II SA/Lu 525/19
WyrokWSA w Lublinie2019-12-12
Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Jerzy Parchomiuk, Maria Wieczorek-Zalewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę drenów rozsączających ścieki, wydana z powodu naruszenia przepisów dotyczących minimalnej odległości od studni, może zostać utrzymana w mocy, jeśli w odrębnym postępowaniu wydano nakaz rozbiórki tej studni?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja nakazująca rozbiórkę drenów rozsączających ścieki oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo. Organy nadzoru budowlanego nie zachowały standardów postępowania administracyjnego, nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, w szczególności nie ustaliły jednoznacznie odległości drenów od studni. Co istotniejsze, organy pominęły fakt prowadzenia odrębnego postępowania dotyczącego legalizacji studni, w którym wydano nakaz jej rozbiórki. W sytuacji, gdy obiekt, od którego miały być zachowane odległości, sam jest obiektem nielegalnym i przeznaczonym do rozbiórki, nie można akceptować stanu niezgodnego z prawem i nakazywać rozbiórki innych elementów instalacji z powodu naruszenia odległości od tego obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki dwóch drenów rozsączających ścieki, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a utrzymanego w mocy przez Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organy uznały, że dreny zostały wykonane z naruszeniem przepisów § 31 ust. 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, ze względu na zbyt małą odległość od studni dostarczającej wodę do spożycia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym niepełne ustalenie stanu faktycznego i błędne ustalenie, że studnia dostarcza wodę do spożycia, a także nieodniesienie się do wniosku o zawieszenie postępowania. Podniósł również, że odległość drenów od studni jest większa niż ustaloną przez organy, a studnia nie jest używana do celów spożywczych. Wskazał również, że w odrębnym postępowaniu wydano nakaz rozbiórki tej studni.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. Zasądza na rzecz L. L. i M. L. od Inspektora Nadzoru Budowlanego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi L. L. i M. L. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki drenów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza na rzecz L. L. i M. L. od Inspektor Nadzoru Budowlanego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania
Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., znak: [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu odwołania L. L., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. P. z dnia [...] kwietnia 2019 r., znak: [...], nakazującej L. L. dokonanie rozbiórki dwóch drenów o długości ok. 17-18 mb rozsączających ścieki ze zbiornika ścieków zlokalizowanych na działce nr ewid. [...] w S. S., gm. B. P..
Rozstrzygnięcie organu zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny:
W toku wszczętego postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. P., ustalił, że inwestor - L. L. w dniu [...] lipca 2018 r. dokonał w organie administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia zamiaru budowy drenażu rozsączającego na nieczystości ciekłe o pojemności do 7mł na działce nr ewid. [...] i [...]. W treści w/w zgłoszenia inwestor oświadczył, że "W odległości 30,0 m od zbiornika nie znajduje się żadna studnia dostarczająca wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi...". Tymczasem podczas oględzin przeprowadzonych w dniach 20 listopada 2018 r. oraz 30 stycznia 2019 r. pracownicy PINB w B. P. ustalili, że inwestor wykonał dwa dreny rozsączające ścieki w odległości ok 5-10 m od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi znajdującej się na działce sąsiedniej nr ewid. [...].
Na podstawie powyższego, organ stwierdził, że co prawda budowa przedmiotowego drenażu została zrealizowana przez inwestora zgodnie ze szkicem stanowiącym załącznik do w/w zgłoszenia, to jednak obecny stan narusza § 31 ust 1 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065, dalej jako "rozporządzenie"), bowiem zgodnie z powyższym przepisem odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, powinna wynosić - licząc od osi studni - do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - co najmniej 30 m.
Wobec powyższego organ I instancji decyzją z dnia [...] kwietnia 2019 r., nakazał skarżącemu dokonanie rozbiórki dwóch drenów o długości ok. 17-18 mb rozsączających ścieki ze zbiornika ścieków zlokalizowanych na działce nr ewid. [...].
W wyniku rozpatrzenia odwołania organ II instancji uznał działania inwestorów jako bezprawne i zaaprobował stanowisko organu I instancji o przeprowadzeniu postępowania legalizacyjnego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U z 2019 r., poz. 1186 - dalej jako "prawo budowlane").
Mając na względzie, wspomniane powyżej naruszenie § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, organ uznał, że lokalizacja przedmiotowego drenażu stwarza zagrożenie dla czystości wód zasilających studnie, co uniemożliwia doprowadzenie ich do stanu zgodnego z prawem. Organ wyjaśnił, że zakres odstąpienia uniemożliwia doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, dlatego zastosowanie ma w tym przypadku art. 51 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji nakazuje doprowadzenie obiektu do stan poprzedniego.
Organ podkreślił ponadto, że przeświadczenie skarżącego o realizacji przedmiotowych robót zgodnie z prawem nie może usprawiedliwić czynności inwestora podejmowanych niezgodnie z prawem, a tym bardziej późniejszego ich prawnego usankcjonowania. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, jak również Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zostały ogłoszone w Dzienniku Ustaw RP, co stwarza domniemanie, że ich treść jest powszechnie znana, tzn. że każdy zna obowiązujące i dotyczące jego sytuacji i zachowań prawo oraz że nie może powoływać się na jego nieznajomość dla uzasadnienia własnych działań albo zaniechań.
Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł L. L.. Skarżący zarzucił przedmiotowej decyzji naruszenie:
1. przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm.) - dalej "kpa" poprzez niepodjęcie wszystkich czynności zmierzających do dokładnego i precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego sprawy niezebranie całego materiału dowodowego w sprawie, a w konsekwencji całkowicie błędne ustalenie, że studnia (stanowiąca odniesienie do legalnego posadowienia drenów) dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi;
2. przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 97 § 1 pkt 4 kpa, poprzez przemilczenie wniosku skarżących o zawieszenie postępowania administracyjnego przed drugą instancją.
Skarżący w złożonym piśmie podniósł, że organ I jak i II instancji, nie dokonały w precyzyjnych pomiarów w zakresie odległości przewodów rozsączających od studni znajdującej się na sąsiedniej działce, bowiem wbrew twierdzeniom organów odległość ta nie wynosi 5-10m, a co najmniej 13 m i 8m.
Ponadto, według skarżącego, organy bezwiednie przyjęły, że studnia dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia dla ludzi, tymczasem studnia ta nie pełni żadnej funkcji w zakresie dostarczania wody przeznaczonej do spożycia dla ludzi, co więcej - woda, o ile się w niej znajduje, nie nadaje się do spożycia przez ludzi. Stosownie do powyższego, nie skoro nie wiadomo, czy w studni znajduje się woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, to tym bardziej nie można na takiej niewiadomej konstruować obowiązku rozbiórki wybudowanego już drenażu (przewodów rozsączających).
Jak podkreślił skarżący argumentacja ta jest o tyle istotna, że w odrębnym postępowaniu administracyjnym, organ I instancji wydał decyzję nakazującą właścicielowi działki nr ew. [...] dokonanie rozbiórki spornej studni, z uwagi na niezachowanie minimalnej odległości od 15m od budynków inwentarskich, powodując tym samym niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych otoczenia.
Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej budowie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga podlega uwzględnieniu. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, że organy administracyjne zobligowane są działać w oparciu o przepisy obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa, podejmując - także z urzędu - wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
Z obowiązkiem tym koresponduje treść art. 77 § 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Ocena dowodów powinna być oparta na wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.).
W ocenie składu rozpoznającego niniejszą sprawę tak sformułowanych standardów postępowania administracyjnego organy nadzoru budowlanego tak I, jak i II instancji nie zachowały. W następstwie uchybień przepisom postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, sąd obowiązany był wyeliminować z obrotu prawnego decyzje obu instancji. W istocie bowiem, w świetle zebranego materiału dowodowego, a szczególnie wobec nie ustalenia przez organy nadzoru budowlanego istotnych okoliczności faktycznych i prawnych, wydanie kwestionowanych rozstrzygnięć było co najmniej przedwczesne.
Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie niniejszej jest rozstrzygnięcie dotyczące nakazu dokonania rozbiórki dwóch drenów o długości 17-18 mb rozsączających ścieki ze zbiornika ścieków zlokalizowanych na działce nr ewid. [...], z jednoczesnym zabezpieczeniem zbiornika przed przedostaniem się ścieków do gruntu.
Materialnoprawną podstawę w sprawie niniejszej stanowił przepis § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenie. Zgodnie z tą regulacją odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej 30 m do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód. Przepis ten ustanawia zasadę lokalizacji oczyszczalni ścieków od studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi w odległości 30 m. Odległość ta może być mniejsza, ale pod warunkiem, że studnia nie dostarcza wody przeznczonej do spożycia przez ludzi.
W związku z powyższym ocena spełnienia wymogów wynikających z tego przepisu wymagała po pierwsze ustalenia jaka jest odległość od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidulanej. W przypadku stwierdzenia, że odległość ta jest mniejsza niż 30 m w następnej kolejności należało ustalić czy studnia znajdująca się na działce skarżącego dostarcza wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Z regulacji powyższej wynika, że odległość powinna być mierzona od osi studni do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidulanej. Tymczasem w sprawie niniejszej organy nadzoru budowlanego nie dokonały jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że odległość drenów rozsączających od studni wynosi ok. 5-10 m. Z protokołu oględzin jednak nie wynika, aby organy poczyniły takie ustalenia, bowiem z treści załączonego do akt sprawy dokumentu wynika, że "wykonano rozgałęziające się szwy drenowskie o dł. ok 17 – 18 m. Zbiornik ścieków usytuowano w odległości ok 20 m od betonowej studni na działce sąsiedniej. Zbiornik ścieków jest w odl. ok 4,5 m od granicy działki."(k.20-21 akt adm. I inst.). Organ nie wskazał czy i w jaki ewentualne sposób dokonał pomiarów w powyżej wskazanym zakresie, a odniósł się jedynie do odległości zbiornika ścieków od studni usytuowanej na sąsiedniej działce. Dopiero w treści decyzji organ wskazuje na odległość 5-10 m.
Tymczasem skarżący podnosi, że odległość drenów rozsączających od studni wynosi co najmniej 13 m i 8 m. Organ powinien te okoliczności zbadać i w sposób jednoznaczny wyjaśnić, natomiast choć wskazane przez skarżącego i organ odległości są rozbieżne, to jednak w niniejszym postępowaniu nie ma to większego znaczenia, bowiem i tak nie spełniają one kryterium odległości przewidywanej w § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia.
Bez znaczenia pozostaje także zarzut skarżącego co do braku ustaleń organu w zakresie ustalenia, czy w studni znajduje się woda, a jeśli tak, to czy jest ona przeznaczona do spożycia przez ludzi. Skoro z protokołu oględzin z dnia 7 maja 2019 r. przeprowadzonych na działce nr ewid. [...] wynika, że "... w wyciągniętym na oględzinach wiadrze wody koloru żółtego pływały zanieczyszczenia, m.in. pióra ptaka lub sierść (...)", a według oświadczenia właściciela działki - J. L. dwa miesiące wstecz, woda w studni była czysta (akta adm. - kopia akt [...]), to bez wątpienia w przedmiotowej studni znajduje się woda. Odnosząc się zaś do przeznaczenia wody do spożycia przez ludzi, to Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 28 września 2016 r. w sprawie II OSK 3183/14, w którym NSA przyjął szeroką interpretację tego pojęcia i stwierdził, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to nie tylko woda przeznaczona do picia, ale też do innych celów domowych (gospodarczych). NSA w uzasadnieniu swojego stanowiska podał, że wprawdzie w rozporządzeniu brak jest definicji tego pojęcia, to jednak w ramach wykładni systemowej można przykładowo odpowiednio odwołać się do przepisu art. 2 pkt 18a ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz. U. 2015 r., poz. 139), który stanowi, że woda przeznaczona do spożycia przez ludzi to woda w stanie pierwotnym lub po uzdatnieniu, przeznaczona do picia, przygotowania żywności lub innych celów domowych, niezależnie od jej pochodzenia i od tego, czy jest dostarczana z sieci dystrybucyjnej, cystern, w butelkach lub pojemnikach.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut skarżącego co do braku ustaleń organu, czy woda znajdująca się w studni jest przeznaczona do spożycia dla ludzi jest niezasadny. W sytuacji, gdy dreny rozsączające ścieki zostały wybudowane bez zachowania minimalnych odległości od studni, w której znajduje się woda przeznaczona do spożycia przez ludzi, to jakikolwiek badanie stanu wody przez organ w zakresie przydatności do spożycia przez ludzi jest bezprzedmiotowe.
Natomiast z deklaracji samego właściciela studni wynika, że znajdująca się w studni woda przeznaczona jest także do spożycia przez ludzi, co jest wystarczające do stwierdzenia tej okoliczności, w razie braku dowodów przeciwnych, jednoznacznie wykluczających zdatność wody do spożycia przez ludzi. W szczególności też jednostkowe powierzchniowe zanieczyszczenie wody np. piórem ptaka nie wyklucza takiej możliwości.
Zasadnicze zastrzeżenia Sądu budzi natomiast całkowite pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy przez organy tego, że jak wynika z akt sprawy jednocześnie było prowadzone przez organy nadzoru budowlanego postępowanie dotyczące legalizacji budowy spornej studni, zaś z załączonej do skargi decyzji PINB w B. P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] wynika, że organ nakazał właścicielowi nieruchomości, na której usytuowana jest studnia – działka nr ewid. [...] – dokonanie rozbiórki istniejącej studni, jako wybudowanej niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jej budowy, powodującej niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
W ocenie Sądu, mając na względzie powyższe, organ w pierwszej kolejności powinien ustalić na jakim etapie postępowania znajduje się obecnie sprawa zakończona decyzją PINB w B. P. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] dotycząca nakazu rozbiórki studni usytuowanej na działce nr ewid. [...].
Zwrócić należy bowiem uwagę na specyfikę niniejszej sprawy, w której organy nadzoru budowalnego nakazały rozbiórkę dwóch drenów rozsączających ścieki w celu doprowadzenia instalacji do stanu zgodnego z prawem z uwagi na niezachowanie wymaganych przepisami odległości od studni, która została uznana za samowolę budowalną i w stosunku do której wydany został nakaz rozbiórki.
Organy dążąc do przywrócenia stanu prawnego, w ramach tego stanu uwzględniają zatem obiekt, który jak wynikałoby z dotychczasowych ustaleń jest obiektem wybudowanym nielegalnie i niezgodnie z prawem.
Sytuacja taka nie może zostać zaakceptowana.
Jak wskazuje się w orzecznictwie wprawdzie organ prowadzący postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy nie ma obowiązku badania zgodności istniejącej zabudowy z przepisami prawa budowlanego, a jedynie z przepisami dotyczącymi zagospodarowania przestrzennego, niemniej jednak, wykonując swe ustawowe kompetencje, nie może akceptować stanu niezgodnego z prawem. W sytuacji powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do legalności zabudowy na danej działce, czy istniejącego jej uzbrojenia, organ nie może ustalić dla tej działki warunków zabudowy. Mogłoby to bowiem przynieść skutek w postaci usankcjonowania stanu niezgodnego z prawem. Podsumowując, nie można akceptować sytuacji, w której organ ustala warunki przyszłej zabudowy działki, pomijając kwestię legalności istniejącej zabudowy tej działki (wyrok NSA z 11 września 2014 r., II OSK 569/13 i powołane tamże piśmiennictwo oraz orzecznictwo). W dacie wydania decyzji zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji w niniejszej sprawie, toczyły się przed organami nadzoru budowlanego postępowania w sprawie samowolnej realizacji na działce nr [...] robót budowlanych polegających na wykonaniu instalacji elektrycznej i wodociągowej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 17 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 663/18).
Wprawdzie orzeczenie to odnosi się do innej rodzajowo sprawy to jednak zawarte w nim oceny w całości należy odnieść także do postępowań naprawczych prowadzonych w trybie art. 50-51 prawa budowalnego.
Także zatem przy wydawaniu nakazów z art. 51 ust. 1 pkt 1 prawa budowalnego nie można akceptować sytuacji, w której organ nadzoru budowlanego, wykonując swe ustawowe kompetencje, uwzględniałby stan niezgodny z prawem i swym działaniem, mającym na celu doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z prawem, sankcjonowałby stan nielegalny i sprzeczny z przepisami.
Zasada legalizmu (praworządności) oznacza, że organ musi działać na podstawie i w granicach prawa. Nie może on w swych działaniach uwzględniać stanów niezgodnych z prawem.
Organy w rozpoznawanej sprawie całkowicie pominęły tę okoliczność, naruszając tym samym nie tylko normę art. 51 prawa budowalnego, ale również dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80, a organ odwoławczy – także art. 136 k.p.a.
Odnosząc się do ostatniego zarzutu skarżącego, dotyczącego nakazu rozbiórki legalnie posadowionych drenów rozsączających, Sąd zauważa, że co prawda, skarżący w dniu [...] lipca 2018 r. dokonał zgłoszenia zamiaru budowy drenażu rozsączającego na nieczystości ciekłe na działce nr [...] i [...], to jednak w zgłoszeniu tym oświadczył również, że "w odległości 30,0 m od zbiornika nie znajduje się żadna studnia dostarczająca wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi". Bezspornym jest, że w dacie budowy drenów rozsączających studnia już istniała, a więc oświadczenie skarżącego o zachowaniu odległości z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia nie znajduje odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie faktycznym. Wprawdzie organ nie zgłosił sprzeciwu do dokonanego przez skarżącego zgłoszenia budowy drenażu rozsączającego, niemniej jednak, wykonując swe ustawowe kompetencje organ nie może akceptować stanu - potencjalnie - niezgodnego z prawem.
Taka sytuacja ma miejsce w rozpatrywanej sprawie. Organ w trakcie postępowania, w sprawie ustalenia zgodności z przepisami ustawy Prawo budowlane wykonanych robót budowlanych przy budowie drenażu rozsączającego na działce [...] i [...] ustalił, że zastany stan faktyczny nie odpowiada deklaracji skarżącego w dokonanym zgłoszeniu, co do spełnienia kryterium odległości z § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia tj. odległości usytuowania drenażu od studni. Skarżący podniósł, że organy pomimo skutecznego zgłoszenia bezwiednie przyjęły, że posadowienie drenów rozsączających narusza § 31 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd z którego wynika, że nie ma żadnych podstaw do tego, aby przyjąć, że brak sprzeciwu legalizuje inwestycję i uniemożliwia organom nadzoru budowlanego podjęcie działań kontrolnych (vide: wyroki NSA z 5 sierpnia 2010 r., II OSK 1294/09, z 28 stycznia 2011 r., II OSK 178/10). Niewątpliwie naruszona regulacja, dotycząca zachowania odpowiedniej odległości drenów rozsączających ścieki od studni, ma służyć ochronie wody przed jej skażeniem, nie może zatem dojść do sytuacji, w której na skutek usankcjonowania stanu niezgodnego z prawem mogłoby dojść do skażenia wody w studni, a w konsekwencji, na skutek jej użycia do powstania szkody.
Dostrzeżone przez Sąd uchybienie znajduje się także w decyzji organu I instancji, wobec powyższego, mając na uwadze dyspozycję art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu obu tych aktów.
Skutkiem wyroku Sądu będzie powrót sprawy do organu pierwszej instancji, celem jej ponownego rozpatrzenia. Obowiązkiem organu będzie ponowne rozstrzygnięcie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wyżej oceny prawnej (art. 153 p.p.s.a.).
W okolicznościach faktycznych sprawy należy uznać, że warunkiem prawidłowego rozpoznania niniejszej sprawy będzie uprzednie ustalenie przez organ czy studnia, w stosunku do której nie zachowano wymaganych odległości, jest podlegającym rozbiórce obiektem samowoli budowalnej, czy też nie.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., jak w pkt 2 sentencji, zasądzając od organu na rzecz skarżących kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów wpisu od skargi oraz kwotę [...]zł, obejmującą wynagrodzenie dla radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018 r., poz. 265 ze zm.) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości [...] zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło