II SA/Lu 520/19

WyrokWSA w Lublinie2019-12-04

Skład orzekający: Grażyna Pawlos-Janusz, Jerzy Parchomiuk, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy roboty budowlane polegające na podwyższeniu dachu, zmianie jego konstrukcji, dobudowaniu balkonu i zmianie przeznaczenia strychu na cele mieszkalne, wykonane w ramach zgłoszenia remontu, które nie spotkało się ze sprzeciwem organu, powinny być kwalifikowane jako przebudowa, czy budowa (nadbudowa/rozbudowa) w rozumieniu Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że roboty budowlane polegające na podwyższeniu konstrukcji dachu, zmianie jego parametrów, dobudowaniu balkonu i zmianie przeznaczenia strychu na cele mieszkalne, które doprowadziły do zmiany wysokości i kubatury obiektu, nie mogą być kwalifikowane jako przebudowa, lecz jako budowa (nadbudowa/rozbudowa). W związku z tym, zastosowanie trybu postępowania z art. 51 Prawa budowlanego było przedwczesne, a organy powinny były zbadać, czy nie zachodzi przypadek z art. 48 Prawa budowlanego, zwłaszcza w kontekście potencjalnego obejścia przepisów o pozwoleniu na budowę.
Stan faktyczny
Skarżący M. M. zawiadomił o samowolnej przebudowie strychu na mansardę przez sąsiada, W. C., która obejmowała podniesienie dachu, montaż okien, drzwi balkonowych i balkonu, a także wysunięcie dachu poza granicę działki. W ocenie skarżącego, doszło do budowy, a nie przebudowy, co narusza jego dobra. Organy nadzoru budowlanego, opierając się na ekspertyzie technicznej, uznały roboty za przebudowę zgodną ze sztuką budowlaną i odmówiły nakazania wykonania dodatkowych robót. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. L.; zasądził od Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz M. M. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. L. z dnia [...] r., nr [...].Dz. [...]; II. zasądza od Inspektor Nadzoru Budowlanego na rzecz M. M. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. We wniosku z dnia 21 maja 2018r. D. M. zawiadomił Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. L., że na sąsiedniej nieruchomości jej właściciel nie posiadając stosownych zezwoleń samowolnie przebudował strych domu mieszkalnego, znajdującego się w granicy nieruchomości, na mansardę, podnosząc całych dach oraz montując okna, drzwi balkonowe oraz balkon. Zwrócił uwagę, że podczas przebudowy dach budynku został wypuszczony poza ścianę północną ponad teren jego działki oraz zniesiono jeden z kominów umieszczonych na kalenicy. W wyniku przebudowy komin kotłowni budynku znalazł się zbyt blisko kalenicy i dym z kotłowni jest skierowany na jego dom. Wskazał ponadto, że około roku 2006 dobudowano do budynku odkryty ganek z klatką schodową, natomiast w 2009r. położono na nim ocieplenie wchodząc w całości w granice jego działki. W jego ocenie także bez stosownych zezwoleń dobudowano do budynku przybudówkę, mieszczącą kotłownię. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w J. L. pismem z dnia 4 lipca 2018 r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie robót budowlanych związanych z podwyższeniem wspomnianego budynku znajdującego się na działce ewid. [...], a następnie decyzją z dnia [...] 2019r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego odmówił nakazania inwestorowi W. C. wykonania określonych czynności lub robót budowlanych na poddaszu budynku związanych z wydzieleniem pomieszczeń mieszkalnych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ wyjaśnił, że budynek jest murowany, ocieplony styropianem, ma dach na konstrukcji drewnianej pokryty blachą trapezową, z poddaszem użytkowym. Zlokalizowany jest przy granicy z działką nr ewid. [...] oraz w odległości 14 m od krawędzi drogi powiatowej przez wieś i w odległości ok. 2,5 m od granicy z działką [...]. Budynek posiada wymiary zewnętrzne w nieregularnym rzucie 12,97 m x 10,21 m oraz wysokość do kalenicy dachu 7,20 m. Obiekt jako całość wyposażony jest w instalację elektryczną c.o i wod-kan. Według właściciela nieruchomości W. C. budynek wybudował jego nieżyjący ojciec - T. C. w latach 1970-1980 r. w oparciu o stosowne pozwolenie na budowę, obejmujące łącznie budynek mieszkalny, oborę i stodołę, jednak dokumenty z uwagi na długi upływ czasu nie przechowały się. Z odnalezionej w Urzędzie Gminy D. decyzji Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] 1976 r. wynika, że na żądanie C. wznowiono postępowanie w sprawie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego, stodoły i obory na działce położonej w m-ści K. , zakończonej decyzją ostateczną Wojewody T. z dnia [...] 1975 r. oraz jednocześnie uchylono powołaną wyżej decyzję. Tej decyzji nie udało się jednak odnaleźć. Organ ustalił ponadto, że w dniu 11 maja 2005 r. W. C. zgłosił zamiar wykonania w przedmiotowym budynku mieszkalnym remontu polegającego na wymianie pokrycia dachowego wraz z obróbkami dachowymi, wymianę otworów okiennych, docieplenie ścian zewnętrznych (do 12 m wysokość) oraz wymianę podłóg i malowanie. Do robót tych Starostwo Powiatowe w J. L. pismem z dnia 16 maja 2005 r. nie wniosło sprzeciwu. W tej sytuacji organ doszedł do wniosku, że inwestor wyszedł poza zakres zgłoszonych robót budowlanych dokonując przebudowy w rozumieniu art. 3 pkt 7 "a" Prawa budowlanego. Zgodnie z tym przepisem przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Z uwagi na to, że roboty związane z przebudową pomieszczeń strychu zostały wykonane samowolnie ( poza zakresem robót określonych w zgłoszeniu), a jakość wykonanych robót budziła uzasadnione obawy, organ postanowieniem z dnia 13 listopada 2018 r. zobowiązał inwestora do przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót związanych z wydzieleniem nowych pomieszczeń mieszkalnych opracowanej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane w branży konstrukcyjno- budowlanej, architektonicznej, wod-kan, c.o. i energetycznej i będącej członkiem właściwej izby samorządu zawodowego w terminie do dnia 29 marca 2019. Według złożonej ekspertyzy roboty związane z przebudową pomieszczeń poddasza zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i przepisami normowymi stosowanymi w budownictwie. Użyte materiały posiadały stosowne atesty i deklaracje zgodności z normami. W ocenie eksperta wykonane roboty budowlane nie stwarzają żadnych zagrożeń dla bezpieczeństwa konstrukcji i funkcjonowania obiektu i nie ma potrzeby wykonania dodatkowych niezbędnych robót budowlanych, a budynek może być użytkowany zgodnie z jego przeznaczeniem. Posiłkując się wspomnianą opinią organ odmówił zatem nałożenia na inwestora dodatkowych robot budowlanych. Po rozpoznaniu odwołania M. M. L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzję organu i instancji utrzymał w mocy. Również organ odwoławczy uznał wykonane roboty za przebudowę budynku. Wskazał, że wyróżnikiem pojęcia budowy jest powstanie nowej substancji budowlanej w znaczeniu "zmiany charakterystycznych parametrów danego obiektu" - np. wykonanie nadbudowy nowej kondygnacji lub zwiększenia kubatury obiektu. W przypadku przebudowy, może nastąpić zmiana np. parametrów technicznych - układ funkcjonalny budynku, ale pod warunkiem, że "parametry charakterystyczne" zachowują wielkość sprzed przebudowy. "Remontem" jest zaś wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym (art. 3 pkt 8). Organ zaznaczył, że ustawodawca nie zawarł legalnej definicji pojęcia "rozbudowy", jednakże wnioskując a contario z definicji legalnej "przebudowy" - art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego przyjąć należy, iż przez rozbudowę rozumie się zmianę takich charakterystycznych parametrów istniejącego obiektu budowlanego, jak kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość. Niektóre formy budowy mogą wystąpić łącznie, np. nadbudowa połączona z rozbudową. Efektem budowy (w tym rozbudowy) jest zawsze powstanie nowej substancji budowlanej. W sprawie nie udało się potwierdzić, że inwestor wykonywał roboty budowlane polegające na samowolnej rozbudowie bądź nadbudowie budynku co podlegałoby rygorom przepisu art. 48 Prawa budowanego. Słusznie zatem zastosowano art. 51 Prawa budowlanego. Celem postępowania prowadzonego w tym trybie jest doprowadzenie wykonanych lub wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności i jakości wykonywanych robót. Zastosowanie art. 51 Prawa budowlanego jest uzasadnione wówczas, gdy spełniona jest choćby jedna z przesłanek określonych w art. 50 ust. 1 ustawy. W takiej sytuacji organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest wdrożyć tryb naprawczy. Odstąpienie od nałożenia obowiązków na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest z kolei dopuszczalne wówczas, gdy zostanie ustalone, że pomimo zaistnienia okoliczności z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego wykonane roboty są zgodne z prawem. Zasadniczy obowiązek organu w omawianym postępowaniu polega bowiem na rozstrzygnięciu o tym, co należy uczynić, aby określone roboty budowlane, w przypadkach wskazanych w art. 50 Prawa budowlanego doprowadzić do stanu zgodnego z obecnie obowiązującym prawem. Organ odwoławczy podzielił ocenę, że wykonana w warunkach samowoli przebudowa nie wymaga żadnych czynności w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem. Powyższe potwierdza przedłożona przez inwestora ocena techniczna z której wynika, że roboty budowlane wykonane zostały prawidłowo, zgodnie ze sztuką budowlaną i w obecnym stanie technicznym budynek nadaje się do dalszego użytkowania, jako budynek mieszkalny. Jeżeli zatem wykonane roboty są zgodne ze standardami i nie wymagają przeprowadzenia dodatkowych czynności ani robót w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, to wówczas brak jest przesłanek do kontynuowania postępowania naprawczego. W takiej sytuacji wszczęte postępowanie w sprawie kończy się wydając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego decyzję o odmowie nałożenia na inwestora obowiązków wymienionych w tym przepisie. W skardze o Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. M. zarzucił decyzji L. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. błędne uznanie, że dokonano przebudowy budynku , podczas, gdy wykonane roboty należało zakwalifikować jako budowę. Skarżący powołał się na art. 3 ust. 7 i wskazał, że nie doszło do dokonania przebudowy, a budowy poprzez zwiększeniu kubatury budynku mieszkalnego poprzez podwyższenie dachu, dokonanie odpowiednich podmurówek - które obecnie są przykryte tynkiem, mające służyć do zmiany pomieszczenia poddasza z gospodarczych na użytkowe poprzez powstanie pokoi mieszkalnych. W ocenie skarżącego wykonane prace w sposób istotny zmieniły parametry techniczne budynku poprzez zwiększenie kubatury nie tylko poprzez jak zostało wspomniane podwyższenie i zmianę dachu, ale również poprzez dobudowanie balkonu. Wskazuje na to zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności sporządzona ekspertyza, która wprost stwierdza, iż dokonano podwyższenia konstrukcji dachowej oraz zmiany dotychczasowego użytkowania poddasza. Potwierdzają to również zeznania świadka M. S., co pokrywa się z zeznaniami innych świadków, według których były wykonywane prace polegające na zmianie pokrycia dachowego, jednak nie mogli oni ostatecznie stwierdzić ich zakresu i wprowadzonych zmian. Skarżący przekonywał, że przez przebudowę i podwyższenie dachu oraz dokonaniu zmian w jego konstrukcji, znajdujący się na nim komin kotłowni nie został odpowiednio podmurowany wzwyż, przez co dochodzi do uporczywego zadymiania jego nieruchomości, utrudniającego jej normalne użytkowanie. Tym problemem organ w ogóle się nie zajął, a zlecona ekspertyza dotyczyła jedynie ogólnej oceny dokonanej samowoli budowlanej, ograniczając się do wnętrza budynku jak i ścian zewnętrznych. Skarżący zaznaczył ponadto, że swoje ustalenia organy oparły na protokole nie odpowiadającym wymogom prawnym. Pracownicy sporządzili protokół po dokonaniu, a nie w trakcie czynności, jednocześnie uniemożliwiając przy tym jego kontrolowanie, a w szczególności wyjaśnianie poszczególnych kwestii przez skarżącego. Utrzymywał, że pracownicy sporządzający protokół w sposób znaczny zmieniali przy tym wypowiedzi osób uczestniczących w tej czynności, zmieniając ich sens i treść. Ponadto w wyniku takich zapisów w protokole jego ostateczna forma pozwala na szeroką interpretację treści protokołu, co uznał za specjalne działanie pracowników sporządzających protokół. W efekcie odmówił podpisania protokołu i złożył wniosek o wyłączenie pracownika sporządzającego protokół z dnia 8 października 2018 r. Odpowiadając na skargę L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trafny jest zarzut wadliwej kwalifikacji wykonanych przez inwestora robót budowlanych. Powołany przez organ art. 3 ust. 7a ustawy z dnia 7 lipa 1994r. Prawo budowlane jasno stanowi, że przez przebudowę należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Według opisu zawartego w ocenie technicznej z marca 2019r. w przedmiotowym budynku podmurowano ścianki kolankowe z bloczków gazobetonowych na których wsparto murłaty, przez co została podwyższona konstrukcja dachu, podwyższono komin, dobudowano balkon, wstawiono drzwi i okna, wykonano instalację elektryczną, sanitarną i centralnego ogrzewania. W ten sposób dokonano zmiany przeznaczenia strychu nieużytkowego na cele mieszkalne. Skoro niewątpliwie doszło do zmiany takich charakterystycznych parametrów obiektu jak jego wysokość i kubatura, zakwalifikowanie zrealizowanych robót budowlanych jako przebudowy obiektu było oczywiście bezpodstawne. Doprowadzenie do zmiany wymiarów zewnętrznych budynku oraz jego kubatury, uznać należało za jego nadbudowę i rozbudowę, stanowiącą w myśl art. 3 pkt 6 ustawy, budowę, na której realizację zgodnie z art. 28 ustawy niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę. W rozumieniu bowiem art. 3 pkt. 6 prawa budowlanego budowa to nie tylko wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także odbudowa, rozbudowa, czy nadbudowa obiektu budowlanego. W żadnym razie wykonanych robót nie sposób zakwalifikować jako remontu budynku w rozumieniu art. 3 pkt. 8 ustawy Prawo budowlane, jak chciał inwestor w zgłoszeniu z dnia 9 maja 2005r. Zgodnie z tym przepisem remont to wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestanowiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyrobów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. Remont stanowi więc rodzaj naprawy, wymianę czy odnowienie niektórych elementów, niezbędne do utrzymania obiektu w odpowiednim stanie technicznym, ale są to roboty, które nie prowadzą do powstania nowego obiektu. Powyższe oznacza, że pojęcie remontu nie może być rozszerzane na sytuacje polegające na nadbudowie, rozbudowie czy też odbudowie obiektu budowlanego. Rozbudowa budynku o nową część, nawet jeśli według inwestorów z przyczyn użytkowych może być uznana za przydatną czy też konieczną, ze swej istoty nie może mieć charakteru odtworzeniowego, skoro nie ma w tym przypadku koniecznego elementu przywrócenia budynkowi dawnego pierwotnego jego stanu i wyglądu ( tak w wyroku NSA z dnia 18 czerwca 2019r. II OSK 2039/17 i podane tam orzecznictwo opubl. w Centralnej bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Jak wskazuje się w orzecznictwie rozbudowa oznacza szerszy, niż w przypadku remontu lub adaptacji, zakres ingerencji w substancję budowlaną, która może polegać nie tylko na wymianie elementów konstrukcyjnych, ale także na pewnej zmianie granic budowli (por. wyrok NSA z dnia 15 czerwca 2016 r., sygn. akt II OSK 2484/14).. Z kolei budowa (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) to nie tylko wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, ale także odbudowa, rozbudowa, czy nadbudowa obiektu budowlanego. Jak słusznie wskazał organ pojęcie "rozbudowy" nie zostało zdefiniowane przez ustawodawcę wobec czego należy je odnieść do znaczenia, jakie nadają mu definicje słownikowe czy rozumienie potoczne. Poprzez rozbudowę należy więc rozumieć wykonywanie robót budowlanych, na skutek których powiększeniu ulegnie obiekt budowlany, tj. ulegnie zmianie (powiększeniu) jego kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji. Istotą rozbudowy obiektu budowlanego jest zmiana jego kubatury poprzez jego powiększenie. Samowolna zaś nadbudowa obiektu budowlanego uzasadnia natomiast zastosowanie art. 48 prawa budowlanego, w którym jest mowa o obiekcie budowlanym lub jego części, będącym w budowie albo wybudowanym bez wymaganego pozwolenia na budowę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2011 r., ( II OSK 1234/10 publ. w CBOSA). W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym przyjęcie co do zasady, że obiekt budowlany został wybudowany w sposób uzasadniający zastosowanie przepisu art. 48 ustawy Prawo budowlane wyłącza zgłoszenie wykonywania określonych robót budowlanych i brak sprzeciwu właściwego organu, chyba że wprawdzie inwestor zgłasza wykonanie określonych robót budowlanych, ale rzeczywistym jego zamiarem jest ich wykonywanie w sposób zasadniczo odbiegający od zgłoszenia, a z okoliczności sprawy wynika, że celem takiego działania było obejście przepisów o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę ( tak NSA w wyrokach z dnia 28 kwietnia 2004 r., OSK 108/04, 26 maja 2011 r. II OSK 443/10, 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2228/13, i 18 lutego 2015 r. II OSK 1715/13 opubl.w CBOSA). Podkreśla się, że wprawdzie art. 48, art. 49b, jak i art. 50 i 51 powołanej ustawy dotyczą samowoli budowlanej, lecz o zróżnicowanym charakterze. W przypadku art. 48 i 49b chodzi o całkowite zignorowanie przez inwestora uprawnień organów budowlanych do oceny w zakresie zgodności z prawem zamierzenia inwestycyjnego oraz udzielenia formalnej zgody na jego realizację, natomiast w przypadkach określonych w przepisach art. 50 i 51 chodzi jedynie o samowolne odstępstwo od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę (bądź zgłoszeniu – w sytuacji uregulowanej w art. 49b). W takim przypadku obowiązkiem organów jest wymuszenie na inwestorze dokonanie zmian lub przeróbek koniecznych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z warunkami określonym w przepisach Prawa budowlanego, a dopiero w razie niewykonania takiego obowiązku, do nakazania zaniechania dalszych robót bądź rozbiórki obiektu lub jego części. Tak więc w przypadkach wskazanych w art. 48 i 49b należy nakazać rozbiórkę, zaś art. 50 i 51 dotyczą innych przypadków, w których z uwagi na okoliczności faktyczne nie można mówić o rozbiórce. Przepis ten może mieć więc zastosowanie do sytuacji, gdy inwestor przekroczy granice dokonanego zgłoszenia, chyba, że zamiarem inwestora było obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę. Przy czym zamiar ten organy winny ustalać mając na uwadze realia konkretnej sprawy. W sytuacji wykonania robót budowlanych przekraczających zakres zgłoszenia organy winny wszcząć postępowanie określone w art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, a następnie prowadzić je w oparciu o art. 50 i 51 powyższej ustawy (wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. II OSK 155/11 opubl. w CBOSA). Zwraca się uwagę, że zgłoszenie jako instytucja prawa budowlanego jest na tyle ułomnym i niedoskonałym instrumentem prawnym, że bardzo łatwo ją wykorzystać w celu obejścia prawa, czemu nie powinny sprzyjać niejasne przepisy prawa i ich stosowanie (wykładnia). Bez ustalenia okoliczności danego przypadku nie można jednak przesądzić o prawidłowości zastosowania trybu z art. 48 bądź art. 51 ustawy Prawo budowlane. Żeby zatem przesądzić prawidłowość zastosowania określonego trybu przewidzianego w przepisach art. 48 i 50 w zw. z art. 51 ustawy Prawo budowlane muszą być wyjaśnione istotne okoliczności, w szczególności to, jakie roboty zostały zgłoszone i jakie rzeczywiście zostały zrealizowane, czy w danej sytuacji inwestor zrealizował roboty, które wprawdzie wymagały pozwolenia na budowę, ale objęte były zakresem dokonanego zgłoszenia, czy też zrealizował inwestycję, która nie dość że wymagała pozwolenia na budowę, a nie zgłoszenia, to dodatkowo jeszcze przekroczył zakres dokonanego zgłoszenia, wprowadzając organ w błąd co do rodzaju robót. Wszystkie te kwestie wymagają zbadania w każdym konkretnym przypadku rozpatrywania sprawy realizacji robót wymagających pozwolenia na budowę na podstawie zgłoszenia co do którego właściwy organ nie wniósł sprzeciwu stosownie do wymogu określonego w art. 30 ust. 6 pkt 1 ustawy Prawo budowlane. Brak sprzeciwu nie zawsze będzie bowiem obciążał organ architektoniczno-budowlany, tak samo jak nie w każdym przypadku zgłoszenie przez inwestora robót wymagających pozwolenia na budowę będzie świadczyć o próbie obejścia prawa. Z uzasadnień decyzji wynika, że powyższy pogląd znany był także organom rozpatrującym sprawę, które jednoznacznie przychyliły się do wniosku, że przeprowadzone roboty budowlane stanowiły przekroczenie zakresu objętego zgłoszeniem z 9 maja 2005r. Inwestor zgłosił wtedy zamiar wymiany pokrycia dachowego wraz z obróbkami blacharskimi, wzmocnienie więźby dachowej, wymianę otworów okiennych, docieplenie ścian zewnętrznych ( do 12m wysokości ), wymianę podług i malowanie. Wszystkie te roboty odniesiono jednak do kategorii przebudowy, która przecież nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, zastosowanie zatem trybu określonego w art. 48 prawa budowlanego było wykluczone. Jest zatem oczywiste, że zakwalifikowanie przedmiotowych robót jako samowoli budowlanej w postaci nadbudowy i rozbudowy budynku prowadzi do wniosku o przedwczesnym zastosowaniu trybu z art. 51 ustawy z uwagi na brak weryfikacji zamiaru inwestora. Organy nie przeprowadziły właściwej analizy, czy w sprawie doszło do przekroczenia granic zgłoszenia o jakim mowa w art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane i czy nie należało zastosować trybu przewidzianego w jej art. 48. W razie bowiem ustalenia, że dokonanie zgłoszenia miało na celu obejście przepisów o uzyskaniu pozwolenia na budowę zasadne będzie zastosowanie trybu z art. 48 ustawy Prawo budowlane. Dopiero natomiast w razie ustalenia, że wykonane roboty przekroczyły jedynie zakres zgłoszenia, a zamiarem inwestora nie było obejście przepisów prawa, organ nadzoru budowlanego winien wszcząć postępowanie określone w art. 50 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane i prowadzić je w oparciu o przepisy art. 50 i 51 ustawy. Obowiązkiem organów jest bowiem doprowadzenie do wymuszenia na inwestorze dokonania takich czynności, aby doprowadzić dany obiekt do stanu zgodnego z prawem (w sytuacji gdy jest to możliwe z technicznego i prawnego punktu widzenia), Takich ustaleń nie dokonał ani organ pierwszej instancji, ani organ odwoławczy, co stanowiło naruszenie art. 7, art. 77 § 1, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie ma pewności, co do tego, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją przeprowadzono we właściwym trybie. Uzasadnienia obu wydanych w sprawie decyzji potwierdzają, że organy administracji nie dokonały wystarczającej analizy zakresu i charakteru wykonanych robót budowlanych z perspektywy właściwego zakwalifikowania ich jako budowy, co zasadnym czyni także zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Zastosowanie odpowiedniego trybu pozwoli również na ocenę podnoszonych we wniosku z 21 maja 2018r. i skardze zarzutów dotyczących wykonania nadbudowy budynku, zadymiania domu skarżącego, dobudowy balkonu, pomieszczenia na kotłownię, ganku z klatką schodową, ocieplenia budynku i wysunięcia dachu na nieruchomość skarżącego. Co jasne powyższej oceny organy nadzoru budowlanego powinny dokonać na podstawie stosownych opracowań technicznych, przy czym obowiązek przedłożenia inwentaryzacji powykonawczych, ocen technicznych lub ekspertyz należy nakładać w decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego ( tak NSA w wyroku z 26 stycznia 2011 r., II OSK 165/10 opubl. w CBOSA). Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325) należało uchylić zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. L.. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 wspomnianej ustawy. Obejmują one zwrot wpisu od skargi w kwocie [...]zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło