II SA/Lu 49/16
WyrokWSA w Lublinie2016-05-18
Skład orzekający: Joanna Cylc - Malec, Grażyna Pawlos - Janusz, Maria Wieczorek - Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy teren wywłaszczony pod budowę osiedla mieszkaniowego, który został zagospodarowany jako zieleń osiedlowa, może być uznany za zbędny na cel wywłaszczenia, jeśli nie powstały na nim budynki mieszkalne ani ciągi komunikacyjne?Ratio decidendi
Teren wywłaszczony pod budowę osiedla mieszkaniowego, który został zagospodarowany jako zieleń osiedlowa, nie może być uznany za zbędny na cel wywłaszczenia, ponieważ zieleń osiedlowa stanowi element infrastruktury osiedla mieszkaniowego. Realizacja celu wywłaszczenia obejmuje nie tylko budynki mieszkalne, ale także towarzyszącą im infrastrukturę, w tym tereny zielone.Stan faktyczny
Spadkobiercy byłych właścicieli wystąpili o zwrot części nieruchomości wywłaszczonej pod budowę osiedla mieszkaniowego, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, ponieważ na działce nie powstały budynki ani ciągi komunikacyjne, a jedynie zieleń osiedlowa. Organ I instancji orzekł zwrot nieruchomości, uznając cel za niezrealizowany. Wojewoda uchylił tę decyzję, odmawiając zwrotu, ponieważ uznał, że zagospodarowanie terenu pod zieleń mieści się w celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego z infrastrukturą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz,, Sędzia NSA Maria Wieczorek - Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2016 r. sprawy ze skargi B. K. i W. K. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Starosta L. po rozpatrzeniu wniosku B. K. i W. M. decyzją z dnia [...] r., znak: [...] orzekł o zwrocie na ich rzecz części nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej dawnym nr [...] w części wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej [...].
Organ wskazał, że aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A Nr [...], nabyta została na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiąca własność R. F. M. i jego żony C. M., oznaczona jako działki nr [...] o łącznej powierzchni 75 arów 9 m. Nabycia dokonano na cele budowy osiedla mieszkaniowego P. w dzielnicy C. .
Spadkobiercy byłych właścicieli: B. K. i W. M.. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot części dawnej działki nr [...] w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...], położonej w L. przy ul. [...], podnosząc, że cel wywłaszczenia na przedmiotowym gruncie nie został zrealizowany.
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] r. znak: [...] wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia przedmiotowej sprawy i wyznaczył do jej prowadzenia Starostę L., wobec wystąpienia przesłanek wyłączenia określonych w art. 24 § 1 pkt 1 i 4 oraz art. 26 § 2 pkt 1 K.p.a.
Organ ustalił, że zawnioskowany do zwrotu grunt nie stanowi geodezyjne wyodrębnionej działki, dlatego do akt sprawy została dołączona dokumentacja geodezyjno-prawna dawnej działki nr [...], zarejestrowana w MODGiK w L. pod nr [...]. Poza tym do akt sprawy została także dołączona kopia decyzji z dnia [...] r. znak: [...] Wydziału Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w L. ustalającej miejsce i warunki realizacji osiedla mieszkaniowego "P. "' (powołanej w akcie nabycia) (pismo Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. z dnia [...] r.), koncepcja programowo-przestrzenna z listopada 1986 r. dla osiedli "W. " i "P." Spółdzielni Mieszkaniowej "C.", zgodnie z którą przedmiotowy grunt miał być terenem otwartym (terenem zielonym) z urządzonymi ciągami komunikacyjnymi oraz pismo z dnia [...] r. Wydziału Planowania Urzędu Miasta L. informujące, że w dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości obowiązywał Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego miasta L. PERSPEKTYWA, zatwierdzony uchwałą Nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] r. (ogłoszoną w Dz. Urz. PWRN w L. Nr [...] z dnia [...] r.) ze zm. zatwierdzonymi uchwałą Nr [...] PWRN w L. z dnia [...] r. Teren ten nie był objęty zmianami. Według rysunku tego planu, wnioskowany do zwrotu tren przeznaczony miał być pod tereny rolne - zakaz zabudowy poza przypadkami losowymi (symbol E34-RP-85.2). Ponadto grunt ten objęty był również Miejscowym Planem Szczegółowym L. - C. zatwierdzonym Zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., zgodnie z którym wywłaszczony grunt przeznaczony był pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne na terenie osiedla "P." (symbol PI 3 MW).
Podczas oględzin przedmiotowego gruntu w dniu [...] r. ustalono, że wnioskowany do zwrotu teren jest nierówny, opada w kierunku ul. [...], porośnięty jest koszoną trawą i zajętego pod nasadzenia roślin warzywnych, drzew i krzewów owocowych, stanowi część większego niezabudowanego obszaru. W niewielkim obszarze gruntu zawnioskowanego do zwrotu znajdują się 2 studzienki kanalizacji sanitarnej i wodociągowej.
W dniu [...] r. przed organem I instancji przeprowadzona została rozprawa administracyjna, podczas której pełnomocnik wnioskodawców podtrzymał wniosek o zwrot dawnej działki nr [...]. w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...] (oznaczonej projektowanym nr [...] o pow. 0.0467 ha), jako niezagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia oraz zadeklarował jednorazową spłatę zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi na rzecz Gminy L.. Pełnomocnik Gminy L. oświadczył, że gmina sprzeciwia się zwrotowi przedmiotowego terenu, bowiem stanowi on zieleń osiedlową. Pełnomocnik wnioskodawców zaznaczył, że wnioskowana do zwrotu działka w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta L. przeznaczona jest pod realizację usług publicznych, co przeczy stanowisku Gminy L., że grunt ten stanowi teren zieleni.
Decyzją z dnia [...] r" znak: [...] Starosta L. orzekł zwrot nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w MODGiK w L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0.0467 ha. stanowiąca część aktualnej działki nr [...] (obręb 27 - Rury Bonifraterskie, arkusz mapy 3), położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej L. /3. Zwrot nieruchomości nastąpił na rzecz B. K. i W. M. po 1/2 cz.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że na przedmiotowym gruncie nie podjęto żadnych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia, jakim miała być budowa osiedla "P.", bowiem na terenie tym istnieją wyłącznie elementy sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, lecz brak jest ciągów komunikacyjnych, uwidocznionych w koncepcji programowo-przestrzennej z listopada 1986 r.
Od powyższej decyzji Prezydent Miasta L. wniósł odwołanie, żądając jej uchylenia, jednocześnie zarzucając naruszenie zasady prawdy materialnej, art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. oraz naruszenie art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Prezydent Miasta L. podniósł, że zawnioskowana do zwrotu nieruchomość nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia i nie zgadza się z wyrażonym w decyzji poglądem organu prowadzącego postępowanie o niewystarczającym stopniu zorganizowania zieleni miejskiej. Działka nr [...] w całości porośnięta jest trawą pielęgnowaną przez spółdzielnię mieszkaniową. Znajdują się na niej również nasadzenia krzewów. Zaś obecność na działce elementów infrastruktury technicznej przesądza o jej integralnym charakterze, jako elementu stanowiącego część większej całości, jaką jest osiedle mieszkaniowe. Zdaniem skarżącego zieleń miejska w postaci nawet najzwyklejszego trawnika jest w stanie tak samo jak zaprojektowana zieleń miejska, zapewnić bierny i czynny odpoczynek, dać poczucie ładu, harmonii i izolowania mieszkańców. Odniesienie się jedynie do stopnia zagospodarowania gruntu zawnioskowanego do zwrotu bez potraktowania go, jako części zorganizowanego zespołu obiektów osiedla mieszkaniowego może prowadzić do całkowitego błędnego przekonania o jego niezagospodarowaniu. Ponadto wskazano, iż projektowana działka nr [...] zagospodarowana jest pod zieleń osiedlową, pielęgnowaną w ramach umowy pn. "Kompleksowa konserwacja terenów zieleni komunalnej zlokalizowanej poza pasem drogowym w L. w Rejonie IV".
Wojewoda decyzją z dnia [...] r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpatrzeniu powyższego odwołania od decyzji Starosty L. z dnia [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i odmówił zwrotu nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w MODGiK w L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0467 ha, stanowiąca część aktualnej działki nr [...] (obr.27, ark. 3), położonej w L. przy ul. [...].
Organ odwoławczy powołując się na art. 136 i art. 137 ust. 1 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce nieruchomościami, przyjął mając na uwadze, że działka nr [...] stanowiąca własność J. C. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym Rep. A Nr [...] w dniu [...] r., tj. w czasie obowiązywania ustawy z dnia [...] r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i to założenie prawidłowo zostało przyjęte przez organ I instancji, to rzeczą organu była ocena, czy dana wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji wywłaszczeniowej, czy też nie.
W ocenie Wojewody celem określonym w akcie nabycia była budowa osiedla mieszkaniowego "P.". Przedmiotowa nieruchomości po dacie jej nabycia i aż do chwili obecnej wykorzystywana jest, jako teren zielony, zagospodarowany i pielęgnowany, o czym świadczą umowy zawarte z wykonawcą - A. Z. H..
Zdaniem organu odwoławczego zagospodarowanie przedmiotowego terenu pod zieleń mieści się w pojęciu celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, które to osiedle oprócz domów mieszkalnych winno posiadać również infrastrukturę, w tym tereny zielone. Wprawdzie jak wykazało postępowanie na części wywłaszczonej nieruchomości nie wybudowano żadnego obiektu w postaci ciągów pieszych, lecz jedynie tereny zielone, nie zmienia to faktu, iż nie nastąpiła zmiana celu wywłaszczenia. Przy tym organ wskazał na potrzebę rozróżnienia "zmiany" celu wywłaszczenia od modyfikacji lokalizacji inwestycji". Organ dodał, że objęty wnioskiem grunt, leży bowiem w obrębie osiedla mieszkaniowego "P.", w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych i stanowi teren zielony, pełniąc funkcje rekreacyjną. Należy dodać, iż oczywistym jest, że w obrębie terenów przeznaczonych pod budownictwo mieszkaniowe wielorodzinne muszą występować inne poza budynkami mieszkalnymi obiekty, w tym niezabudowane tereny zielone.
Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego - wnioskowana do zwrotu nieruchomość, nie stała się zbędna na cel na jaki wykupiono przedmiotową nieruchomość, co pozwala na stwierdzenie, że przesłanki do zwrotu nieruchomości, zawarte w art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy, nie zostały spełnione.
B. K. oraz W. M. - spadkobiercy byłych właścicieli - w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję Wojewody, zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 136 ust 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami w ten sposób, iż błędnie przyjmuje, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na zwrot przedmiotowej nieruchomości na rzecz dawnych właścicieli. W ocenie skarżących doszło do naruszenia prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy, bowiem w jego wyniku niezasadnie uchylono decyzję Starosty L. z dnia [...]. w przedmiocie zwrotu części nieruchomości i odmówiono zwrotu nieruchomości w całości.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ustalenia dokonane podczas oględzin nieruchomości w porównaniu do planowanego sposobu jej zagospodarowania ustalonego na podstawie archiwalnego Planu Szczegółowego, wskazują na to, że na przedmiotowej nieruchomości nie podjęto do dnia dzisiejszego żadnych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia jakim miała być budowa osiedla mieszkaniowego P.. Teren wnioskowanej do zwrotu działki jest terenem wolnym od jakiejkolwiek zabudowy. Na terenie tym, w samym jej rogu są jedynie studzienki kanalizacji deszczowej i sanitarnej. Na terenie tym brak jest jakichkolwiek ciągów komunikacyjnych (chodników, czy też utwardzonych ścieżek pieszo - rowerowych) uwidocznionych w koncepcji programowo - przestrzennej z listopada 1986 roku. Takiego stanu zagospodarowania nieruchomości nie można uznać za realizację celu wywłaszczenia w formie urządzonej zieleni osiedlowej. Brak jest zaplanowanych dla tego terenu jakichkolwiek ścieżek, alejek czy chodników, teren ten nie pełni więc planowanych w dacie wywłaszczenia funkcji."
Ustalenia dokonane podczas oględzin nieruchomości w porównaniu do planowanego sposobu jej zagospodarowania ustalonego na podstawie archiwalnego Planu Szczegółowego wskazują na to, że na przedmiotowej nieruchomości nie podjęto do dnia dzisiejszego żadnych zorganizowanych działań zmierzających do realizacji celu wywłaszczenia jakim miała być budowa osiedla mieszkaniowego "P.". Poza tym jeśli weźmie się pod uwagę Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego "PERSPEKTYWA" zatwierdzony uchwałą nr [...] z [...] r., czy też kopię decyzji z [...] r. ustalającą miejsce i warunki realizacji osiedla mieszkaniowego "P." - to trzeba zaznaczyć że w tych dokumentach przedmiotowa działka również miała być zagospodarowana w zupełnie inny sposób niż jest zagospodarowana dziś (miały być tam urządzone ścieżki, alejki, chodniki itp., a nic z tego do dziś nie powstało).
Skarżący zauważyli, że bardzo ważnym zagadnieniem a całkowicie pominiętym w decyzji Wojewody jest kwestia związana ze zmianą Planu Zagospodarowania Przestrzennego. W chwili zakupu przez Skarb Państwa tej nieruchomości - [...] r. - działka ta przeznaczona była w Miejscowym Planie Szczegółowym L. - C., zatwierdzonym Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., w którym pod teren mieszkalnictwa o wysokiej intensywności (symbol P13.MW). Na podstawie Uchwały Rady Miejskiej w L. z dnia [...] r. Plan Zagospodarowania Przestrzennego zmienił się dla przedmiotowej nieruchomości i od tego czasu nieruchomość przeznaczona jest pod Usługi Publiczne (UP), takie jak budowa szpitala, ośrodka zdrowia, czy szkoły. Nastąpiła więc zmiana Planu Zagospodarowania Przestrzennego co przy wywłaszczonych nieruchomościach jest niedopuszczalne i powinno skutkować zwrotem nieruchomości, gdyż realizacja celu wywłaszczenia jest już niemożliwa.
W ocenie skarżących zbędne wydają się dywagacje, czy znajdujące się na działce tymczasowe studzienki kanalizacyjne, czy koszona trawa potwierdzają zagospodarowanie działki, skoro i tak nie można tego w żaden sposób uznać za realizację celu wywłaszczenia a zmiana planu dla tej działki dowodzi o odstąpieniu od celu wywłaszczenia. Wystarczającym argumentem przemawiającym za zwrotem projektowanej działki nr [...] winien być bowiem fakt, iż wywłaszczona ona została pod budowę osiedla mieszkaniowego, a takie tam nie powstało.
Poza tym podnieśli, że ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia, późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu stosownie do przepisu art. 119 ust. 1 u.g.n. jest niedopuszczalna. Odstąpienie od realizacji celu wywłaszczenia, jego zmiana, lub też niepodjęcie w ogóle realizacji tego celu powoduje, iż mamy do czynienia z pojęciem zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji. Głównym zaś przykładem takiej zbędności jest zmiana przeznaczenia terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W niniejszym przypadku z taką sytuacją mamy właśnie do czynienia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.
Przedmiotem kontrolowanych rozstrzygnięć była kwestia odmowy zwrotu nieruchomości stanowiącej grunt oznaczonej dawnym nr [...] w części wchodzącej w obszar aktualnej działki ewidencyjnej [...], zlokalizowanej przy ul. [...] w L.. Z akt sprawy wynika, że aktem notarialnym z dnia [...] r. Rep. A Nr [...], nabyta została na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość stanowiąca własność R. F. M. i jego żony C. M., oznaczona jako działki nr [...] o łącznej powierzchni 75 arów 9 m. Nabycia dokonano na cele budowy osiedla mieszkaniowego P. w dzielnicy C.. Przy sporządzaniu przedmiotowego aktu stronom okazano decyzję wydaną przez Wydział Urbanistyki Architektury i Nadzoru Budowlanego Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] r. ustalającą miejsce i warunki realizacji osiedla mieszkaniowego "P.". Spadkobiercy byłych właścicieli: B. K. i W. M. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot części dawnej działki nr [...] w części wchodzącej w obszar aktualnej działki nr [...], położonej w L. przy ul. [...], podnosząc, że cel wywłaszczenia na przedmiotowym gruncie nie został zrealizowany.
Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia [...] r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1774 ze zm. dalej jako "u.g.n."), poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2).
W świetle powołanych regulacji, dla oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości, przekładającej się na możliwość jej zwrotu, zasadnicze znaczenia ma precyzyjne ustalenie celu, na jaki dokonano jej wywłaszczenia oraz skonfrontowanie tegoż celu z aktualnym stanem zagospodarowania działki. Jako, że będąca przedmiotem niniejszej sprawy nieruchomość została wywłaszczona przed wejściem w życie przepisów u.g.n., tj. przed [...] r., podkreślić dodatkowo należy, że dla uznania, czy stała się ona zbędna na cel wywłaszczenia, wystarczające było ustalenie, czy cel wywłaszczenia został w jej obrębie zrealizowany, zaś bez znaczenia dla oceny jej zbędności pozostawała kwestia zachowania terminów realizacji tego celu, określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się bowiem, że wprawdzie, ogólnie rzecz ujmując, wywłaszczona nieruchomość podlega zwrotowi, jeśli stała się zbędna na cel wywłaszczenia, przy czym przywołany przepis precyzuje terminy, od bezskutecznego upływu których zależy taka konkluzja, jednak ocena zbędności nieruchomości poprzez pryzmat tych terminów nie powinna odnosić się do wywłaszczenia dokonanego przed wprowadzeniem ich do obrotu prawnego (por. wyroki NSA: z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 1663/12; z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 2391/12 oraz z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 2876/12 – dostępne w CBOSA, a także cytowany tamże wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r., sygn. akt P 38/11).
Podstawową zatem kwestią mającą kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy było ustalenie, czy zachodzi przesłanka zbędności określona w art. 137 ust. 1 u.g.n. W tym celu konieczne było zbadanie, czy w okresie wskazanym w tym przepisie doszło do zrealizowania celu zbieżnego z celem wywłaszczenia - w tym przypadku budowy osiedla mieszkaniowego.
W niniejszej sprawie skarżący nie podważają faktu, iż sporna nieruchomość weszła w skład terenu, na którym została zlokalizowana budowa osiedla mieszkaniowego i przede wszystkim, że cel ten został zrealizowany. Żądanie skarżących ogranicza się jedynie do zwrotu części nieruchomości, która ich zdaniem nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Takie stanowisko należało uznać za błędne, gdyż jak prawidłowo uznał Wojewoda celem określonym w akcie nabycia była budowa osiedla mieszkaniowego "P.". Przedmiotowa nieruchomości po dacie jej nabycia i aż do chwili obecnej wykorzystywana jest, jako teren zielony, zagospodarowany i pielęgnowany, o czym świadczą umowy zawarte z wykonawcą - A. Z. H.. Zagospodarowanie przedmiotowego terenu pod zieleń mieści się zatem w pojęciu celu wywłaszczenia, jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, które to osiedle oprócz domów mieszkalnych winno posiadać również infrastrukturę, w tym tereny zielone.
W ocenie Sądu biorąc pod uwagę orzecznictwo sądów administracyjnych nie ma żadnej wątpliwości, że osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca temu infrastruktura oraz strefa ochronna i tereny zielone (por. wyroki NSA z dnia [...], I OSK 581/08 oraz z dnia [...] r., I OSK 1324/06, publ. CBOSA). Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść wypada, że przy weryfikacji przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego, należy mieć na względzie, iż osiedle mieszkaniowe to nie tylko budynki mieszkalne, ale również towarzysząca jego budowie infrastruktura, w tym także tereny zielone (por. wyroki NSA: z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 1537/09, LEX nr 745074 oraz z dnia [...] r., sygn. akt I OSK 1324/06, LEX nr 383797). Stanowisku temu nie zaprzecza twierdzenie, że w obrębie przedmiotowego gruntu nie wykonywano żadnych prac budowlanych, albowiem oczywistym jest, iż takich działań realizacja osiedlowych terenów zieleni co do zasady nie wymaga.
Zważyć bowiem należy, że realizacja inwestycji w postaci budowy "osiedla mieszkaniowego" obejmować musi ze swej istoty nie tylko wykonanie samych budynków mieszkalnych, obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, ale także innych obiektów składających się na infrastrukturę tego osiedla, w tym między innymi wytyczenie pełniących funkcje rekreacyjne terenów zieleni osiedlowej.
W związku z powyższym, podkreślić należy, że przez zbędność wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji należy rozumieć niepodjęcie prac w ogóle lub odstąpienie od realizacji celu, dla którego nieruchomość została wywłaszczona, w związku z czym o takiej zbędności nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego niezagospodarowania wywłaszczonego terenu, na przykład w sytuacji, gdy chodzi o wielką inwestycję, która wymaga długotrwałego procesu realizacji.
Zastrzeżeń Sądu nie budzą również ustalenia organów administracji odnośnie aktualnego stanu zagospodarowania żądanej do zwrotu nieruchomości. Na podstawie przeprowadzonych oględzin w dniu [...] r. oraz przeprowadzonej rozprawie administracyjnej, ustalono, że teren ten stanowi zieleń osiedlową. W jego obrębie występują ponadto nasadzenia w postaci drzew owocowych i krzewów. Na tym terenie znajdują się elementy sieci kanalizacyjnej i wodociągowej.
W ocenie Sądu powyższe ustalenia dawały organom administracji orzekającym w niniejszej sprawie wystarczające podstawy by stwierdzić, że w obrębie żądanej do zwrotu, projektowanej działki nr [...], cel wywłaszczenia został zrealizowany. Przypomnieć należy, że przedmiotowy teren jest nierówny i opada w kierunku ul. [...], stanowi część większego niezabudowanego obszaru usytuowanego w bezpośrednim sąsiedztwie budynków mieszkalnych. Sposób jego zagospodarowani (trawnik, drzewa i krzewy) sprawia zatem, iż spełnia on rolę zieleni osiedlowej pełniącej funkcję rekreacyjną.
W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie organu odwoławczego – wydane w trybie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. - uchylające decyzję Starosty L. z dnia [...] r. i odmawiające zwrotu na rzecz skarżących projektowanej działki nr [...], było zasadne w świetle przepisów art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., a nadto zostało wydane z zachowaniem zasad postepowania określonych w przepisach art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., zaś uzasadnienia decyzji odpowiadają kryteriom z art. 107 § 3 K.p.a.
Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na postawie art. 151 ustawy z dnia [...] r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło