II SA/Lu 418/24
WyrokWSA w Lublinie2024-09-12
Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Jacek Czaja, Brygida Myszyńska-Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, powołując się na fakt pobierania przez stronę zasiłku dla opiekuna, bez wcześniejszego należytego poinformowania o możliwości rezygnacji z zasiłku i złożenia wniosku o jego uchylenie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie zapewniły stronie realnej możliwości wyboru świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna. Brak należytego poinformowania o konieczności rezygnacji z zasiłku dla opiekuna i złożenia wniosku o jego uchylenie uniemożliwił stronie podjęcie działań zmierzających do eliminacji negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ powinien był poinformować stronę o koniecznych czynnościach procesowych, aby mogła skorzystać z prawa wyboru świadczenia.Stan faktyczny
Strona A. M. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Prezydent Miasta Z. odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niepełnosprawność matki powstałą po 25. roku życia oraz fakt pobierania przez stronę zasiłku dla opiekuna. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że choć przesłanka dotycząca momentu powstania niepełnosprawności jest wadliwa (zgodnie z wyrokiem TK), to pobieranie zasiłku dla opiekuna stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Strona wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących informowania stron, ustalania prawdy materialnej oraz błędną interpretację przepisów o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2024 r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia 5 grudnia 2023 r., znak: [...]
A. M. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 kwietnia 2024 r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z akt sprawy i uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że wnioskiem złożonym w dniu 10 listopada 2023 r. skarżąca zwróciła się do Prezydenta Miasta Z. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – K. K., legitymującą się orzeczeniem Lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 2 czerwca 1998 r., którym niepełnosprawna została uznana za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. Prezydent Miasta Z., odmówił stronie przyznania wnioskowanego świadczenia wskazując, że niepełnosprawność matki wnioskodawczyni powstała po 25 roku życia, co oznacza, że w sprawie nie został spełniony warunek art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. - dalej: "u.ś.r.") do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Nadto wskazano, że skarżąca pobiera zasiłek dla opiekuna, co zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r. stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia.
W wyniku rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, organ odwoławczy wyjaśnił, że począwszy od dnia 1 stycznia 2024r. uległy zmianie przepisy regulujące kwestię przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. Aktualnie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowią postanowienia rozdziału 7 zawierającego przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy, ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 poz. 1429). Zgodnie z art. 63 ust. 1 ww. ustawy, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazano, że z przytoczonej regulacji wynika, że w stosunku do wniosków złożonych do dnia 31 grudnia 2023 r., spełniających wszystkie przesłanki z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosuje się przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu przed nowelizacją obowiązującą od dnia 1 stycznia 2024 r..
Następnie organ odwoławczy przytoczył treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych mających zastosowanie w sprawie oraz wskazał na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym stwierdzono, że przepis art. 17 ust.1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności - został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78 poz. 483 ze zm.). Kolegium wskazało, że prawo do świadczenia przysługuje niezależnie od momentu, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Zatem, odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia ze względu na okres powstania niepełnosprawności K. K. była nieuprawniona. Niemniej jednak Kolegium uznało, że w sprawie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o której mowa w przytoczonym wyżej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., w postaci ustalonego wnioskodawczyni decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] prawa do zasiłku dla opiekuna na K. K. na czas nieokreślony. Organ odwoławczy wyjaśnił, że dopiero złożenie przez skarżącą jednoznacznego oświadczenia o rezygnacji z zasiłku dla opiekuna oraz uchylenie przez organ I instancji decyzji przyznającej prawo do zasiłku dla opiekuna najpóźniej do dnia 31 grudnia 2023 r. byłoby podstawą do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium wskazało, że mając na uwadze możliwość dokonania przez stronę wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a zasiłkiem dla opiekuna, przy jednoczesnym założeniu, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z zasiłku dla opiekuna od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o uchyleniu zasiłku dla opiekuna. Podkreślono, że w chwili składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, strona nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego uchylenie prawa do zasiłku dla opiekuna, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r. nie powstało prawo do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego na gruncie obowiązujących do tej daty przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W powołanej na wstępie skardze do tut. Sądu skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie:
- art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit. b u.ś.r. poprzez jego błędną interpretację;
- art. 7 k.p.a. poprzez zaniechanie ustalenia prawdy materialnej;
- art. 9 k.p.a., na mocy którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek poprzez niepoinformowanie skarżącej o konieczności złożenia rezygnacji z zasiłku dla opiekuna,
- art. 7, 8, 77 k.p.a., które nakładają na organ administracji publicznej nie tylko obowiązek prawidłowego rozważenia stanu faktycznego i prawnego rozstrzyganej sprawy, lecz także obowiązek rozważenia skutków prawnych, które wywołują wszelkie inne ostateczne akty administracyjne, które funkcjonują w obrocie prawnym i pozostają w związku z podejmowanym rozstrzygnięciem w indywidualnej sprawie.
W uzasadnieniu strona podniosła, że w świetle informacji zawartych w piśmie organu I instancji skarżąca nawet w sytuacji zawieszenia prawa do zasiłku dla opiekuna nie uzyskałaby świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że wymaganie, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z pobierania przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej stawia ją w trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Strona wskazała, że również w toku postępowania przed Kolegium nie zostały podjęte przez organ żadne czynności, które mogłyby realnie umożliwić skarżącej podjęcie czynności zmierzającej do wyboru świadczenia.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z niepodejmowaniem pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Przy tym według art. 17 ust. 1b u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
W niniejszej sprawie niewątpliwie skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia jeszcze w 2023 r., a organ I instancji rozstrzygnął merytorycznie sprawę w dniu 5 grudnia 2023 r. W aktach prowadzonego postępowania znajduje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności osoby, w związku z opieką nad którą strona wystąpiła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W aktach administracyjnych znajdują się także kwestionariusze rodzinnych wywiadów środowiskowych przeprowadzone w postępowaniu dotyczącym przyznanego stronie od 2014 r. zasiłku dla opiekuna w związku ze sprawowana opieka nad matką – K. K., wskazujący na zakres sprawowanej przez skarżącą opieki.
Organ I instancji jako podstawę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia wskazał treść art. 17 ust. 1b u.ś.r., a także zaistnienie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
W rozpoznawanej sprawie Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do pierwszej z podstaw odmowy przyznania świadczenia. Argumentacja organu I instancji, który oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. W związku z powyższym art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia, tak jak przyjął to organ I instancji. Jako kolejną przesłankę odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazano art. 17 ust.5 pkt 1 lit b u.ś.r. tj. okoliczność pobierania przez skarżącą zasiłku dla opiekuna.
W ocenie Sądu, przyjęte przez organy stanowisko, nie uwzględniało w sposób prawidłowy okoliczności faktycznych sprawy.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 27 ust. 5 pkt 2 i 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna, przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, ukształtowanym na tle przepisów dotyczących zbiegu uprawnień do świadczeń rodzinnych, przyjmuje się, że aby zagwarantować stronie wybór, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie można wymagać od niej uprzedniej rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane. Wymaganie organu, aby strona w pierwszej kolejności zrezygnowała z przyznanego jej świadczenia przed zbadaniem, czy spełnia pozostałe warunki do otrzymania świadczenia wybranego i korzystniejszego dla niej, stawia ją w dość trudnej sytuacji, wprowadza stan niepewności i zrozumiałą obawę co do tego, czy uzyska wybrane ze świadczeń w miejsce już otrzymywanego. Trudno się dziwić, że strona nie chce zrezygnować z otrzymywanego świadczenia przed uzyskaniem pewności, że spełnia warunki do otrzymania świadczenia korzystniejszego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić jakichkolwiek przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, a wręcz przeciwnie powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, z dnia 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1175/18 i z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 235/18 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Gl 985/18 - dostępne w CBOSA: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd zwraca uwagę, że w prowadzonym postępowaniu organ I instancji wystosował do skarżącej zawiadomienie z dnia 21 listopada 2023 r., że nie znalazł podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia z uwagi, że strona nie spełnia przesłanki z art. 17 ust.1b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r. tj. niepełnosprawność K. K. powstała później niż do ukończenia 25 roku życia, a skarżąca posiada ustalone prawo do zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad ww. Organ zacytował również treść przepisu art. 17 ust.1b oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r.
Podkreślić należy, że proces przyznawania świadczeń wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie opiera się na zasadzie kontradyktoryjności. Obowiązkiem organu jest prowadzenie postępowania administracyjnego w taki sposób, aby zapewnić uwzględnienie uzasadnionych interesów jego uczestników. W sprawach dotyczących świadczeń rodzinnych, wynikający z art. 9 i art. 79a k.p.a. obowiązek informacyjny, musi zatem polegać na pouczeniu strony o możliwości złożenia wniosku o rezygnacji z określonego świadczenia aby uzyskać możliwość uzyskania innego, korzystniejszego dla strony. Jest to szczególnie istotne w tych sprawach, gdzie zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie zasiłku dla opiekuna. Znajdujący się w aktach sprawy dokument – zawiadomienie z dnia 21 listopada 2023 r. nie daje podstawy do przyjęcia, że organy z powyższego obowiązku w sposób należyty się wywiązały.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek udzielania stronie pełnej informacji spoczywa na organie władzy publicznej zawsze wtedy, gdy informacja dotyczy okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania. Celem udzielania tego rodzaju informacji będzie zawsze konieczność zapobieżenia szkodzie z powodu nieznajomości prawa. i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Oznacza to, że organ ma obowiązek udzielania informacji zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego. Obowiązek ten obejmuje cały tok postępowania, tj. od chwili jego wszczęcia, aż do jego zakończenia decyzją. Organ nie może więc ograniczyć się tylko do udzielenia informacji prawnej, lecz musi podać również niezbędne wyjaśnienia co do treści przepisów oraz udzielać wskazówek, jak należy postąpić w danej sytuacji, aby uniknąć szkody (wyrok Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 11 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 2447/00). Z omawianej zasady wynika więc bezwzględny zakaz wykorzystywania przez organy administracji nieznajomości prawa przez obywateli lub przerzucanie skutków nieznajomości prawa przez urzędników na obywateli. Jakkolwiek więc art. 6 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, to nie można tego przepisu rozumieć w ten sposób, że istnienie przepisu prawa jest nadrzędną wartością wykluczającą analizę konkretnego przypadku w odniesieniu do zasady słusznego interesu obywatela, jak też zwalniającą organ władzy publicznej od obowiązku czuwania na tym, by strona postępowania, wskutek niedoinformowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Zlekceważenie przez organ władzy publicznej tych elementarnych zasad praworządności w postępowaniu administracyjnym i przyznanie priorytetu przepisowi prawa skutkuje wprost naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej. Realizacja tego obowiązku jest szczególnie istotna w sprawach o przyznanie świadczeń wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W przedmiotowej sprawie właśnie doszło do zlekceważenie przez organy władzy publicznej zasad praworządności oraz zasady pogłębiania zaufania obywatela do tych organów. Wobec przedstawionych powyżej rozważań stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie organy nie zapewniły realnej możliwość wyboru świadczenia, gdyż w zawiadomieniu z dnia 21 listopada 2023 r. jedynie przytoczono treść art. 17 ust.1b i art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie informując skarżącej o konieczności złożenia pisemnej rezygnacji z zasiłku dla opiekuna i złożenia wniosku o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu daty powstania niepełnosprawności matki skarżącej, pomimo odmiennego orzecznictwa samorządowych kolegiów odwoławczych i sądów administracyjnych oraz ze względu na pobieranie zasiłku dla opiekuna. Kolegium przyjęło natomiast jako podstawę odmowy wnioskowanego świadczenia negatywną przesłankę – pobieranie zasiłku dla opiekuna. Nieprawidłowe stanowisko organu I instancji nie może rodzić negatywnych konsekwencji dla skarżącej. Zdaniem Sądu brak spełnienia prawidłowego obowiązku informacyjnego miał istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwił skarżącej podjęcie działań zmierzających do eliminacji przesłanki negatywnej ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Szczególnie należy zwrócić uwagę, że organem, który przyznawał w 2014 r. konkurencyjne świadczenie jest ten sam podmiot - Prezydent Miasta Z., który miał możliwość podjęcia działań by strona nie poniosła negatywnych konsekwencji w postaci nie otrzymania wnioskowanego świadczenia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca spełnia określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r. przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieka sprawowana nad niepełnosprawną matką, a jedyną przeszkodą do przyznania wnioskowanego świadczenia było pobieranie przez nią zasiłku dla opiekuna.
Wobec konieczności uchylenia skutków opisanych powyżej naruszeń prawa przez organy ich obowiązkiem winno pozostawać znalezienie takiego rozwiązania procesowego, które będzie gwarantować skarżącej realizację prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że złożoność okoliczności faktycznych konkretnych spraw nakazuje uznać, iż nie ma w zakresie realizacji prawa wyboru jednego ze zbiegających się świadczeń rozwiązań "ani jedynych, ani najlepszych". Odnalezienie optymalnego rozwiązania prawnego, mającego urzeczywistnić prawo strony do wybranego świadczenia, pozostaje powinnością organu administracji, a należyte wywiązanie się z tego obowiązku może nastąpić po uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., I OSK 1676/18; wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., I OSK 559/21; wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., I OSK 408/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). W kontrolowanej sprawie rozpoznając ponownie wniosek strony organ będzie zobowiązany poinformować w sposób jednoznaczny i zrozumiały dla skarżącej o przeszkodzie w przyznaniu jej wnioskowanego świadczenia, a także podanie wskazówek jakie czynności strona winna dokonać (konieczność złożenia pisemnej rezygnacji z zasiłku dla opiekuna i złożenia wniosku o uchylenie decyzji przyznającej zasiłek dla opiekuna od określonej daty), by móc uzyskać świadczenie od dnia złożenia wniosku. Nadmienić w tym miejscu należy, że konstytutywny charakter decyzji zmieniającej lub uchylającej decyzji o przyznaniu świadczenia (zasiłku) nie wyklucza dopuszczalności orzekania w tym przedmiocie ze skutkiem wstecznym (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1129/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z 17 lutego 2022r., sygn. akt II SA/Go 1113/21). Wyjaśnić również należy, że akceptowana jest kompensacja obu świadczeń za okres od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego do dnia wydania decyzji przyznającej to świadczenie. Przy czym kompensacja ta ma już tylko techniczny charakter i winna wiązać się z wypłatą różnicy pomiędzy niższym i wypłaconym już świadczeniem a wyższym świadczeniem opiekuńczym (vide: wyrok NSA z dnia 6 października 2021 r., I OSK 559/21).
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. organ ponownie rozpoznając sprawę, uwzględni wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzją organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zarówno przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy jak i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynika sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło