II SA/Lu 432/18
WyrokWSA w Lublinie2018-10-30
Skład orzekający: Bogusław Wiśniewski, Grzegorz Grymuza, Ewa Ibrom
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany, który nie jest trwale związany z gruntem i opiera się na bloczkach betonowych, może zostać zakwalifikowany jako wolnostojący budynek gospodarczy wymagający pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, czy też powinien być traktowany jako tymczasowy obiekt budowlany lub wiata?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy wadliwie zakwalifikowały sporny obiekt budowlany jako budynek gospodarczy. Brak trwałego związania z gruntem oraz sposób posadowienia obiektu na bloczkach betonowych wykluczają uznanie go za budynek w rozumieniu Prawa budowlanego. Organy nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnej oceny stanu faktycznego i zastosowania niewłaściwego trybu legalizacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które utrzymało w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na skarżącego obowiązek przedłożenia dokumentów w celu legalizacji obiektu budowlanego. Obiekt ten, składający się z przyczepy kempingowej, części gospodarczej i tarasu, został przez organy zakwalifikowany jako budynek gospodarczy wymagający zgłoszenia. Skarżący kwestionował tę kwalifikację, twierdząc, że obiekt jest zgodny z przepisami. Sąd uznał, że organy wadliwie zakwalifikowały obiekt, nie wyjaśniając dostatecznie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 października 2018 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania przedłożenia określonych dokumentów uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...].
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr PINB [...] nałożeniu obowiązku przedłożenia dokumentów.
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., znak: [...] [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako "organ I instancji") nakazał inwestorowi – A. G. (dalej jako "skarżący") – dokonanie rozbiórki obiektu budowlanego składającego się z przyczepy kempingowej o wymiarach 9,40 m x 3,15 m z częścią gospodarczą o wymiarach 3,08 m x 3,13 m i tarasu o wymiarach 9,40 m x 3,00 m, usytuowanego na działce nr ewid.[...], położonej w obrębie [...], gm. S..
Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "organ II instancji") decyzją z dnia [...] września 2017 roku, znak: [...] uchylił powyższą decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ podniósł, że należy uwzględnić dokonaną zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S., co umożliwia przeprowadzenie procedury legalizacyjnej w świetle obowiązujących przepisów prawa.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2017 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia w terminie do dnia [...] lutego 2018 roku:
- rysunków budynku gospodarczego o wymiarach 3,08 m x 3,13 m (rzuty, przekroje, elewacje wraz z opisem charakterystycznych parametrów technicznych tj. długości, szerokości, wysokości);
- projektu zagospodarowania działki sporządzonego na aktualnej mapie, obejmującego: określenie granic działki lub terenu, usytuowanie, obrys i układy istniejących i projektowanych obiektów budowlanych sieci uzbrojenia terenu, sposób i odprowadzania lub oczyszczania ścieków, układ komunikacyjnej układ zieleni, ze wskazaniem charakterystycznych elementów, wymiarów, rzędnych i wzajemnych odległości obiektów, w nawiązaniu do istniejącej i projektowanej zabudowy terenów sąsiednich, wykonanego przez projektanta posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane;
- zaświadczenia wójta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gm. S.;
- oświadczenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane działki nr ewid.[...] położonej w obrębie [...], jednostka ewidencyjna [...]
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na terenie działki gruntu nr ewid.[...] znajduje się obiekt budowlany w postaci przyczepy kempingowej o wymiarach 9,40 m x 3,15 m i wysokości 2,60 m. Obiekt nie jest trwale połączony z gruntem, ustawiony jest na bloczkach betonowych i dodatkowo opiera się na jednej osi jezdnej z kołami. Do przyczepy dostawiony jest budynek gospodarczy o wymiarach 3,08 m x 3,13 m i wysokości 3,72 m, konstrukcji drewnianej, obitej deskami z dachem czterospadowym pokrytym gontem i zadaszony taras drewniany o wymiarach 9,40 m x 3,00 m i wysokości 2,40 m. Obiekt jest usytuowany od strony wschodniej działki w odległości 5 m od ogrodzenia z działką nr ewid.[...] Z protokołu oględzin z dnia [...] sierpnia 2017 r. wynika, że zabudowa działki nie zmieniła się od czasu oględzin organu I instancji w dniu [...] czerwca 2011 r.
Organ I instancji podniósł, że wobec zmiany od dnia 1 stycznia 2017 r. przepisów ustawy – Prawo budowlane (art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców -Dz.U. 2016, poz. 2255) niektóre obiekty budowlane nie wymagają obecnie pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Obiekt gospodarczy o wymiarach 3,08 m x 3,13 m wymaga jednak zgłoszenia określonego art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm.), dalej jako "Prawo budowlane".
Odnosząc się do sprawy organ stwierdził, że budynek gospodarczy jest obiektem budowlanym, który obecnie nie narusza ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., który został zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S.. Działka nr ewid.[...] znajduje się w terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, oznaczonym symbolem "1MN" - załącznik nr [...], Dz. [...] - obręb W. Z..
W wyniku rozpatrzenia zażalenia na powyższe postanowienie, L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że budynek gospodarczy o wymiarach 3,08 m x 3,13 m wymaga zgłoszenia określonego art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W związku z tym, że skarżący nie dokonał wymaganego przepisami prawa zgłoszenia, organ miał obowiązek zastosować przepis art. 49b Prawa budowlanego i wezwać skarżącego do przedłożenia w zakreślonym terminie stosownych dokumentów.
Organ stwierdził również, że wyżej wymieniony budynek gospodarczy jest obiektem budowlanym, który obecnie nie narusza ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy S., który został zatwierdzony uchwałą Nr [...] Rady Gminy S. z dnia [...] lutego 2014 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy S.. Obecnie działka nr ewid.[...] znajduje się w terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, oznaczonym symbolem "1MN" - załącznik nr [...], Dz. [...] - obręb W. Z.. Obiekt nie narusza przepisów techniczno-budowlanych.
Mając powyższe na względzie organ II instancji za uzasadnione uznał wszczęcie przez procedury legalizacyjnej, o której mowa w art. 48 i 49 Prawa budowlanego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. zaskarżył powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L..
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego ocenie budynek gospodarczy jest postanowiony zgodnie z obowiązującymi przepisami Prawa budowlanego.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.". Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, została dokonana nie tylko w kontekście zarzutów skargi, którymi sąd administracyjny nie jest związany, ale w szerszym zakresie, co spowodowało, że przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wykazało, że jest ono dotknięte uchybieniami uzasadniającymi jego uchylenie, gdyż przy jego wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego poza bezpośrednio zaskarżonym postanowieniem, także postanowienia organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa, podejmując - także z urzędu - wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Z obowiązkiem tym koresponduje treść art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
W przedmiotowej sprawie organy naruszyły powyższe zasady albowiem przy rozstrzyganiu nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak też nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wynikających z niego okoliczności faktycznych.
Wychodząc bowiem z niewłaściwych założeń w zakresie zakwalifikowania spornego obiektu budowlanego, jako budynku gospodarczego, organ pierwszej instancji doszedł do błędnych wniosków w zakresie zastosowania norm prawa materialnego. W niniejszej sprawie sporne okazało się zakwalifikowanie przez organ obiektu budowlanego o wymiarach 3,08 m x 3,13 m.
W wyniku przeprowadzonych oględzin w dniu [...] czerwca 2011 r., a następnie [...] czerwca 2017 r. i [...] sierpnia 2017 r. organ pierwszej instancji stwierdził, że sporny obiekt budowlany to budynek gospodarczy konstrukcji drewnianej obitej deskami, z dachem czterospadowym drewnianym, pokrytym gontem, który zgodnie z art. 30 ust.1 pkt 1 w związku z art. 29 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r., poz. 1202 z późn. zm.), dalej jako" "p.b." lub "prawo budowlane", wymaga dokonania przez inwestora zgłoszenia we właściwym organie. W związku z tym, zdaniem organu postępowanie winno być prowadzone w trybie art. 49b prawa budowlanego, który stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania w sprawie doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem inwestycji realizowanych lub zrealizowanych bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu.
Zatem w pierwszej kolejności rozważenia wymagało, czy organ I instancji właściwie zakwalifikował obiekt budowlany wykonany przez skarżącego. Zauważyć należy, że budowa, co do zasady wymaga legitymowania się przez inwestora ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę. Zatem kluczową sprawą było ustalenie czy inwestor rzeczywiście dokonał budowy wolnostojącego parterowego budynku gospodarczego podlegającego zgłoszeniu, czy też zrealizował inny obiekt budowlany, wymagający pozwolenia na budowę.
W realiach niniejszej sprawy nie sposób zgodzić się z organami obu instancji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że sporny obiekt gospodarczy należy zakwalifikować jako wolnostojący budynek gospodarczy podlegający zgłoszeniu, na podstawie art. 29 ust.1 pkt 2 w związku z art. 30 ust.1 pkt 1 prawa budowlanego. Zdaniem Sądu, organ błędnie zakwalifikował sporny obiekt budowlany, przez co również błędnie nałożył procedurę legalizacyjną w trybie art. 49b prawa budowlanego.
Zgodnie zaś z art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500m2 powierzchni działki. Budowa taka wymaga – stosownie do art. 30 ust. 1 pkt 1 prawa budowlanego – zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Dokonując wykładni przepisu art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego zauważyć należy, że ustawa ta nie zawiera legalnej definicji pojęcia wolno stojącego parterowego budynku gospodarczego.
Z powołanego przepisu jasno wynika, że chodzi w nim nie tylko o ściśle określone budynki gospodarcze, ale także o spełnienie warunku obiektów wolnostojących.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przez pojęcie "wolnostojący" rozumieć należy co do zasady samodzielność i suwerenność konstrukcji obiektu, to jest jego fizyczne oddzielenie od innych obiektów budowlanych.
Jednocześnie jednak akcentuje się, że budynek wolno stojący nie musi być całkowicie niezależny od innych budynków stojących na tej samej działce, co oznacza, że za budynek gospodarczy wolno stojący może być uznany także budynek, który jest przystawiony do innego budynku w taki sposób, że się z nim w pewnych miejscach styka, o ile jego budowa nie polegał na konstrukcyjnym powiązaniu obu budynków (tak między innymi Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 210/17).
O ile zatem sam fakt usytuowania przedmiotowego budynku przy przyczepie kempingowej co do zasady nie przesądzałaby o tym, że nie jest to wolno stojący budynek gospodarczy, to odmiennie należy ocenić sytuację, w której w budynku tym za jedną ze ścian wykorzystuje się ścianę innego obiektu budowlanego, tj. ścianę posadowionej tam przyczepy kempingowej.
Budynek, który w swojej konstrukcji wykorzystuje jakichkolwiek element innego obiektu budowlanego, nie stanowi samodzielnej konstrukcji i nie może być uznany za budynek wolno stojący.
Przede wszystkim jednak będący przedmiotem postępowania administracyjnego obiekt nie może zostać uznany za wolnostojący budynek gospodarczy w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, z tego względu, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, że obiekt ten jest trwale związany z gruntem.
Przez obiekt budowlany rozumieć należy budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, przy czym za budynek może zostać uznany jedynie taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem (art. 3 pkt 2 prawa budowalnego).
Warunkiem przyjęcia, że mamy do czynienia z budynkiem jest zatem ustalenie, że obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem.
W szczególności jeśli obiekt posadowiony został jedynie na bloczkach betonowych ułożonych na gruncie, bez jakiegokolwiek umocowania i zakotwienia w postaci fundamentu, to wyłącza to możliwość uznania, że jest on budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 1 i 2 p.b.
W sprawie organ traktuje przedmiotowy obiekt jako budynek gospodarczy i prowadzi postępowanie legalizacyjne w stosunku do takiego budynku, w sytuacji, gdy wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego nie uzasadniają kwalifikowania niniejszego obiektu jako budynku.
Zwrócić należy uwagę, że w toku oględzin przeprowadzonych w sprawie ustalono, że przedmiotowy obiekt gospodarczy o wymiarach 3,08 m x 3,13 m to obiekt posadowiony na bloczkach betonowych, nietrwale z gruntem.
Przeprowadzone oględziny przedmiotowego obiektu wykazały zatem, że sporny obiekt budowlany nie jest trwale połączony z gruntem.
Ustalenia organów jakoby przedmiotowy obiekt był budynkiem gospodarczym są zatem wadliwe albowiem pozostają w sprzeczności z dowodami zgromadzonymi w sprawie, a przeprowadzonymi przez same organy.
Zdaniem Sądu organ błędnie zakwalifikował więc sporny obiekt budowlany jako budynek, przez co również nieprawidłowo nałożył na inwestora procedurę legalizacyjną dostosowaną do takiego budynku.
W tym kontekście odnieść należy się także do pisma skarżącego z dnia [...] października 2017 r. zatytułowanego jako "Oświadczenie przed wydaniem decyzji", w którym skarżący zwracał uwagę organowi na zmiany jakie – według jego twierdzeń – zaszły co do charakteru obiektów usytuowanych na nieruchomości.
W odniesieniu do przedmiotowego obiektu gospodarczego w piśmie wskazano, że "budowle w chwili obecnej są posadowione na gruncie".
Stwierdzenie takie w żaden sposób nie niweczyło jednakże ustaleń wynikających z oględzin przeprowadzonych w sprawie.
Pomijając już nawet to, że stwierdzenie to nie zostało poparte przez inwestora żadnymi dowodami to przede wszystkim ma ono zbyt ogólny i pozbawiony istotnej treści charakter.
Oczywiste jest bowiem, że również i sporny obiekt jest "posadowiony" na gruncie. W sprawie wątpliwości budzi jednak nie to, czy obiekt ten postawiony jest na gruncie, lecz to czy sposób tego posadowienie jest taki, aby można uznać go za "trwałe związanie z gruntem"
O ile przy tym w sposobie posadowienia obiektu gospodarczego faktycznie zaszły zmiany to okoliczności takie należało w sprawie wykazać, w szczególności poprzez przeprowadzenie nowych oględzin obiektu.
Bez jednoznacznego stwierdzenia takich okoliczności organy nie mogły w sposób arbitralny przyjmować, że przedmiotowy obiekt jest budynkiem, tj. obiektem trwale związanym z gruntem, skoro wyniki dotychczas przeprowadzonego postępowania dowodowego wskazywały, że obiekt ten nie jest trawle związany z gruntem.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, należy stwierdzić, że jej argumentacja opiera się na twierdzeniu, iż obiekt stanowiący przedmiot postępowania jest wiatą, z czym w ocenie Sądu nie można się zgodzić. Skarżący mając na uwadze, że sporny obiekt budowlany posiada trzy ściany i zadaszenie podnosi, że jest to wiata.
Za podstawowe cechy wiaty należy uznać wsparcie danej budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem, oraz częściowy lub całkowity brak ścian. Warunków tych przedmiotowy obiekt nie spełnia. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko przedstawione w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2017 r. o sygn. akt II OSK 575/17, LEX nr 2343319, w którym wskazano, że co prawda pojęcie wiaty, którym posługuje się art. 29 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego, nie zostało zdefiniowane na gruncie tej ustawy, tym niemniej za podstawowe cechy obiektu (budowli) pozwalające na uznanie go za wiatę należy uznać posiadanie lekkiej konstrukcji, fundamentów, dachu, posadowienie budowli na słupach oraz brak ścian.
W rozważanej sprawie, zdaniem skarżącego, fakt, że obiekt nie posiada jednej ze ścian powoduje, że należy uznać go za wiatę. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że cechą rozróżniającą budynki od budowli, do których zaliczyć należy wiaty, jest między innymi wydzielenie pewnej przestrzeni przez przegrody budowlane, a funkcjonalnie za takie przegrody należy uznać ściany danego obiektu budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 2053/09 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 1267/10, dostępne w internetowej bazie orzeczniczej CBOIS). Mając na uwadze powyższe stanowisko oraz zaprezentowane w powołanym wyroku NSA z 7 czerwca 2017 r. należy stwierdzić, że organy prawidłowo nie zakwalifikowały przedmiotu postępowania go jako wiaty. Należy zauważyć bowiem, że pomimo, że sporny obiekt co prawda posiada ściany z trzech stron, to z jednej graniczy ze ścianą przyczepy kempingowej, co z kolei pozwala na wydzielenie go z przestrzeni i utworzenie przestrzeni zamkniętej, do której dostać się można tylko przez drzwi znajdujące się w jednej ze ścian.
Zarzuty skargi są więc w tej części bezzasadne.
Słusznie natomiast skarżący podnosi, że postępowanie powinno być ponownie przeprowadzone w celu prawidłowego ustalenia i zakwalifikowania przedmiotu zaskarżenia.
Organ odwoławczy rozstrzygając sporną kwestię, czy przedmiotowy obiekt jest budynkiem gospodarczym, czy też pełni funkcje wiaty, jak podnosił skarżący dokonał błędnej oceny stanu faktycznego sprawy. Dokonując, bowiem oceny materiału zgromadzonego w sprawie, skoncentrował się jedynie na przesłance odnoszącej się do powierzchni zabudowy oraz do jej liczby na każde 500m˛ powierzchni działki. Natomiast nie wziął pod uwagę faktycznej funkcji jaką pełni przedmiotowy obiekt oraz nie odniósł się do faktu, że sporny budynek przylega do przyczepy kempingowej (będącej tymczasowym obiektem budowlanym) i stanowi kontynuację jej funkcji oraz nie jest trwale związany z gruntem.
Mając na uwadze powyższe, należy przywołać także art. 3 pkt 5 prawa budowlanego, w którym, ustawodawca zawarł dwie kategorie tymczasowych obiektów budowlanych, a mianowicie: obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przykrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe. Organ ponownie oceniając materiał dowodowy, w sytuacji jednoznacznego ustalenia, że przedmiot zaskarżenia nie jest trwale połączony z gruntem, powinien wziąć pod uwagę także możliwość zakwalifikowania w tej kategorii spornego obiektu.
Sąd nie przesądza jednak, jak należy zakwalifikować sporny obiekt budowlany, oraz czy zastosowany w sprawie art. 49b prawa budowlanego nie mógł znaleźć zastosowania, ale wskazuje, że ustalenia organu stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia muszą znajdować swą podstawę w dowodach przeprowadzonych w sprawie.
Błędna ocena materiału dowodowego przez organy obu instancji, doprowadziła do wadliwej kwalifikacji spornego obiektu, a w konsekwencji, do zastosowania niewłaściwego trybu legalizacji. Zdaniem Sądu, postanowienia obu instancji są błędne, nie zostały bowiem poprzedzone wyczerpująco przeprowadzonym postępowaniem dowodowym, nadto – dowody zgromadzone w sprawie nie zostały poddane prawidłowej ocenie.
Zauważyć zaś trzeba, że to do obowiązków organu administracji publicznej należy wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, a prawidłowe ustalenie stanu faktycznego jest niezbędnym elementem prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego. W konsekwencji, wszelkie braki i nieprawidłowości w tej materii, skutkować mogą wadliwym, albo co najmniej przedwczesnym przyjęciem, że dana norma prawna znajduje zastosowanie w sprawie.
Ponownie rozpoznając sprawę organ dokona oceny stanu faktycznego sprawy według wskazań zawartych w niniejszym wyroku i prawidłowo zakwalifikuje sporny obiekt oraz zastosuje właściwy tryb legalizacji. W konsekwencji, dopiero prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie, pozwoli na prawidłowe ustalenie przepisów prawa materialnego, które winny znaleźć zastosowanie, a w konsekwencji – procesu legalizacji, a tego w niniejszej sprawie nie uczyniono.
O ile przy tym w konstrukcji przedmiotowego obiektu istotnie zaszły istotne zmiany to konieczne będzie przeprowadzenie przez organ nowych oględzin obiektu.
Wymienione wyżej naruszenia prawa procesowego, jako że miały istotny wpływ na wynik sprawy spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia, oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło