II SA/Lu 530/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania G. K. – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1257), dalej jako "k.p.a." - utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] o odmowie przyznania G. K. świadczenia wychowawczego na syna B. . Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2017 r. G. K. zwrócił się organu o przyznanie mu świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. syna B. K. na okres świadczeniowy [...]. Mając na uwadze treść art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r., o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1851), dalej jako "u.p.w.", który uzależnia przyznanie takiego świadczenia na pierwsze dziecko od spełnienia kryterium dochodowego, wynoszącego 800 zł, organ ustalał dochód rodziny skarżącego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy tj. w 2016 r. i stwierdził, że dochód ten jest wyższy i wynosi [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji G. K. podnosił, że organ wadliwie doliczył do dochodu kwotę zasądzonych od matki B. K. alimentów, gdyż faktycznie skarżący w lipcu 2016 r. alimentów w kwocie [...]zł nie otrzymał. Jego dochód za 2016 r. był więc mniejszy, niż ustalony przez organ, i wynosił [...] zł, a więc był niższy niż kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uwzględniło zarzutów odwołania, podzielając stanowisko organu I instancji. Kolegium ustaliło, że skarżący mieszka wraz z synem B. , a w 2016 r. jego dochód wyniósł [...] zł, z czego składki na ubezpieczenie społeczne [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne - [...] zł, należny podatek dochodowy - [...] zł, a więc pozostała kwota wynosiła [...] zł. W tym okresie skarżący miał również - zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z 30 czerwca 2016 r., sygn. akt III C [...] - zasądzone od byłej żony A. K. alimenty po [...] zł miesięcznie na każde z ich wspólnych dzieci (B. i A.) poczynając od uprawomocnienia się wyroku, co nastąpiło w lipcu 2016r. Jednocześnie Kolegium ustaliło, że córka przebywa z matką. W związku z tym Kolegium uznało, że do dochodu rodziny skarżącego należało doliczyć kwotę alimentów zasądzonych na syna B. K., dlatego do kwoty [...]zł należało doliczyć kwotę alimentów od miesiąca lipca 2016 r. do grudnia 2016 r. w kwocie [...]zł ([...] zł x 6 miesięcy). Roczny dochód strony w 2016 r. wyniósł zatem [...] zł, co stanowiło miesięcznie [...] zł, a w przeliczeniu na jedną osobę - [...] zł. Kwota ta przekraczała kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, co uzasadniało odmowę przyznania tego świadczenia. Jednocześnie Kolegium nie podzieliło stanowiska skarżącego, że przy ustalaniu dochodu należało uwzględniać jedynie te alimenty, które faktycznie zostały otrzymane. W art. 2 pkt 19 u.p.w. ustawodawca zawarł bowiem zamknięty katalog przypadków utraty dochodu, który nie obejmuje nieotrzymania zasądzonych alimentów. Na dochód członka rodziny, a w konsekwencji dochód rodziny, składają się zatem wszystkie należne małżonkom w danym okresie dochody, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 28 listopada 2013 r., (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952), dalej jako "u.ś.r.", do którego odsyła art. 2 pkt 1 u.p.w., niezależnie od tego, czy faktycznie zostały im one terminowo wypłacone przez podmiot do tego zobowiązany (pracodawcę, dłużnika alimentacyjnego itd.). Na potwierdzenie tego stanowiska Kolegium przytoczyło wybrane orzeczenia sądów administracyjnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie G. K. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem art. 2 pkt 1 u.p.w. w zw. z art. 3 pkt 2 u.ś.r. polegające na błędnym przyjęciu, że do dochodu rodziny należy zaliczyć kwotę alimentów wynikającą z wyroku sądu, a nie kwotę alimentów faktycznie otrzymanych (na poparcie stanowiska skarżący przytoczył treść wybranych orzeczeń sądów administracyjnych), a także naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, 9, 77 i 80 k.p.a. co miało wpływ na błędne zastosowanie art. 5 ust. 3 u.p.w. i spowodowało odmowę przyznania świadczenia wychowawczego. Skarżący podniósł - podobnie jak w odwołaniu – że w lipcu 2016 r. nie otrzymał alimentów na rzecz syna, co potwierdza przestawiony wyciąg z rachunku bankowego, a więc organ nie powinien do dochodu doliczać raty alimentów za ten miesiąc. Błąd organu miał wpływ na rozstrzygnięcie, gdyż pominięcie tej raty spowodowałoby obniżenie dochodu poniżej kryterium dochodowego, co uprawniałoby skarżącego do świadczenia wychowawczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż rację ma skarżąca, że organy obu instancji nie ustaliły prawidłowo jej dochodu, naruszając przepisy art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 5 u.p.w. - świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (ust.3). Z przepisu tego wynika, że podstawową przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest spełnienie kryterium dochodowego wynoszącego 800 zł (w przypadku dziecka niepełnosprawnego 1200 zł). Skarżący wskazuje na wadliwe ustalenie dochodu jego rodziny poprzez uwzględnienie kwoty alimentów na syna z lipca 2016 r., które wprawdzie były zasądzone wyrokiem sądu powszechnego, jednak faktycznie w tym miesiącu nie zostały wypłacone. Zdaniem natomiast organów obu instancji, doliczeniu do dochodu podlegają alimenty zasądzone, niezależnie od tego, czy zostały rzeczywiście przez stronę otrzymane. Odnosząc się do tych stanowisk stwierdzić należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym istnieją dwa poglądy dotyczące tego, czy w sprawach dotyczących przyznania świadczeń rodzinnych/świadczenia wychowawczego, ustalając dochód rodziny należy uwzględniać kwoty alimentów przyznanych w wyroku sądowym (zob. powołany przez organ wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 2017 r., II SA/Rz 78/17 czy wyrok WSA w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2017 r., IV SA/Gl 748/16), czy też wyłącznie kwoty alimentów faktycznie otrzymanych (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017 r., II SA/Kr 81/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2018 r., IV SA/Gl 687/17; wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 grudnia 2009 r., II SA/Łd 932/09; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2013 r., IV SA/po 914/13). Sąd w składzie niniejszym podziela drugie stanowisko. Z przepisu art. 3 pkt 1 u.ś.r., ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stosuje się do świadczeń wychowawczych zgodnie z art. 2 pkt 1 u.p.w., wynika bowiem, że ilekroć w ustawie jest mowa o "dochodzie" – to oznacza to przychody (podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne) – (lit. a), a także dochody z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (lit. b) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (...) (lit. c). Jednocześnie z art. 3 pkt 2a u.ś.r. wynika, że przez dochód członka rodziny należy rozumieć "przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy". Sformułowanie "dochód osiągnięty" wskazuje, że powinien to być realny dochód uzyskany w danym roku przez poszczególnych członków rodziny. Zatem skoro alimenty są częścią składową dochodu rodziny, również i alimenty należy uwzględnić w wysokości faktycznie otrzymanej, a nie należnej (zasądzonej). Za błędne należy więc uznać stanowisko, że do dochodu należy wliczyć alimenty w wysokości należnej wynikającej z wyroku sądu, a nie dochód z tego tytułu faktycznie uzyskany. Warunkiem uzasadniającym zaliczenie alimentów na rzecz dzieci jest więc ustalenie, że faktycznie zostały one wypłacone, samo prawo do alimentów nie tworzy bowiem przychodu po stronie uprawnionego. Przy wykładni tego przepisu należy mieć przy tym na uwadze treść art. 71 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że "Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych". Prawo do wsparcia takich rodzin uzależnione jest wyłącznie od rzeczywistej sytuacji materialnej rodziny (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 października 2001 r., sygn. akt K 12/01). W świetle powyższego, obowiązkiem organów w niniejszej sprawie było odniesienie się do zarzutu skarżącego, że w lipcu 2016 r. nie otrzymał zasądzonych - wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z [...] czerwca 2016 r., sygn. akt III C [...], prawomocnym od lipca 2016 r., alimentów na rzecz syna B. , co - jak wynika z obliczeń skarżącego – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym - Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1302 ze zm.) - uchylił decyzje organów obu instancji. Rozpatrując sprawę ponownie, organ uwzględniając powyższe rozważania, ponownie ustali dochód rodziny skarżącego za 2016 r.