II SA/Lu 457/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę - w zakresie wniosku M. Z.W. o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a przyznać M. Z. W. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w L.. W dniu 3 maja 2013 r. M. Z. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...]w przedmiocie pozwolenia na rozbiórkę. W dniu 1 lipca 2013 r. skarżąca złożyła na urzędowym formularzu symbol "PPF" wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek ten skarżąca uzasadniła trudną sytuacją materialną. Wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się jedynie z emerytury w wysokości 785,26 zł brutto. Skarżąca zaznaczyła, że jest osobą niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, co stwierdzono w orzeczeniu zaliczającym ją do III grupy inwalidzkiej. Z uwagi na zły stan zdrowia znaczną część emerytury, tj. średnio od 200 do 210 zł, przeznacza na zakup leków. Jak wynika z treści wniosku, skarżąca ponosi również inne niezbędne comiesięczne wydatki: na zakup butli z gazem – 60 zł, na opłacenie telefonu – 60 zł oraz na pokrycie raty za zakupiony opał - 175 zł. Pozostałe koszty utrzymania zamieszkiwanego przez nią domu, tj. opłaty za energię elektryczną, wodę oraz wywóz śmieci, ponosi jej córka. Postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 457/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 247 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówił przyznania M. Z. W. prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność jej skargi. Uznanie przedmiotowej skargi za bezzasadną Sąd oparła na przekonaniu, iż podlega ona odrzuceniu z powodu nieuzupełnienia w terminie jej braków formalnych oraz nieuiszczenia wpisu. Sąd stwierdził bowiem, że wezwanie do uiszczeniu wpisu od skargi oraz wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez złożenie odpowiedniej ilości jej odpisów, doręczono skarżącej w dniu 15 czerwca 2013 r., przez co siedmiodniowy termin do dokonania tych czynności upływał w dniu 1 lipca 2013 r. Skarżąca żądane odpisy wraz z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy złożyła zaś do Sądu dopiero w dniu 1 lipca 2013 r. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym stwierdziła, że wbrew stanowisku Sądu I instancji, wezwanie do uiszczenia wpisu oraz do usunięcia braków formalnych skargi doręczono jej dopiero w dniu 25 czerwca 2011 r., po jednokrotnym awizowaniu tej przesyłki w dniu 17 czerwca 2013 r. Zdaniem skarżącej uzupełniła ona braki formalne skargi z zachowaniem terminu dla dokonania tej czynności, zaś wniosek o przyrannie prawa pomocy złożyła przed upływem terminu do uiszczenia wpisu. Po rozpoznaniu powyższego zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny uznał je za zasadne i postanowieniem z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II OZ 780/13 uchylił zaskarżone postanowienie Sądu I instancji. NSA stanął na stanowisku, iż Sąd I instancji nie był uprawniony do uznania, że skarga M. Z. W. jest oczywiście bezzasadna i nie mógł na tej podstawie odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy. Stwierdził bowiem, że kwestia, czy skarżąca istotnie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz terminowi do uiszczenia wpisu od skargi, wymaga wyjaśnienia. W ocenie Sądu II instancji, zachodzą uzasadnione wątpliwości co do daty doręczenia skarżącej wezwań w tym zakresie, przede wszystkim z tego powodu, że pomimo, iż na zwrotnym potwierdzeniu odbioru tych wezwań widnieje podpis skarżącej oraz data 15 czerwca 2013 r., z dokumentu tego wynika również, że przesyłka do skarżącej była awizowana w dniu 17 czerwca 2013 r., a więc w dacie późniejszej, niż wskazana data odbioru przesyłki. Ponadto NSA zauważył, że z załączonej do zażalenia kserokopii koperty, w której skarżąca otrzymała przedmiotowe wezwania, wynika, że przesyłkę tę awizowano powtórnie w dniu 25 czerwca 2013 r., a więc w dacie wskazanej przez skarżącą jako data jej odbioru. Przed przystąpieniem do ponownego rozpoznania wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy Sąd I instancji - w związku z tym, że skarżąca wraz z zażaleniem od postanowienia z dnia 23 lipca 2013 r. założyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, lecz tym razem ograniczyła go jedynie do żądania zwolnienia od kosztów sądowych – w pierwszej kolejności, na mocy zarządzenia z dnia 23 października 2013 r., wezwał skarżącą do wyjaśnienia, czy aktualne pozostaje jej żądanie ustanowienia adwokata. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 12 listopada 2013 r. (data nadania) wyjaśniła, że podtrzymuje wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należy, że w związku z błędnym wskazaniem na przekazanym do Sądu zwrotnym potwierdzeniu odbioru daty doręczenia skarżącej wezwań do uiszczenia wpisu od skargi oraz do usunięcia braków formalnych skargi (co na skutek zgłoszonej przez Sąd reklamacji zostało wyjaśnione w piśmie Kierownika Działu Operacyjnego Biura Zarządzania Ryzykiem i Zdolnością Poczty Polskiej S.A. z dnia 12 listopada 2013 r. – k. 58), niesłusznie skargę M. Z. W. uznano za oczywiście bezzasadną. W konsekwencji jej wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Rozpoznając przedmiotowy wniosek w taki sposób Sąd doszedł do przekonania, że w całości zasługuje on na uwzględnienie. W myśl art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a." - przyznanie prawa pomocy może nastąpić w zakresie całkowitym albo częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje albo zwolnienie tylko od kosztów sądowych (całkowite lub częściowe) albo tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że prawo pomocy w zakresie całkowym przyznawane powinno być osobom rzeczywiście ubogim, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia jak na przykład osoby bezrobotne, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (por. postanowienie NSA z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1268/10 – Lex nr 743755; postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724), ewentualnie osobom, których dochód jest na tyle niski, że nie jest w stanie pokryć wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Jak wynika z oświadczenia z dnia 30 czerwca 2013 r. złożonego na urzędowym formularzu "PPF" skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada żadnych oszczędności, a jedynym źródłem jej dochodów jest emerytura w wysokości 785,26 zł brutto. Do ponoszonych przez skarżącą niezbędnych wydatków zalicza się: koszt zakupu butli z gazem - 60zł, opłata za telefon – 60 zł oraz rata za zakupiony opał - 175 zł. Ponadto skarżąca co miesiąc przeznacza od 200 zł do 210 zł na zakup lekarstw. Biorąc pod uwagę wysokość ponoszonych przez skarżącą miesięcznych wydatków, a także uwzględniając inne niezbędne wydatki każdej osoby, jak chociażby koszty zakupu żywności, koniecznych artykułów gospodarstwa domowego i odzieży, należy uznać, iż dochód skarżącej jest na tyle niski, że nie pozwala na pokrycie wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego jednej osoby. Sytuacja materialna skarżącej nie pozwala jej zatem na poniesienie jakichkolwiek kosztów niniejszego postępowania, a tym samym jej wniosek o przyznanie prawa pomocy jest w całości zasadny. Z tych względów, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało orzec, jak w sentencji postanowienia.