II SA/Lu 509/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant starszy referent Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Wojewoda, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 37 k. ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r. Nr 6, poz. 56 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania S. L. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], o odmowie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż nie znajduje podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji. Podstawę prawną przyznania świadczenia przedemerytalnego stanowi art. 37 k. ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i zgodnie z tym przepisem świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli: 1. osiągnęła wiek co najmniej 58 lat kobieta i 63 mężczyzna oraz posiada okres uprawniający d emerytury wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn lub, 2. do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 50 lat kobieta i 55 lat mężczyzna oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub, 3. do dnia rozwiązania stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnęła okres uprawiający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla kobiet i 40 lat dla mężczyzn, lub 4. do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy, posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Ponadto zgodnie z art. 37 l. cyt. ustawy – prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. Tak więc, spełnienie wymaganych ustawą warunków do nabycia świadczenia przedemerytalnego badane jest na dzień rejestracji danej osoby w urzędzie pracy. Organ odwoławczy stwierdził, że z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że skarżący rejestrując się w dniu 7 maja 2002 r. spełniał warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej. Odnośnie natomiast prawa do zasiłku dla bezrobotnych, organ odwoławczy wskazał, że dokonując tej rejestracji skarżący powrócił na zasiłek dla bezrobotnych, do którego nabył prawo podczas poprzedniej rejestracji z dnia 14 sierpnia 2001 r. Zasiłek, do którego skarżący nabył prawo od dnia 8 maja 2002 r. stanowił kontynuację prawa nabytego poprzednio. Ustosunkowując się do pozostałych warunków określonych w poszczególnych punktach cytowanego wyżej przepisu, organ odwoławczy zauważył, iż pkt 1 przepisu nie ma w przypadku skarżącego zastosowania, ponieważ wymaga on ukończenia przez mężczyznę wieku 63 lat, podczas gdy skarżący ukończył dopiero 56 lat (ur. 23.03.1947 r.). Pkt 2 powyższego przepisu wymaga ukończenia przez mężczyznę 55 lat pracy do dnia rozwiązania stosunku pracy w zakładzie, w którym był on zatrudniony przez okres co najmniej 6 miesięcy pod warunkiem, iż rozwiązanie tego stosunku pracy nastąpiło z przyczyn leżących po stronie zakładu pracy i osiągnięty został okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat dla mężczyzny. Tak więc jednym z warunków jest rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Organ odwoławczy zauważył, iż w aktach sprawy znajduje się świadectwo pracy wystawione przez Zespół Szkół Zawodowych Nr 2 w R. z dnia 30.04.2002 r. wskazujące, w sposób bezpośredni i niebudzący wątpliwości, że przyczyną rozwiązania stosunku pracy był upływ czasu, na jaki została zawarta umowa o pracę – art. 30 § 1 pkt 4 kodeksu pracy. Zaś świadectwo pracy potwierdzające ten sam okres zatrudnienia i wystawione w tym samym dniu, przez tego samego pracodawcę, a różniące się zapisem dotyczącym sposobu rozwiązywania stosunku pracy, skarżący przedłożył w dniu 27.01.2003 r., razem z wnioskiem o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. To drugie świadectwo wskazywało, iż stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn ekonomicznych, na podstawie art., 36 § 1 Kodeksu pracy. Pracodawca skarżącego, tj. Dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych Nr 2 w R. – K. W., pismem z dnia [...].02.2003 r. wystąpił do urzędu pracy o zwrot "mylnie wystawionego S. L. drugiego świadectwa z przyczyn ekonomicznych z dniem 30.04.2002 r.", podkreślając jednocześnie, iż umowa o pracę zawarta była na czas określony i rozwiązana została z upływem czasu na jaki została zawarta (art. 30 § 1 pkt 4 kp). Ustosunkowując się do podniesionego przez skarżącego w odwołaniu stwierdzenia, że jedynie on miał prawo osobistego wycofania świadectwa pracy, ponieważ "dokument ten został doręczony skarżącemu do rąk własnych", organ odwoławczy podniósł, że to pracodawca decyduje o rodzaju zapisów dokonanych w dokumencie przez siebie wystawionym i on też ponosi za te wpisy odpowiedzialność. W przypadku jakiejkolwiek nieścisłości lub nieprawidłowości w dokonanych zapisach skarżącemu przysługuje możliwość dochodzenia sprostowania świadectwa pracy na drodze sądowej. Z uwagi na treść pisma Dyrektora Zespołu Szkół Zawodowych w R. z dnia [...].02.2003 r. oraz wycofanie drugiego z wystawionych świadectw, organ odwoławczy przyjął, że ostatni stosunek pracy został rozwiązany ze skarżącym z dniem 30.04.2002 r., tj. z upływem czasu na jaki została zawarta umowa o pracę. Tym samym, zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie spełnia ustawowego wymogu określonego w pkt 2 cytowanego wyżej przepisu, warunkującego przyznanie świadectwa przedemerytalnego. Podobnie pkt 3 przepisu art. 37 k. ust. 1 cyt. ustawy wymaga rozwiązania stosunku przy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, i ze względu na inny sposób ustania stosunku pracy także nie może mieć zastosowania w przypadku skarżącego. Również pkt 4 przepisu wymaga rozwiązania stosunku pracy w związku z niewypłacalnością pracodawcy, co również nie miało miejsca w przypadku skarżącego. Mając na uwadze powyższe organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu I instancji w przedmiocie odmowy skarżącemu prawa do świadczenia przedemerytalnego jest w pełni zasadna. Od powyższej decyzji skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. L., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzuca, że pracodawca nie mógł występować o zwrot wydanego skarżącemu świadectwa pracy i takie działanie nie powinno spotkać się z akceptacją Powiatowego Urzędu Pracy. Zdaniem skarżącego, pracodawca po wystawieniu świadectwa pracy nie może "cofać go" z urzędu, według swego uznania. Skarżący wskazał, że skutkiem takiego działania pracodawcy, za zgodą Powiatowego Urzędu Pracy, został on pozbawiony świadczenia przedemerytalnego. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego organ administracji publicznej II – instancji przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, określone w przepisie art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej ma obowiązek ocenić czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, przy czym wynik owej oceny winien znaleźć właściwe odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie decyzji winno więc zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.). Mając na uwadze wyżej przytoczone zasady dotyczące postępowania dowodowego stwierdzić należy, że organ odwoławczy zaniechał właściwej oceny dowodu z dokumentu przedstawionego przez skarżącego, a mianowicie świadectwa pracy z dnia 30 kwietnia 2002r., w którym zawarte zostało oświadczenie pracodawcy, iż stosunek pracy skarżącego ustał w wyniku "rozwiązania z przyczyn ekonomicznych" (k. 9 akt administracyjnych). Dokument ten został przedstawiony przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego i zgodnie z przepisem art. 78 § 1 k.p.a. dowód z tego dokumentu winien być przeprowadzony. Tymczasem w toku tego postępowania dyrektor Zespołu Szkół Zawodowych nr 2 w R. zwrócił się na piśmie do Powiatowego Urzędu Pracy o "zwrócenie mylnie wystawionego drugiego świadectwa pracy", uzasadniając to tym, że umowa ze skarżącym wygasła (k. 11 akt administracyjnych). Jak wynika z adnotacji na owym piśmie, organ administracji zadośćuczynił temu żądaniu, w wyniku czego doszło do wydania osobie trzeciej dowodu przedstawionego przez stronę. Konsekwencją tej decyzji, która – trzeba podkreślić – nie miała żadnej podstawy w obowiązującym prawie, było "wyzbycie się" przez organ administracji dowodu, a następnie zakwestionowanie tego dowodu z powołaniem się na wolę pracodawcy skarżącego, który w ocenie organu decyduje o rodzaju zapisów dokonanych w dokumencie (świadectwie pracy) przez siebie wystawionym i on też ponosi za te wpisy odpowiedzialność. Ten tryb postępowania doprowadził zarówno organ I – instancji, jak i organ odwoławczy do istotnego naruszenia przepisów postępowania. Decyzje obu organów oparte zostały – w zakresie faktów – na ustaleniu, że stosunek pracy nawiązany pomiędzy skarżącym, a Zespołem Szkół Zawodowych nr 2 w R. wygasł z upływem czasu, na który umowa została zawarta, gdy przedstawiony przez skarżącego dokument miał być dowodem przeciwnej okoliczności. Rzeczą więc organów administracji było dokonanie oceny obu, sprzecznych ze sobą dokumentów i danie temu wyrazu w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami przepisów art. 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. W świetle powyższego stwierdzić należy, że organ odwoławczy przy dokonywaniu oceny wyników postępowania dowodowego naruszył zasady określone w przepisach art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., co doprowadziło do poczynienia przez ten organ dowolnych ustaleń, wykraczających poza granice swobodnej oceny dowodów. Przypomnieć należy, że zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.). Pogląd ten, wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 1994 r. (III ARN 55/94, OSNAPiUS 1995, nr 7, poz. 83), Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela w całości. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji podejmie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia trybu, w jakim w roku 2002 ustał stosunek pracy pomiędzy skarżącym, a Zespołem Szkół Zawodowych nr 2 w R. Przy czym w pierwszej kolejności ustalenie to winno opierać się na analizie postanowień umowy o pracę, której treść – wobec sprzeczności wystawionych świadectw pracy – ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z tych też względów oraz na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.