II SA/Lu 469/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. H. po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. i P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lutego 2016 r., Nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. P. K. (zwany dalej skarżącym), w zakreślonym w wezwaniu terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że wraz z żoną oraz dwojgiem dzieci mieszka z rodzicami w jednym pokoju o powierzchni 20 m2 i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]złotych netto. Skarżący jest właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2 ha, oddanej na okres dziesięciu lat w dzierżawę. Do skarżącego należy też samochód osobowy o wartości [...] złotych. Skarżący spłaca kredyt w ratach po [...] złotych miesięcznie oraz jest właścicielem domu o powierzchni 154 m2 w budowie. Wezwaniem z dnia 14 czerwca 2016 r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącego do nadesłania oświadczenia wskazującego wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego oraz dokumentów źródłowych wskazujących na wysokość tych kosztów w ostatnich trzech miesiącach. Skarżącego wezwano też do wskazania źródeł finansowania budowy domu. Poinformowano jednocześnie skarżącego, że wezwanie jest następstwem tego, iż analiza treści złożonego na druku PPF oświadczenia wskazała, że nie podana na nim wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego gospodarstwa domowego. W świetle zaś informacji o wysokości dochodów skarżącego ustalenia wymagało źródło pochodzenia środków finansowych służących finansowaniu budowy domu. Wezwanie w dniu 20 czerwca 2016 r. odebrał dorosły domownik – S. K.. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie możliwości powstania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego w związku z ponoszeniem pełnych kosztów postepowania wymaga oceny relacji między wysokością kosztów utrzymania koniecznego a realnymi dochodami oraz ustalenia tego, czy i jak wpływa ponoszenie kosztów postępowania na ponoszenie kosztów utrzymania koniecznego. Analiza oświadczenia złożonego przez skarżącego na druku PPF wykazała, że skarżący prócz wysokości miesięcznej raty spłaty kredytu nie podał żadnych innych stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego, gdy przesłanką przyznania prawa pomocy jest możliwość powstania w tych kosztach uszczerbku. Ponadto w świetle oświadczenia skarżącego o wysokości jego miesięcznych dochodów, wątpliwości budziło to skąd czerpie środki finansowe pozwalające na budowę domu. Z tych powodów ustalenia wymagała wysokość stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżącego oraz źródło pochodzenia środków finansowych przeznaczanych na budowę domu. Dlatego też, mając na uwadze unormowanie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz.U. z 2015 r., poz. 1257), wezwano skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składany na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 p.p.s.a.) powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 września 2013 r. (II OZ 777/13) stwierdził, że konstrukcja art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienia zaś tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym dąży się do uzupełnienia wniosku i określenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Mimo prawidłowego w świetle art. 72 § 1 p.p.s.a. doręczenia wezwania skarżący nie nadesłał wskazanych w nim dokumentów i oświadczeń. Mając na uwadze brak współdziałania ze strony skarżącego, uznać należy, że lekceważy on obowiązek nakładany na niego przez art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 255 p.p.s.a. w związku z ubieganiem się o przyznanie prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 23 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (I OZ 635/13) stwierdził, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów w trybie art. 255 p.p.s.a. uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony. I właśnie z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Nie nadsyłając żądanych dokumentów źródłowych i oświadczenia dotyczących wysokości kosztów utrzymania koniecznego i źródeł finansowania budowy domu skarżący uniemożliwił dokonanie oceny tego, czy poniesienie kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niego i rodziny. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że skarżący wykazał zasadność swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. np. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OZ 251/13, 4 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 546/13 czy z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 792/13). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.