II SA/Lu 385/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2010 r. sprawy ze skargi H. F. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Wojewody na rzecz H. F. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 1 października 2007 r. Wojewoda L., po rozpatrzeniu odwołania I. G. i M. G. od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 13 sierpnia 2007 r. o odmowie uchylenia decyzji własnej z dnia 24 marca 2006 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. K. pozwolenia na budowę dwóch budynków handlowo-usługowych wraz z instalacjami wewnętrznymi na działce nr ewid. 93/4 przy ul. B. R. [...] w L. – utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda stwierdził, że decyzja ta została wydana w postępowaniu wznowieniowym wszczętym na wniosek I. G. i M. G. I. G. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem pozwolenia na budowę, co stanowiło naruszenie art. 10 kpa. Przeprowadzona ponowna analiza zebranych dowodów wykazała brak podstaw do uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, gdyż w razie jej uchylenia mogłaby zapaść wyłącznie taka sama decyzja. Decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami i poprzedzającą ją decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 27 września 2004 r., ustalającą warunki realizacji na działce nr ewid. 93/4 przy ul. B. R. [...] w L. dwukondygnacyjnego kompleksu usługowo-handlowego. Dokumentacja została opracowana przez osoby posiadające stosowne uprawnienia. Projekt zagospodarowania działki został sporządzony na aktualnej mapie do celów projektowych, obejmując określenie granic działki, usytuowanie projektowanych i istniejących budynków, układ komunikacyjny, wskazania charakterystycznych rzędnych i odległości projektowanych budynków. Budynki zostały usytuowane zgodnie z wymaganiami określonymi w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakimi powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Większość zarzutów odwołujących się odnosi się, w ocenie Wojewody L., do zamiennego projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 27 kwietnia 2007 r., zmieniającą decyzję z dnia 24 marca 2006 r. m.in. w zakresie realizacji w budynku zlokalizowanym w granicy działki dodatkowej trzeciej kondygnacji. Decyzja ta została uchylona przez Wojewodę L. decyzją z dnia 26 czerwca 2007 r., a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Postępowanie w tej sprawie zostało zawieszone postanowieniem z 18 lipca 2007 r. W ocenie Wojewody L. projektowany budynek nie uniemożliwia naturalnego oświetlenia pomieszczeń w budynku I. G.. Między ramionami kąta 60 stopni wyznaczonymi w płaszczyźnie poziomej z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie będzie znajdował się projektowany budynek w odległości mniejszej niż wysokość przesłaniania. Ponieważ wysokość przesłaniania wynosi 4,95 m (5,7 m – 0,75 m, tj. wysokość parapetu okna), a projektowany obiekt znajduje się w płaszczyźnie kąta w odległości około 8 m, nie zachodzi obawa uniemożliwiania naturalnego oświetlenia w budynku skarżących. Nie znalazł potwierdzenia zarzut M. G., że decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana w oparciu o fałszywe dowody (art. 145 § 1 pkt 1 kpa), ponieważ nie wskazano prawomocnego orzeczenia sądowego ani innego uprawnionego organu potwierdzającego taką okoliczność. W sprawie nie zachodzi również podnoszona we wniosku przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, czyli nowe okoliczności nieznane organowi, który wydał zaskarżoną decyzję. Kwestia zacienienia budynku na działce nr 97 była bowiem badana w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę pod względem zgodności z wymogami § 13 i § 60 powołanego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 30 stycznia 2008 r., wydanym w sprawie II SA/Lu 889/07, oddalił skargę H. F. na decyzję Wojewody L. z dnia 1 października 2007 r., nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd uznał, że decyzja ta nie narusza prawa, podzielając stanowisko organów administracji orzekających w sprawie, iż wskazane we wniosku podstawy wznowienia postępowania oparte na przepisie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa, nie zachodzą. Jakkolwiek zaistniała w sprawie przesłanka wznowieniowa, określona w pkt 4 tego przepisu, tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to odmowa uchylenia decyzji ostatecznej o pozwoleniu na budowę znajduje prawną podstawę w art. 146 § 2 kpa. Zgodnie z tym przepisem, organ nie może uchylić decyzji pomimo zaistnienia podstaw wznowienia, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. W takim przypadku organ ogranicza się tylko do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oraz do wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 kpa). W ocenie WSA z załączonej dokumentacji wynika, że w świetle art. 35 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, organ nie mógłby odmówić J. K. pozwolenia na budowę nawet wówczas, gdyby I. G. brała udział w tym postępowaniu. W postępowaniu o pozwolenie na budowę inwestor spełnił wszystkie wymagania określone w art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego. Sąd wskazał również, że we wniosku o wznowienie postępowania wyraźnie wskazano decyzję ostateczną z dnia 24 marca 2006 r., udzielającą pozwolenia na budowę budynku dwukondygnacyjnego, natomiast właściciele działki sąsiedniej nr ewid. 97 w istocie są przeciwni podwyższeniu budynku o trzecią kondygnację, przewidzianą w projekcie zamiennym, będącym przedmiotem oceny w odrębnym, toczącym się jeszcze postępowaniu administracyjnym. Argumenty dotyczące zacienienia ich działki i budynku wskutek zmiany projektu, poniesione we wniosku o wznowienie postępowania, strony mogą podnosić w postępowaniu o zatwierdzenie projektu zamiennego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła H. F., zarzucając naruszenie przepisów postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 35 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 4 Prawa budowlanego oraz w związku z art. art. 7, 77 § 1, 78 § 1 i 2, 146 § 2 kpa, poprzez oddalenie skargi na decyzję Wojewody L. z dnia 1 października 2007 r., na skutek błędnego uznania, że w przypadku stwierdzenia we wznowionym postępowaniu, iż zostały przez inwestora złożone dokumenty wymagane przez przepis art. 35 Prawa budowlanego, nie ma konieczności badania przez organ zgodności złożonej dokumentacji ze stanem rzeczywistym za pomocą wszelkich środków dowodowych przewidzianych w kpa. W toku postępowania zarówno strona wnosząca o wznowienie postępowania, jak i strona skarżąca podnosiły, że okoliczności dotyczące usytuowania projektowanego budynku i jego oddziaływanie na nieruchomości sąsiedniej zostały opracowane na podstawie nieaktualnej mapy, która nie odzwierciedla aktualnego stanu na gruncie. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oraz oględzin nieruchomości miałoby zatem istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 19 kwietnia 2010 r. pełnomocnik skarżącej adwokat K. K. dodatkowo podniósł, że zarówno Naczelny Sąd Administracyjny, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. skierowały zawiadomienia o rozprawie do osób zmarłych: Z. Ł. i M. Ł., co w jego ocenie stanowi przesłankę nieważności postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 935/08, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia J. K. pozwolenia na budowę dwóch budynków handlowo-usługowych wraz z instalacjami wewnętrznymi oraz przyłączami i zjazdem na działce nr ewid. 93/4 przy ul. B. R. [...]w L., za strony tego postępowania uznani zostali współwłaściciele działki nr ewid. 86 przy ul. B. R. [...] – Z. Ł. i M. Ł. Osoby te zostały uznane również za strony wznowionego postępowania, a także w konsekwencji za uczestników na prawach strony w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. Do osób tych zostały skierowane zawiadomienia o rozprawie przed sądem pierwszej instancji w dniu 30 stycznia 2008 r. i uznane przez skład orzekający jako prawidłowo doręczone. Natomiast zawiadomienia o rozprawie przed sadem drugiej instancji zostały zwrócone z adnotacją, że adresaci nie żyją. Jak wynika z nadesłanych przez Urząd Stanu Cywilnego w L. odpisów skróconych aktów zgonu sąd pierwszej instancji rozpoznał w dniu 30 stycznia 2008 r., pomimo nieprawidłowego doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy uczestnikom postępowania. Zawiadomienia zostały bowiem wysłane do zmarłych – Z. Ł. i M. Ł. W konsekwencji należy uznać, że rozprawa przed sądem pierwszej instancji, przeprowadzona została bez uprzedniego zawiadomienia następców prawnych Z. Ł. i M. Ł., co spowodowało pozbawienie ich możliwości obrony swych praw w postępowaniu (art. 183 § 2 pkt 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Strona jest pozbawiona możliwości obrony swych praw, jeżeli nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, a skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte przed wydaniem wyroku (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OSK 647/08 i z dnia 7 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 924/05). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że interes prawny wynikający z następstwa prawnego po byłych właścicielach działki nr ewid. 86 dawał podstawę do udziału spadkobierców Z. Ł. i M. Ł. w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji na prawach strony. Powyższa wada powodująca nieważność postępowania obligowała Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku bez możliwości odniesienia się do zarzutów skargi kasacyjnej, gdyż pozbawienie strony możliwości obrony swych prawa powoduje, że ocena wydanego w nieważnym postępowaniu wyroku jest bezprzedmiotowa, jeżeli niezależnie od jej wyniku orzeczenie to podlega wykonaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując ponownie sprawę zważył co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpatrywanej sprawie należy mieć na względzie, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia 24 marca 2006 r., nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą J. K. pozwolenia na budowę dwóch budynków handlowo-usługowych z przyłączami i zjazdem na działce nr ewid. 94/4 przy ul. B. R. w L., organ uznał za stronę postępowania Z. Ł. i M. Ł. jako współwłaścicieli działki nr ewid. 86 przy ul. B. R. [...]w L.. W konsekwencji osoby te uznano za strony wznowionego postępowania, zakończonego zaskarżoną decyzją Wojewody L. z dnia 1 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie rozpatrując skargę H. F. na decyzję Wojewody L. z dnia 1 października 2007 r., uznał Z. Ł. i M. Ł. w postępowaniu sądowym za uczestników postępowania i wysłał im zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na dzień 20 stycznia 2008 r. Zwrotne poświadczenie zawiadomień na rozprawę dla Z. Ł. i M. Ł., powróciły z adnotacją poczty o doręczeniu ich dorosłemu domownikowi i Sąd uznał zawiadomienia za skutecznie doręczone. Z takimi adnotacjami powracała też uprzednio korespondencja w postępowaniu administracyjnym. Po wniesieniu skargi kasacyjnej przez pełnomocnika H. F. za pośrednictwem Sądu pierwszej instancji, Sąd odpisy tejże skargi przesłał na adres Z. Ł. i M. Ł., a pokwitowała ich odbiór (tak jak poprzednio) M. M. jako dorosły domownik, który podjął się oddać przesyłkę adresatowi. Naczelny Sąd Administracyjny powziął wiadomość o śmierci Z. Ł. i M. Ł. wobec zwrotu niepodjętych zawiadomień o terminie rozprawy przed tym Sądem i poczynił ustalenia, iż Z. Ł. zmarła 25 listopada 1976 r., a M. Ł. zmarł 30 września 1988 r. (odpisy aktów zgonu). W powyższej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie II SA/Lu 889/07 za przeprowadzone bez uprzedniego zawiadomienia następców prawnych Z. Ł. i M. Ł., co naruszało ich interes prawny i czyniło postępowanie nieważnym. Rozpatrując ponownie niniejszą sprawę podkreślić należy, że działka nr ewid. 86, której współwłaścicielami byli Z. Ł. i M. Ł. bezpośrednio graniczy z działką nr ewid. 94/4, na której w świetle decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia 24 marca 2006 r. miała być realizowana inwestycja objęta pozwoleniem na budowę. Właściciele działki nr ewid. 86 mieli zatem przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę w myśl art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem, że stronami postępowania w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W konsekwencji, właściciele tejże nieruchomości powinni mieć przymiot strony również w postępowaniu wznowieniowym zakończonym zaskarżoną decyzją Wojewody L. z dnia 1 października 2007 r. Ponieważ Z. Ł. i M. Ł. zmarli jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego o pozwolenie na budowę, a ich następcy prawni nie zostali ustaleni i nie brali tym samym udziału także w postępowaniu wznowieniowym, zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia 13 sierpnia 2007 r. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 tejże ustawy.