II SA/Lu 541/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Martyna Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2025 r., znak: [...] w przedmiocie opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 3 lipca 2025 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania P. Ś. (dalej także jako "skarżąca" lub "strona"), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z dnia 6 maja 2025 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej oraz odmowy zwolnienia z opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśniono, że Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. , działając z upoważnienia Wójta Gminy M., decyzją z dnia 6 maja 2025 r. ustalił dla skarżącej, jako osoby zobowiązanej, wysokość opłaty za pobyt jej ojca M. W. w domu pomocy społecznej - Domu Opieki Samarytanin w B. B. (dalej także jako "DPS"), w następujących okresach i kwotach: od dnia 23 grudnia 2024 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. w kwocie 900,00 zł; od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 stycznia 2025 r. w kwocie 3.100,00 zł; od dnia 1 lutego 2025 r. do dnia 28 lutego 2025 r. w kwocie 3.305,85 zł; od dnia 1 marca 2025 r. do dnia 31 marca 2025 r. w kwocie 3.187,42 zł oraz od dnia 1 kwietnia 2025 r. w kwocie 3.101,45 zł miesięcznie (pkt 1). Jednocześnie organ odmówił całkowitego zwolnienia skarżącej z ustalonej opłaty (pkt 2). W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła niewyczerpujące zbadanie wszystkich okoliczności faktycznych oraz błędną wykładnię i dowolną ocenę przesłanek określonych w art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto skarżąca podniosła zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego. W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu I instancji i orzeczenia o zwolnieniu jej z opłaty, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że wskutek długotrwałego zaniedbywania obowiązków rodzicielskich oraz braku emocjonalnego i materialnego wsparcia ze strony ojca, doszło do całkowitego zerwania więzi rodzinnej. Zdaniem skarżącej, z uwagi na uzależnienie jej ojca od alkoholu, złe traktowanie przez niego rodziny oraz jej opuszczenie i niełożenie na jej utrzymanie, nałożenie na nią obowiązku partycypacji w kosztach utrzymania ojca w DPS jest nieuzasadnione. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znalazło podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Kolegium ustaliło na podstawie akt sprawy, że M. W. jest rozwiedziony i ma dwie dorosłe córki. Decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r. został umieszczony w DPS na czas nieokreślony. Przebywa w nim od 23 grudnia 2024 r. Na dochód M. W. składają się: zasiłek stały w kwocie 1.097,16 zł, zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł oraz świadczenie uzupełniające w kwocie 500,00 zł. Decyzją z dnia 27 stycznia 2025 r. organ ustalił M. W. odpłatność za pobyt w DPS w wysokości 70% posiadanego dochodu. Kolejnymi decyzjami organ zmieniał wysokość kwoty stanowiącej 70% dochodu mieszkańca. Organ odwoławczy wskazał, że do partycypowania w kosztach pobytu M. W. w DPS zobowiązane są dwie jego córki, w tym skarżąca. Z akt sprawy wynika, że dochód na osobę w rodzinie drugiej córki tj. E. D., jest niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Z kolei z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego ze skarżącą wynika, że jest ona mężatką, zaś miesięczny dochód jej dwuosobowej rodzin wynosi 19.619,15 zł tj. 9.809,57 zł na osobę, a więc przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie tj. 1.800,00 zł w 2024 r. oraz 2.469,00 zł w 2025 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2025 r. organ przesłał do skarżącej dwa egzemplarze umowy Nr 1/2025 z dnia 29 stycznia 2025 r. o ustalenie opłaty ponoszonej za pobyt ojca w DPS, celem jej podpisania i odesłania jednego egzemplarza do Ośrodka. Pismem z dnia 14 lutego 2025 r. skarżąca odmówiła zawarcia umowy oraz wniosła o zwolnienie jej z opłaty w całości. Kolegium wyjaśniło, że w przypadku odmowy zawarcia umowy przez małżonka lub krewnego zobowiązanego do ponoszenia opłaty, wysokość opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2 (art. 61 ust. 2d ustawy o pomocy społecznej). Z regulacji tych wynika, że opłata, jaką ponosi zstępny za pobyt krewnego w domu pomocy społecznej jest wypadkową kilku czynników tj.: średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca domu pomocy społecznej, jego zdolności do ponoszenia ciężaru opłaty, aktualnego dochodu osoby zobowiązanej oraz aktualnej wysokości kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W tym kontekście organ odwoławczy wskazał, że na dochód rodziny skarżącej, który w październiku 2024 r. wyniósł 19.619,16 zł, składały się: wynagrodzenie za pracę skarżącej w kwocie 609,15 zł oraz dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez jej męża w kwocie 19.010,00 zł. Ponadto rodzina skarżącej posiada oszczędności w kwocie 205.000,00 zł - zgodnie z deklaracją przeznaczone na zakup własnego mieszkania. Kolegium wskazało następnie, że średni miesięczny koszt utrzymania M. W. w DPS wynosił w miesiącach: grudniu 2024 r. oraz styczniu 2025 r. - 6.900,00 zł, a od lutego 2025 r. wynosi 7.472,00 zł. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w 2024 r. wynosiło 600,00 zł, a od 2025 r. wynosi 823,00 zł. Uwzględniając wysokość opłaty ponoszonej przez M. W. (w grudniu 2024 r. - 203,23 zł, w styczniu 2025 r. - 700,00 zł, w lutym 2025 r. - 860,30 zł, w marcu 2025 r. - 1.097,16 zł oraz od kwietnia 2025 r. - 1.269,10 zł), organ dokonał wyliczenia pozostałej wysokości niepokrytego kosztu utrzymania M. W. w DPS, a następnie podzielił ustaloną tak kwotę pomiędzy dwie zobowiązane córki. Dokonując takiego przeliczenia organ ustalił wysokość opłat nałożonych na stronę w następujący sposób: 1) w grudniu 2024 r. - na kwotę 900,00 zł (2.003,23 zł - 203,23 zł = 1800,00 zł/ 2 osoby zobowiązane = 900,00 zł); 2) w styczniu 2025 r. - na kwotę 3.100,00 zł (6.900,00 zł - 700,00 zł = 6.200,00 zł/ 2 osoby zobowiązane = 3.100,00 zł); 3) w lutym 2025 r. - na kwotę 3.305,85 zł (7.472,00 zł - 860,30 zł = 6.611,70 zł / 2 osoby zobowiązane = 3.305,85 zł); 4) w marcu 2025 r. - na kwotę 3.187,42 zł (7.472,00 zł - 1.097,16 zł = 6.374,84 zł / 2 osoby zobowiązane = 3.187,42 zł); 5) od kwietnia 2025 r. - na kwotę 3.101,45 zł (7.472,00 zł - 1.269,10 zł = 6.202,90 zł / 2 osoby zobowiązane = 3.101,45 zł). W każdym przypadku wysokość nałożonej opłaty nie powodowała zmniejszania dochodu rodziny strony poniżej 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Kolegium podkreśliło, że w zaskarżonej decyzji organ I instancji rozpatrzył jednocześnie wniosek skarżącej o zwolnienie z opłaty w całości. W przedmiotowej sprawie skarżąca powołała się na art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, wskazując na brak uczestnictwa ojca w jej wychowaniu oraz znikome kontakty z ojcem, który nadużywał alkoholu i nie partycypował w kosztach jej utrzymania. Organ dwukrotnie, pismami z dnia 25 lutego 2025 r. i z dnia 1 kwietnia 2025 r., wzywał stronę do przedstawienia dokumentacji na potwierdzenie rażącego naruszania przez M. W. obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych. W aktach sprawy znajdują się m.in.: protokół z rozprawy w sprawie o podwyższenie alimentów z dnia 20 lipca 2000 r., zaświadczenie z dnia 25 marca 2025 r., pismo MOPS w Ż. kierowane do Komornika Sądowego w P. z dnia 26 maja 2006 r., informacja o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., decyzja MOPS w Ż. w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej z dnia 24 października 2005 r., wyrok Sądu Rejonowego w Ż. z dnia 9 maja 2006 r. obniżający wysokość alimentów, pismo Komornika Sądowego w P. z dnia 14 października 2005 r., zaświadczenie Komornika Sądowego w P., pismo MOPS w Ż. z dnia 19 marca 2007 r., decyzja w sprawie ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej z dnia 13 października 2006 r., pismo Komornika Sądowego w P. z dnia 6 października 2006 r., informacja o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego Komornika Sądowego w P. z dnia 26 czerwca 2006 r., zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego z dnia 26 czerwca 2006 r., oświadczenie matki skarżącej, oświadczenie skarżącej z dnia 8 kwietnia 2025 r., wyrok rozwodowy rodziców skarżącej z dnia 24 kwietnia 1996 r. W ocenie Kolegium, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji przedstawił szczegółową i wyczerpującą analizę powyższych dokumentów. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zwolnienie z opłaty powinno zawsze znaleźć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie może dojść do nieuzasadnionego przerzucania na jednostki samorządu terytorialnego obowiązku partycypowania w kosztach pobytu w placówce i nadmiernego obciążania sektora finansów publicznych, a w konsekwencji - całego społeczeństwa. Orzecznictwo sądów administracyjnych wskazuje także, iż za rażące naruszenie innych niż obowiązek alimentacyjny obowiązków rodzinnych uznaje się podejmowanie w sposób uporczywy wobec zobowiązanego do wnoszenia opłaty obiektywnie społecznie potępianych działań, takich jak wszczynanie awantur, ubliżanie, rzucanie wyzwisk, używanie przemocy fizycznej, brak jakiegokolwiek zainteresowania losem członka rodziny, w tym zupełny brak wsparcia i pomocy w sytuacjach tego wymagających. Jeżeli wskutek tego rodzaju zachowań pensjonariusz domu pomocy społecznej doprowadził do całkowitego zerwania więzi rodzinnych z obowiązanym do wnoszenia opłaty, będzie można mówić o spełnieniu warunku rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych w rozumieniu art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Kolegium, organ I instancji słusznie uznał, iż okoliczności takie nie zachodzą w niniejszej sprawie. Rozwijając powyższe stanowisko organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż w okresie od 18 do 23 września 2024 r. M. W. przebywał w mieszkaniu skarżącej (okres przerwy między hospitalizacją w M. Szpitalu Specjalistycznym w W. a hospitalizacją w Szpitalu Wojewódzkim w B. B. ). We wcześniejszym okresie życia ten kontakt był utrudniony. Z uwagi na uzależnienie ojca od alkoholu matka skarżącej starała się ograniczać kontakt córek z ojcem, niemniej jednak z jej oświadczenia nie wynika, aby M. W. w sposób negatywny odnosił się do córek. W ocenie Kolegium, o istnieniu więzi rodzinnej świadczy także uczestnictwo M. W. w ślubie i przyjęciu weselnym skarżącej oraz okoliczność, iż w 2024 r. strona podjęła zobowiązania wobec ojca, gdy zachorował, tj. przywiozła go do B. B. , zapewniła mieszkanie, wyżywienie, odzież i zorganizowała leczenie. Kolegium podzieliło także stanowisko organu I instancji, iż w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca rażące zaniedbywanie obowiązku alimentacyjnego. Podkreśliło, że postępowanie egzekucyjne względem M. W. prowadzone było od 2000 r. Świadczenia alimentacyjne regulowane były w sposób nieregularny, jednakże prowadzona egzekucja nie była całkowicie bezskuteczna. Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji wskazał na aktywną postawę M. W. , który uczestniczył w większości rozpraw alimentacyjnych, a nawet skutecznie wniósł o obniżenie alimentów. W ocenie organu odwoławczego, powyższe okoliczności wskazują na istniejące trudności w możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego. Okoliczności uzasadniające wystąpienie przesłanki z art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej muszą mieć natomiast nie tylko charakter rażący, ale również muszą być wynikiem celowego, a przynajmniej świadomego działania (zaniechania) osoby umieszczonej w DPS. W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem organu odwoławczego, nie można takiej celowości przypisać M. W. i. Sam fakt wystąpienia z powództwem o obniżenie alimentów wskazuje na trudną sytuację majątkową, uniemożliwiającą regularne wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. P. Ś. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu 1 instancji, w sytuacji, gdy przy dokonaniu prawidłowych ustaleń oraz stosując w sposób prawidłowy przepisy, organ powinien był uchylić rozstrzygnięcie organu I instancji i orzec w sposób odmienny co do istoty sprawy, względnie uchylić je i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji; 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. poprzez zaniechanie zbadania, czy nie zachodzą uzasadnione okoliczności przemawiające za całkowitym zwolnieniem skarżącej z ponoszenia opłat za pobyt ojca w DPS, jak również pominięcie przy ocenie materiału dowodowego kwestii związanych ze stosunkami rodzinnymi, a w szczególności faktu zaprzestania przez ojca kontaktu oraz nagannego funkcjonowania ojca w środowisku rodzinnym, nie wzięcie pod uwagę słusznego interesu skarżącej i uszczuplenia budżetu domowego jej rodziny; 3. art. 64 pkt. 2 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnie i dowolną ocenę przesłanek uzasadniających zwolnienie z obowiązku płatności za pobyt w DPS ojca skarżącej, bez uwzględnienia zasad współżycia społecznego i oceny krzywdy, jakim swoim wieloletnim, nagannym postępowaniem wyrządził skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło do całkowicie niezasadnego i niesprawiedliwego obciążenia obowiązkiem płacenia za pobyt ojca w DPS. Ponadto skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego - art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej, poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a także została wydana z pominięciem istotnych dowodów oraz z przekroczeniem granic swobodnej oceny materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w sprawie niniejszej zachodzi szereg okoliczności, które jednoznacznie wskazują na to, iż jej ojciec: przez lata unikał płacenia alimentów - od 2000 r. konieczna była egzekucja komornicza, która często pozostawała bezskuteczna; pracował "na czarno" i celowo unikał legalnego zatrudnienia; nadużywał alkoholu i zaniedbywał relacje rodzinne; nie uczestniczył w wychowaniu skarżącej, jej edukacji i leczeniu, ani nie utrzymywał z nią więzi emocjonalnej; zachowywał się skrajnie nieodpowiedzialnie, doprowadzając do trwałego rozpadu więzi rodzinnych. W ocenie strony, wbrew twierdzeniom organu, nie sposób uznać, że taka postawa nie wyczerpuje znamion rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych. Skarżąca wytknęła ponadto, że organ całkowicie zignorował szereg przedstawionych przez nią i jej matkę dowodów, w tym: opis doświadczeń przemocy domowej w dzieciństwie; relację dotyczącą kontaktów ojca z dziećmi pod wpływem alkoholu; fakt jego braku zaangażowania w życie i rozwój dzieci; dowody świadczące o jego celowym unikaniu obowiązków alimentacyjnych. Zdaniem strony, organ niesłusznie uznał, że brak legalnego zatrudnienia i "problemy zdrowotne" usprawiedliwiały niepłacenie alimentów. Wieloletnia praca w "szarej strefie" oraz nadużywanie alkoholu nie mogą być bowiem traktowane jako przeszkody obiektywne. Skarżąca stwierdziła, że organ błędnie też uznał jej działania z lat 2018 i 2024, tj. obecność ojca na jej ślubie oraz przewiezienie go do DPS i zorganizowanie leczenia, za dowód istnienia więzi emocjonalnej między skarżącą i ojcem. Strona wyjaśniła, że działania podjęte w ramach pomocy ojcu wynikały z jej osobistego poczucia moralnego obowiązku wobec drugiego człowieka, a nie z realnej, trwałej relacji rodzinnej. Zdaniem skarżącej, nie można traktować sporadycznego aktu pomocy - podjętego w sytuacji skrajnej bezradności drugiej osoby - jako dowodu istnienia więzi rodzinnej, która w rzeczywistości przez wiele lat nie istniała. Strona podkreśliła także, iż obecność ojca na jej ślubie w 2018 r. była zdarzeniem jednorazowym i incydentalnym, i nie stanowi dowodu na istnienie trwałej więzi emocjonalnej czy rodzinnej. Był to akt grzecznościowy, na który zdecydowała się mimo braku więzi emocjonalnej z ojcem, a nie wyraz stałych kontaktów czy relacji rodzinnych. Końcowo skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja ustaliła obowiązek opłat od 23 grudnia 2024 r., mimo że nie została zawarta żadna umowa. W jej ocenie brak takiej umowy stanowi przeszkodę prawną do obciążenia jej obowiązkiem zapłaty z datą wsteczną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W ocenie Kolegium, wbrew twierdzeniom skarżącej, dokumentacja zgromadzona w toku postępowania wyjaśniającego została poddana rzetelnej analizie, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczeń obu instancji. Niezasadny jest więc zarzut dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i analizy zgromadzonych w aktach dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie wymaga podkreślenia, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214, dalej jako "u.p.s."). Art. 60 ust. 1 u.p.s. wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Z rozbudowanych regulacji zawartych w art. 61 u.p.s. wynika natomiast, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: (1) mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, (2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, (3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej; przy czym wskazane osoby oraz gmina nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność (ust. 1). Górną granicą opłaty ponoszonej przez mieszkańca gminy jest 70% jego dochodu. Małżonkowie, zstępni oraz wstępni ponoszą z kolei opłatę ustaloną w drodze umowy zawartej w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s., przy czym ustawodawca wprowadza pewne ograniczenia samego obowiązku i jego zakresu. W przypadku osoby w rodzinie, ponosi ona opłatę jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie (ust. 2 pkt 2 lit. b). Z ust. 2d cytowanego artykułu wynika natomiast, że w przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala w drodze decyzji organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, z uwzględnieniem ograniczeń, o których mowa w ust. 2 pkt 2 i art. 103 ust. 2. Stosownie do postanowień art. 103 ust. 2 u.p.s., kierownik ośrodka pomocy społecznej albo dyrektor centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, ustala w drodze umowy z małżonkiem, zstępnymi przed wstępnymi mieszkańca domu wysokość wnoszonej przez nich opłaty za pobyt tego mieszkańca w domu pomocy społecznej, biorąc pod uwagę wysokość dochodów i możliwości. Dodać trzeba, że przepis art. 64 u.p.s. przewiduje możliwość zwolnienia osoby wnoszącej opłatę lub obowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej, częściowo lub całkowicie, na jej wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przepis ten określa jednocześnie przykładowy katalog przesłanek zwolnienia z opłaty. Podkreślić należy, że w aktualnym stanie prawny, tj. na gruncie art. 64 w brzmieniu ustalonym przez ustawę nowelizującą z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz. U. z 2019 r. poz. 1690), która weszła w życie w dniu 4 października 2019 r., sprawy ustalenia opłaty i zwolnienia nie wymagają rozstrzygnięcia w odrębnych postępowaniach. Organ zobowiązany jest do orzeczenia w kwestii zwolnienia z opłaty za pobyt w domy pomocy społecznej łącznie z ustaleniem odpłatności z tego tytułu - jeżeli na etapie postępowania o ustalenie odpłatności strona złoży stosowny wniosek o zwolnienie (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1644/21; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 7 kwietnia 2022 r., II SA/Bk 820/21). W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje ustalenie, że ojciec skarżącej M. W. jest od dnia 23 grudnia 2024 r. mieszkańcem domu pomocy społecznej – Domu Opieki Samarytanin w B. B.. Jak wynika z akt sprawy, w ww. placówce M. W. został umieszczony mocą decyzji Starosty [...] z dnia 19 grudnia 2024 r., poprzedzonej decyzją Wójta Gminy M. z dnia 28 października 2024 r. o skierowaniu M. W. na czas nieokreślony do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle somatycznie chorych. Decyzją z dnia 27 stycznia 2025 r. Wójt Gminy M. ustalił odpłatność M. W. za pobyt w DPS w wysokości 70% jego dochodu, tj. kwocie 700 zł miesięcznie, zobowiązując mieszkańca do wnoszenia tej opłaty począwszy od dnia 23 grudnia 2024 r. (organ wskazał przy tym, że za okres od 23 do 31 grudnia 2024 r. odpłatność wynosi 203,23 zł). W wyniku późniejszych zmian wysokości dochodu M. W. , powyższa decyzja była kilkukrotnie zmienia w zakresie kwoty ponoszonej przez niego odpłatności za pobyt w DPS. Za luty 2025 r. opłata ponoszona przez mieszkańca wynosiła 860,30 zł, za marzec 2025 r. – 1.097,16 zł, natomiast od kwietnia 2025 r. wynosi 1.268,10 zł miesięcznie. Nie budzi wątpliwości, że kwota ta nie pokrywa średniego miesięcznego kosztu pobytu mieszkańca w ww. placówce, który to koszt – jak prawidłowo ustaliły organy - w grudniu 2024 r. i styczniu 2025 r. wynosił 6.900,00 zł miesięcznie, natomiast od lutego 2025 r. wynosi 7.472,00 zł miesięcznie. Ustalenie, iż odpłatność za pobyt w DPS ponoszona przez M. W. nie zaspokaja w całości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca DPS, czyniło koniecznym ustalenie przez organu I instancji osób zobowiązanych w dalszej kolejności do odpłatności z tego tytułu. Takimi osobami – zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. – są dwie córki M. W. , w tym skarżąca. Przy czym z niekwestionowanych ustaleń organów wynika, że spośród tych dwóch osób, jedynie skarżąca posiada dochód wyższy niż 300% odpowiedniego kryterium dochodowego, co zgodnie z art. 61 ust. 2 pkt 2 u.p.s., generuje po stronie skarżącej obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt jej ojca w DPS zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2. Ze wzglądu zaś na to, że skarżąca odmówiła podpisania takiej umowy, organ zobowiązany był do ustalenia wysokości jej odpłatności w drodze decyzji, stosownie do art. 61 ust. 2d u.p.s. Uwzględniając ustalenia przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, w tym zwłaszcza wysokość dochodu na osobę w rodzinie skarżącej (9.809,67 zł), organ ustalił skarżącej wysokość opłaty w kwotach odpowiadających - w poszczególnych okresach pobytu M. W. w DPS - połowie różnicy pomiędzy kosztem utrzymania mieszkańca tej placówki a częścią tych zaspokajaną z dochodów M. W. . W tym miejscu podkreślić należy, że wbrew stanowisku skarżącej, organ prawidłowo nałożył na nią obowiązek ponoszenia opłaty z datą wsteczną, tj. od dnia umieszczenia jej ojca w DPS. Nie jest bowiem tak, jak zdaje się przyjmować skarżąca, iż jedynie w przypadku zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 możliwe jest ustalenie osobie zobowiązanej opłaty za pobyt członka jej rodziny w domu pomocy społecznej z datą wsteczną. Jak już wyżej wskazano, w przypadku odmowy zawarcie takiej umowy, ustalenie odpłatności następuje w drodze decyzji (art. 61 ust. 2d u.p.s.), jednak w każdej z tych sytuacji datą początkową obowiązku ponoszenia odpłatności będzie data umieszczenia członka rodziny w domu pomocy społecznej. Skoro ojciec skarżącej przebywa w DPS od 23 grudnia 2024 r., to tym samym od tej daty na osobach zobowiązanych co do zasady ciąży obowiązek ponoszenia opłaty z tego tytułu. Zauważyć należy, że poza wspomnianą wyżej daty początkowej, od której skarżąca obowiązana jest ponosić odpłatność za pobyt jej ojca w DPS, skarżąca nie kwestionuje ani uznania jej za osobę zobowiązaną do wnoszenia tej opłaty, ani też nie kwestionuje wysokości ustalonej dla niej odpłatności. Ta część podjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie budzi także zastrzeżeń Sądu, znajdując oparcie w prawidłowo zastosowanych przepisach art. 61 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 lit "b" i ust. 2d u.p.s. Istota zawisłego przed Sądem sporu dotyczy natomiast odmowy zwolnienia skarżącej z ustalonej opłaty, a więc rozstrzygnięcia zawartego w pkt 2 utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją decyzji organu I instancji. Do wydania w ramach niniejszego postępowania rozstrzygnięcia w tej materii organy zobowiązane były z uwagi na złożenie przez skarżącą stosownego wniosku o zwolnienie. Przypomnieć należy, że wniosek taki strona sformułowała w treści pisma z dnia 14 lutego 2025 r., informującego organ I instancji o odmowie zawarcia umowy w trybie art. 103 ust. 2 u.p.s. W przedmiotowym wniosku skarżąca powołała się na przesłankę określoną w art. 64 ust. 7 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Zauważyć należy, że rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 64 u.p.s. ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użyty w tym unormowaniu zwrot "można zwolnić". W konsekwencji kontrola legalności takiego rozstrzygnięcia jest dokonywana w ograniczonym zakresie. Ogranicza się bowiem do zbadania, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2020 r., I OSK 1011/20). Innymi słowy, sądowa kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym i wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy oraz rozważeniem wszelkich okoliczności mogących mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia - zgodnie z zasadami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Sąd nie ocenia natomiast decyzji uznaniowej z punktu widzenia jej słuszności (por. także wyrok NSA z dnia 7 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 13575/14; wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 3/12). Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w myśl art. 7 k.p.a., obowiązkiem organu administracji jest podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, zaś zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zachowanie reguł postępowania wynikających z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, co wynika z art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, że w szczególności decyzje odmowne (negatywne) powinny być przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Zgodnie z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a., z decyzji (zwłaszcza odmownej) musi wynikać między innymi, że organ nie pozostawił poza swoimi rozważaniami argumentów podnoszonych przez stronę, nie pominął istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy materiałów dowodowych lub nie dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt VIII SA/Wa 665/20). Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocenę tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.). Co istotne, powyższe reguły postępowania wyjaśniającego oraz wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji, odnoszą się nie tylko do organu I instancji, lecz również do organu odwoławczego. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 k.p.a.). Rola organu odwoławczego nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obejmuje ponowną ocenę materiału dowodowego z możliwością jego uzupełnienia oraz ponowne, merytoryczne rozpatrzenie sprawy. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie spełnia powyższych wymogów. Ponadto stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji nie uwzględnia prawidłowej wykładni art. 64 pkt 7 u.p.s. Dla odkodowania normy zawartej w art. 64 pkt 7 u.p.s. zasadnym jest sięgnięcie do uzasadnienia do projektu ustawy nowelizującej u.p.s., tj. ustawy z dnia 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 66). Wskazano tam, że użyte w ustawie określenie "rażący" znaczy tyle co "wyraźny, rzucający się od razu w oczy, bardzo duży" i jest powszechnie używane, stosowane oraz poddawane sądowej wykładni od kilkudziesięciu lat na gruncie prawa cywilnego oraz rodzinnego. Użycie tego sformułowania na gruncie projektowanego art. 64 pkt 7 ustawy jest zatem uzasadnione, gdyż organ będzie dokonywał oceny kwestii wypełniania obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty (a więc obowiązków o charakterze prawnorodzinnym, czyli cywilnym sensu largo). Pojęcie "inne obowiązki rodzinne" obejmuje natomiast obowiązki szczegółowo zdefiniowane w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako "k.r.o.") dotyczących wykonywania władzy rodzicielskiej i relacji pomiędzy rodzicem a dzieckiem. Funkcjonuje również z powodzeniem w doktrynie prawnej. I tak wśród obowiązków rodzinnych wskazać należy: obowiązek wzajemnego szacunku i wspierania się rodziców i dzieci (art. 87 k.r.o.), obowiązek wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 k.r.o.), obowiązek troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka (art. 96 § 1 k.r.o.), obowiązek przygotowania dziecka do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 k.r.o.), obowiązek rodziców i dzieci utrzymywania ze sobą kontaktów (art. 113 k.r.o.), obowiązek dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły, obowiązek zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne czy obowiązek zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowywanie się do zajęć szkolnych (art. 40 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe). Zgodnie z doktryną pojęcie obowiązków rodzinnych może być interpretowane szeroko. Do kategorii tej można zaliczyć zarówno obowiązki wynikające z przepisów prawa (np. obowiązek alimentacyjny, obowiązki wynikające z k.r.o.), jak i powinności czysto społeczne lub moralne. W pojęciu niedopełnienia obowiązków rodzinnych mieści zaś się takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2002 r., sygn. akt II CKN 1397/00, LEX nr 75286; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 27 lutego 2014 r., sygn. akt I ACa 1201/12, LEX nr 1623875; E. Skowrońska-Bocian, J. Wierciński, Komentarz do art. 1008 Kodeksu cywilnego, LEX.el). W uzasadnieniu projektu ustawy wskazano, że wprowadzona zmiana w zakresie przesłanki z pkt 7 art. 64 u.p.s. zrodziła się z dostrzeżonej przez Rzecznika Praw Obywatelskich potrzeby wprowadzenia wyraźnej regulacji prawnej umożliwiającej organowi odstąpienie od obciążania odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy zobowiązanie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (na wzór art. 1441 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Jak wskazano, RPO dostrzegł potrzebę zmiany prawa, gdyż obowiązująca dotychczas regulacja nie pozwalała m.in. krewnym na uchylenie się od obowiązku ponoszenia opłaty w sytuacji, kiedy jego nałożenie nie zasługuje na uwzględnienie ze względu na szczególne okoliczności (na przykład zobowiązanie do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej dotyczy osoby, która opuściła dawno rodzinę, nie realizowała obowiązku alimentacyjnego itp.). Potrzebę taką dostrzegł również Rzecznik Praw Dziecka w przypadkach, gdy chodzi o odpłatność za rodziców, "którzy całe życie nie interesowali się swoim dzieckiem i nie dokładali jakichkolwiek starań do jego wychowania, utrzymania, nie wywiązywali się z odpowiedzialności rodzicielskiej" (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 grudnia 2024 r., III SA/Kr 1223/24). W ramach oceny przesłanek wskazanych w pkt 7 art. 64 u.p.s. należy zatem uwzględnić w szczególności m.in. długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze, a także porzucenie dziecka czy długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 października 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wr 453/23). Podkreślić należy, że zwolnienie na podstawie art. 64 pkt 7 u.p.s. jest niezależne od sytuacji materialnej osoby zobowiązanej do wnoszenia opłaty za pobyt osoby bliskiej w DPS. Oznacza to, że ulga ta może być udzielona także wtedy, gdy strona dysponuje środkami finansowymi wystarczającymi do poniesienia części opłaty. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że skarżąca wniosek o zwolnienie z opłaty poparła szeregiem dokumentów złożonych przy pismach z dnia 26 marca 2025 r. i z dnia 8 kwietnia 2025 r. W zaskarżonej decyzji zabrakło natomiast rzetelnej i wszechstronnej analizy całokształtu tego materiału dowodowego. Przede wszystkim zaś Kolegium, dokonując oceny przedstawionych przez skarżącą dowodów, pominęło wynikające z nich okoliczności, które w świetle przedstawionej wyżej wykładni art. 64 pkt 7 u.p.s. winny mieć decydujące znaczenie dla ustalenia, czy ojciec dopuścił się rażącego naruszenia obowiązku alimentacyjnego lub i innych obowiązków rodzinnych względem skarżącej. Zawarta w zaskarżonej decyzji ocena kwestii wykazania takich naruszeń, ma tym samym charakter dowolny. Przypomnieć należy, że uznając, iż M. W. nie dopuścił się rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych, organ odwoławczy powołał się na okoliczność, iż ojciec skarżącej przebywał w jej mieszkaniu w okresie przerwy między hospitalizacją, tj. w dniach od 18 do 23 września 2024 r. Kolegium wskazało w tym kontekście, że: "We wcześniejszym okresie życia ten kontakt (skarżącej z ojcem) był utrudniony. Z uwagi na uzależnienie ojca od alkoholu matka skarżącej starała się ograniczać kontakt córek z ojcem, niemniej jednak z jej oświadczenia nie wynika, aby M. W. w sposób negatywny odnosił się do córek." W ocenie Kolegium, o istnieniu więzi rodzinnej świadczy także uczestnictwo M. W. w ślubie i przyjęciu weselnym skarżącej oraz okoliczność, iż w 2024 r. strona podjęła zobowiązania wobec ojca, gdy zachorował, tj. przywiozła go do B. B. , zapewniła mieszkanie, wyżywienie, odzież i zorganizowała leczenie. O ile słuszne jest założenie Kolegium, iż o rażącym naruszeniu obowiązków rodzinnych co do zasady świadczą takie zachowania, których skutkiem jest zerwanie więzi rodzinnej, o tyle za nieuprawniony uznać już należy powzięty przez organ wniosek, jakoby przywołane epizodyczne okoliczności z okresu dorosłości skarżącej świadczyły o zachowaniu takiej więzi pomiędzy skarżącą a jej ojcem. Wieź rodzinną rozumieć należy jako rzeczywistą, bliską więź osobistą. Stwierdzenie faktycznej więzi rodzinnej może nastąpić poprzez odwołanie do takich kryteriów, jak stopień pokrewieństwa, charakter związku, łącznie z wzajemnym zainteresowaniem, przywiązaniem i zależnością (zob. M.A. Nowicki (oprac.), Europejski Trybunał Praw Człowieka. Orzecznictwo, t. II, Prawo do życia i inne prawa, Kraków 2002, s. 593 oraz powołane tam orzecznictwo [w] Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, pod red. J. Chlebnego, Warszawa 2006). Nie sposób zatem podzielić stanowiska Kolegium, jakoby jednorazowe udzielenie przez skarżącą pomocy ojcu w momencie, gdy znajdował się w trudnej sytuacji zdrowotnej, jak też obecność M. W. na ślubie i weselu skarżącej, mogły przesądzać o zachowaniu więzi rodzinnej. Ocena tej kwestii wymagała analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów i oświadczeń przede wszystkim pod kątem ustalenia, czy skarżąca utrzymuje z ojcem stałe relacje osobiste i emocjonalne. Ponadto oceniając, czy M. W. dopuścił się rażącego naruszenia obowiązków rodzinnych, niezależnie od kwestii zachowania więzi rodzinnej, organ winien przede wszystkim wziąć pod uwagę wynikające z przedstawionych dowodów okoliczności dotyczące jakości wywiązywania przez M. W. z obowiązków rodzinnych wymienionych w k.r.o. w okresie małoletności skarżącej, w tym stopnia jego wkładu w opiekę i wychowanie skarżącej. Analizując treść uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej, którą dodano pkt 7 do art. 64 jak również stanowisko wyrażane w doktrynie, należy bowiem dojść do wniosku, że przepis ten dotyczy okresu, w którym zobowiązani do wnoszenia opłat wymagali właściwego dla ich wieku wsparcia (opieki, wychowania, utrzymania, dbałości o rozwój) (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2025 r., sygn. akt I OSK 120/24). Okoliczności te niż zostały natomiast poddane w zaskarżonej decyzji należytej ocenie. Z całą pewnością nie jest bowiem wystarczające powołanie się w tym zakresie jedynie na okoliczność, iż z oświadczenia matki skarżącej nie wynika, aby "M. W. w sposób negatywny odnosił się do córek". W ocenie Sądu, nieprzekonujące jest także stanowisko Kolegium co do braku rażącego naruszenia przez M. W. obowiązków alimentacyjnych względem skarżącej. Jak już wskazano, przy ocenie, czy doszło do rażącego naruszenia obowiązków alimentacyjnych, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim takie okoliczności, jak długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze. W zaskarżonej decyzji brak jest natomiast analizy przedstawionych przez skarżącą dokumentów pod kątem powyższych okoliczności. Stanowisko Kolegium, iż uchybienia M. W. w zakresie obowiązków alimentacyjnych względem skarżącej, nie mają charakteru kwalifikowanego, opiera się na lakonicznym stwierdzeniu, iż egzekucja świadczeń alimentacyjnych prowadzona wobec M. W. od 2000 r. "nie była całkowicie bezskuteczne". Częściowa skuteczność egzekucji świadczeń alimentacyjnych nie może natomiast świadczyć o braku rażącego naruszenia obowiązku alimentacyjnego przez dłużnika, skoro już samo przystąpienie do egzekucji oznacza, że obowiązek alimentacyjny nie był prawidłowo realizowany. Obowiązkiem organu było dokonanie rzetelnej i kompleksowej oceny przedstawionych skarżącą dowodów pod kątem ustalenia, w jakim stopniu i przez jaki okres M. W. nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego względem córki i czy jego zaniechania w tym zakresie znajdują jakiekolwiek usprawiedliwienie (tj. czy wynikały z niezależnych od zobowiązanego okoliczności). Takiej oceny w zaskarżonej decyzji zabrakło. Przy tym wbrew twierdzeniu Kolegium, za usprawiedliwienie uchylania się od obowiązku alimentacyjnego nie sposób uznać "aktywnej postawy" M. W. , którą Kolegium wywiodło z faktu, iż uczestniczył on w większości rozpraw alimentacyjnych i skutecznie wniósł o obniżenie alimentów. Zdaniem Sądu, bezpodstawny jest wniosek, jakoby okoliczności te same w sobie świadczyły o obiektywnych trudnościach w możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 64 pkt 7 u.p.s., poprzez jego błędną wykładnię, a także z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez dowolną ocenę zgromadzonych dowodów oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji z uwagi na zawarcie w nim jedynie ogólnych stwierdzeń nieodnoszących się do całokształtu materiału dowodowego i argumentów strony. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Rozpoznając ponownie sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze– stosownie do art. 153 p.p.s.a. - zobowiązane będzie uwzględnić ocenę prawną wyrażoną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu. Organ odwoławczy dokona kompleksowej oceny całokształtu materiału dowodowego i oświadczeń skarżącej pod kątem przesłanek z art. 64 pkt 7 u.p.s., kierując się przy tym prawidłową – wskazaną przez Sąd wykładnią tego przepisu. Kolegium będzie miało ponadto na uwadze, że rozstrzygając kwestię zwolnienia z ponoszenia opłaty w oparciu o art. 64 pkt 7 u.p.s. należy uwzględniać argumenty dotyczące sfery aksjologicznej. W szczególności chodzi tu o zasadę sprawiedliwości społecznej oraz o uwzględnienie aksjologii konstytucyjnej. Judykatura zauważa, że automatyczne włączenie wszystkich ustawowo wskazanych osób do grona ponoszących odpowiedzialność finansową za pobyt w DPS, w niektórych sytuacjach byłoby niemożliwe do pogodzenia z zasadą sprawiedliwości społecznej i dyrektywami demokratycznego państwa prawa. Rolą organu będzie dokonanie rzetelnej oceny w oparciu o zgromadzone dowody, czy taka sytuacja ma miejsce w przypadku skarżącej. O zwrocie na rzecz skarżącej kosztów postępowania nie orzeczono, albowiem skarżąca - korzystając w niniejszym postępowaniu sądowym z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. - nie poniosła żadnych kosztów postępowania.