musi procesową konieczność powołania adwokata lub radcy prawnego. W tym aspekcie należy wziąć pod uwagę w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem czy konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (postanowienie NSA z dnia 8 kwietnia 2013 r., sygn. akt I FZ 70/13, CBOSA). Ze zgromadzone w sprawie materiału dowodowego wynika, że zarówno skarżąca, jak i jej mąż posiadają stałe źródła dochodu. Mąż skarżącej otrzymuje rentę w kwocie [...] zł brutto, zaś ona w kwocie [...]zł brutto. Łącznie miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącej wynosi [...] zł brutto. Do dochodu należy także doliczyć świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych. Skarżąca co prawda wskazała w sprzeciwie z dnia 5 czerwca 2014 r. (k. 28 akt sądowych), że gospodarstwo rolne nie przynosi jej żadnych dochodów, ale i nie wykazała, aby jej gospodarstwo rolne było obciążone na rzecz innych podmiotów. Ponadto mieć należy na uwadze to, że z samego faktu nie uprawiania przez skarżącą gospodarstwa rolnego, nie można wywieść, iż posiadanie go nie ma znaczenia do oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niepełne wykorzystanie posiadanego przez skarżącą majątku odczytywać należy bowiem jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do prowadzenie postępowania sądowego. Taka okoliczność nie może być traktowana jako uzasadniająca przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 532/13 - CBOSA). Niemniej w sprawie nie można pominąć faktu wysokości dochodów gospodarstwa domowego skarżącej i ponoszonych przez nią stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Skarżąca oświadczyła, że miesięcznie na leczenie wydaje kwotę [...] złotych, zaś na wyżywienie siebie i męża kwotę [...] zł. Z nadesłanych dokumentów wynika zaś, że tytułem opłaty za energię elektryczną płaci kwotę [...] zł, za gaz kwotę [...] zł, za wywóz nieczystości kwotę [...] zł. Łącznie zatem tytułem stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżąca ponosi wydatki w wysokości [...] zł. Przedstawiona przez skarżącą sytuacja materialna kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze wysokość ww. dochodu oraz wykazaną przez skarżącą wysokość ponoszonych kosztów stwierdzić należy, że skarżąca bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i męża może we własnym zakresie ponieść koszty niniejszego postępowania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala bowiem na uznanie, że skarżącej nie można zaliczyć do osób ubogich i powinna ona zatem partycypować w ponoszeniu kosztów. Wobec tego Sąd uznał, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez ustanowienie dla skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Na obecnym etapie postępowania sądowego udział pełnomocnika jest bowiem niezbędny, celem wniesienia w imieniu skarżącej skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd rozstrzygnięcia w sprawie. Sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego orzeczenia kończącego postępowanie przed Sądem I instancji obciążone jest bowiem przymusem adwokacko-radcowskim. W przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę zostanie ona odrzucona jako niedopuszczalna przez sąd. Z tych powodów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji postanowienia.