II SA/Lu 620/14
WyrokWSA w Lublinie2015-04-21
Skład orzekający: Jacek Czaja, Robert Hałabis, Bogusław Wiśniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie wznowieniowe, powinien zawiesić to postępowanie, jeśli zostało wszczęte postępowanie o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej powoduje konieczność zawieszenia postępowania wznowieniowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji ma bowiem skutki dalej idące niż wznowienie postępowania, a wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego czyni postępowanie wznowieniowe bezprzedmiotowym. Niezastosowanie się do tej zasady przez organy administracji stanowi naruszenie przepisów kpa i skutkuje uchyleniem ich decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku A. Z. o wznowienie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę przepompowni ścieków. Organy administracji odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że A. Z. nie przysługuje przymiot strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił te decyzje, wskazując na naruszenie prawa strony do udziału w postępowaniu. W trakcie ponownego postępowania wznowieniowego A. Z. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, jednak organy nie zawiesiły postępowania wznowieniowego, co było przedmiotem skargi.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody L. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Ł. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewody na rzecz A. Z. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty z dnia [...] r., nr [...] II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewody na rzecz A. Z. 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta Ł. decyzją z dnia [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie M. pozwolenia na budowę przepompowni ścieków P-O, P-1, P-1a, P-10, P- 11, P-12 i P-13, sieci kanalizacji sanitarnej i przyłącza energetycznego do przepompowni P-1 usytuowanego na działkach o numerach [...] i [...], do P-1a przebiegającego przez działki [...] i [...], do P-10 na działce nr [...], do P-11 przebiegającego przez działki o numerach [...], [...] i [...] do P -12 usytuowanego na działce nr [...] i przyłącza do przepompowni P – 13 usytuowanego na działce nr [...] przy ul. S. w miejscowości M. Osada. Decyzją z dnia [...] r. Starosta – działając na podstawie art. 36a ust. 1 ustawy Prawo budowlane – zmienił powyższą decyzję w zakresie przebiegu trasy sieci kanalizacji sanitarnej i lokalizacji przepompowni P-12 oraz trasy przyłącza energetycznego, wyznaczając ich położenie na działce nr [...]. Z kolei przebieg sieci kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej wyznaczono na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...], a przewodu tłocznego na działkach nr [...] i [...].
W dniu 19 lipca 2012r. A. Z. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, natomiast w piśmie z dnia 27 lipca 2012 r. zmieniła kwalifikację swojego odwołania, wnosząc, by potraktowano je jako wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] r. Jako podstawę wznowienia wskazała przepis art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Postanowieniem z dnia [...] Starosta Ł. wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...]. na podstawie 151 § 1 pkt 1 kpa odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] stwierdzając, że A. Z. nie przysługuje przymiot strony postępowania zakończonego tą decyzją. Po rozpatrzeniu odwołania A. Z. Wojewoda L. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 23 maja 2013r. (II SA/Lu 122/13) obie decyzje uchylił. Sąd stwierdził, że organy administracji, odmawiając uznania A. Z. za stronę postępowania w przedmiocie zmiany decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [...] r., zakończonego decyzją z dnia [...] r., naruszyły art. 28 ust. 2 w związku z art. 36a ustawy Prawo budowlane. Skoro bowiem skarżąca brała udział w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] r. ze względu na to, iż należące do niej nieruchomości pozostają w obszarze oddziaływania będącej przedmiotem tego postępowania inwestycji i jest ona nadal właścicielką tych samych nieruchomości, to przymiot strony przysługuje jej również w postępowaniu dotyczącym zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany. Następstwem wadliwej oceny odnośnie przymiotu strony była błędna ocena wystąpienie przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W konsekwencji wadliwym było zastosowanie w niniejszej sprawie przepisu art. 151 § 1 pkt 1 kpa.
Jednocześnie Sąd zauważył, że w dniu 20 sierpnia 2012 r. A. Z. złożyła do Wojewody L. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z dnia [...]r., co oznaczałoby konieczność zawieszenia postępowania wznowieniowego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności. Niedopuszczalne jest bowiem jednoczesne prowadzenie postępowania wznowieniowego oraz postępowania o stwierdzenie nieważności, dotyczących tej samej decyzji administracyjnej. Z tych powodów sąd stwierdził, że w prowadzonym w niniejszej sprawie postępowaniu w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...]. koniecznym było ustalenie, czy wniosek A. Z. z dnia [...] r. skutkował wszczęciem postępowania nieważnościowego w celu ewentualnego zawieszenia postępowania wznowieniowego do czasu zakończenia postępowania o stwierdzenie nieważności. W ocenie sądu brak jakichkolwiek ustaleń w powyższym zakresie świadczy o naruszeniu przez organy art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Uchylając z powyższych względów zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy, sąd zobowiązał organ I instancji w pierwszej kolejności do ustalenia tego, czy w sprawie decyzji z dnia [...] r. zmieniającej pozwolenie na budowę z dnia [...] r., toczy się postępowanie o stwierdzenie nieważności. Jeśli tak, organ powinien zawiesić postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa do czasu jego zakończenia. Jeżeli jednak powyższa podstawa do zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie nie okaże się aktualna, organ zakończy postępowanie rozstrzygnięciem przewidzianym w art. 151 § 1 pkt 2 kpa, lub przewidzianym w § 2 tego przepisu, w zależności od wyniku ustaleń faktycznych. Ewentualnie, gdyby okazało się, że do czasu ponownego rozpatrywania sprawy przez organ I instancji postępowanie nieważnościowe w sprawie decyzji z dnia [...] r. zakończyło się jej usunięciem z obrotu prawnego, organ powinien umorzyć przedmiotowe postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Ponownie rozpoznając sprawę Starosta postanowieniem z dnia [...] ponownie wznowił postępowanie w sprawie, a następnie decyzją z dnia [...] stwierdził, że decyzja z dnia [...] wydana została z naruszeniem prawa. Starosta wyjaśnił, że powtórne postępowanie przeprowadzone z udziałem A. Z. jako strony wznowionego postępowania wykazało, że projekt budowlany obejmujący zmiany przebiegu odcinków kanalizacji sanitarnej wraz ze zmianą lokalizacji przepompowni P-12 w ul. Topolowej nie narusza warunków technicznych określonych rozporządzeniem z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz innych przepisów. Kanalizacja sanitarna wraz z przepompownią P-12 położona jest w pasie drogi gminnej – ul. T. całkowicie poza należącą do A. Z. działką nr [...]. Inwestycja nie oddziaływuje negatywnie na środowisko oraz na działkę nr [...], nie ogranicza również możliwości jej zagospodarowania. Zdaniem organu w sprawie nie ma zastosowania § 36 ust. 2 rozporządzenia dotyczącego warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdyż przepompownia nie jest zbiornikiem bezodpływowym na ścieki, ani dołem ustępowym, nie można jej traktować również jako podobne urządzenie sanitarno-gospodarcze o pojemności do 10 m3, gdyż pracuje w systemie kanalizacji grawitacyjno-ciśnieniowej i jest urządzeniem przepływowym. Żadne przepisy szczególne, w tym techniczno – budowlane, ani inne normy nie regulują dopuszczalnych odległości przepompowni od innych obiektów budowlanych i granic nieruchomości. Sporna przepompownia jest posadowiona w odległości 40 m od budynku mieszkalnego A. Z. Projekt budowlany nie przewiduje, aby dla realizacji inwestycji należało prowadzić roboty budowlane z terenu działki nr [...], nie przewiduje też konieczność prowadzenia prac ziemnych polegających na wykonaniu wykopów szerokopasmowych, które obejmowałyby teren działki nr [...]. Przeprowadzone przez Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno – Epidemiologicznej w Ł. kontrole przepompowni nie wykazały nieprawidłowości w jej funkcjonowaniu w zakresie emisji pyłów i gazów do powietrza oraz emisji substancji i energii w ściekach. Nie potwierdzono również występowania odorów w jej okolicy. Nie stwierdzono również, aby roboty budowlane przy realizacji sieci kanalizacyjnej w ulicy T. w tym przedmiotowej przepompowni były prowadzone niezgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, naruszały przepisy techniczno – budowlane lub warunki realizacji inwestycji. W dniu 30 kwietnia 2013r. do Starosty wpłynęło zawiadomienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o zakończeniu budowy i przystąpieniu do użytkowania sieci kanalizacyjnej w miejscowości M. Osada wraz z całą infrastrukturą, w tym przepompownią P – 12. Podkreślono, że budowa kanalizacji sanitarnej jest inwestycją celu publicznego i służyć będzie mieszkańcom Gminy M. i M., przyczyniając się do poprawy warunków sanitarno-higieniecznych. Żadne z uwag, zastrzeżeń i wniosków zgłoszonych przez A. Z. w toku postępowania administracyjnego, a dotyczących wpływu lokalizacji przepompowni P-12 na działkę nr [...] nie znalazły potwierdzenia w ustaleniach poczynionych w toku wznowionego postępowania. Za bezprzedmiotowy uznano wniosek A. Z. o przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko i o sporządzenie raportu oddziaływania na środowisko dla zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia [...] r., co skutkowało wydaniem decyzji z dnia [...] r. umarzającej postępowanie w sprawie dotyczącej tego wniosku. Wójt Gminy M. postanowieniem z dnia [...] r. stwierdził, że nie zachodzi potrzeba przeprowadzania oceny oddziaływania na środowisko, a tym samym sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko dla zmiany decyzji z dnia [...] r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Ponadto decyzją z dnia [...] r. Wójt stwierdził, że brak jest potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na budowie sieci kanalizacyjnej wraz z przykanalikami. Oceniając całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji stwierdził, że w istocie A. Z. nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] bez własnej winy mimo, iż przysługiwał jej przymiot strony tego postępowania, co skutkowało wznowieniem postępowania. Jednak brak jest w sprawie podstaw do uchylenia decyzji, gdyż rozstrzygnięcie sprawy byłoby takie same jak rozstrzygnięcie decyzji uchylonej. Odnośnie ustaleń dotyczących biegu postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] organ I instancji powołał się na pismo Wojewody L. z dnia [...] r., w którym Wojewoda informuje, iż nie prowadzi postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty Ł. z dnia [...]r. Z tych powodów ograniczono się do orzeczenia, że decyzja nr [...] wydana została z naruszeniem prawa.
Wojewoda L. decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję Starosty. Wyjaśnił, że w sprawie odwołująca się zachowała termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oraz, iż zasadne jest jej twierdzenie, że przysługiwał jej przymiot strony w postępowaniu zakończonym wydanie decyzji z dnia [...]. jak i to, że bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Potwierdził stanowisko organu I instancji, w ocenie którego przeprowadzenie w pasie drogi gminnej przeprojektowanego odcinka sieci, sąsiadującego m.in. z działką odwołującej oraz zbliżenie przepompowni ścieków P-12 na odległość 1,5 m od działki nr [...] nie ograniczają możliwości jej wykorzystania. Projektowana inwestycja, jako całość, nie jest uciążliwa dla środowiska, a wymagania dotyczące ochrony środowiska nie pociągają za sobą konieczności przeprowadzenia próby szczelności. Zwrócono uwagę, że decyzją z dnia [...]. Wójt stwierdził brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji polegającej na budowie sieci kanalizacyjnej wraz z przykanalikami. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące stosowania w sprawie § 36 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz odległości w jakich powinna być usytuowana przepompownia od innych obiektów budowlanych i granic działki. Ustosunkowując się do zarzutu braku ustaleń organu I instancji dotyczących postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Starosta powołuje się na pismo Wojewody L. z dnia [...], w którym informuje się o niepodjęciu postępowania dotyczącego stwierdzenie nieważności. Pismami z dnia 21 września 2012r. i z dnia 21 października 2013r., informowano stronę, że Wojewoda podejmie działanie w sprawie stwierdzenia nieważności po ostatecznym zakończeniu postępowania dotyczącego wznowienia postępowania. Zauważono też, że PINB w Ł. zawiadomił o przyjęciu zgłoszenia zakończenia budowy sieci kanalizacji sanitarnej i braku sprzeciwu do przystąpienia do użytkowania. Protokół kontroli próbek powietrza pobranych w odległości 2 m od spornej przepompowni ścieków nie potwierdził występowania odorów w okolicy obiektu oraz przekroczenia wartości wynikających z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 3 marca 2008 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. nr 47, poz. 281) oraz warunków rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu (Dz.U. nr 16, poz. 87). Dwukrotnie zdarzyły się w przypadku spornej przepompowni sytuacje alarmowe spowodowane przytkaniem jednej z dwu działających pomp. Nie spowodowały one jednak wycieku ścieków. Ponadto w kwietniu 2013 r. w przepompowni zamontowano węglowy filtr odorowy. Z tych powodów utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego A. Z. zarzuciła decyzji Wojewody L. naruszenie art. 146 § 2 kpa poprzez przyjęcie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji dnia [...]., gdyż zapaść mogłaby w wyniku tego jedynie decyzja, której rozstrzygnięcie odpowiadać będzie treścią decyzji uchylonej; art. 151 § 1 pkt 2 kpa poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji nie uchylenie decyzji nr [...]; art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie polegające na przyjęciu, że działki nr [...] i [...] nie znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji oraz naruszenie § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie przejawiające się w uznaniu, iż przepompownia P-12 zlokalizowana na działce nr [...] nie powinna być posadowiona z zachowaniem odległości od granicy działki nr [...] w odległości wynikającej z tego przepisu. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, którą dołączyła do odwołania, gdyż jak stwierdziła, ocena tego, czy zmiany wprowadzone decyzją z dnia 3 lipca 2012r. negatywnie oddziałują na środowisko, jak i tego, czy w sprawie konieczne jest zachowanie wymogów wynikających z § 36 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie wymaga wiedzy specjalistycznej. W obszernych wywodach uzasadnienia skargi skarżąca dokładnie umotywowała zasadność podniesionych zarzutów z powołaniem się na orzecznictwo sądów administracyjnych oraz dołączoną do odwołania opinię biegłego i własne spostrzeżenia dotyczące funkcjonowania przepompowni P – 12. Odwołująca wytknęła również organowi I instancji, że nie poczynił żadnych ustaleń odnośnie postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...].
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Skarżąca przy piśmie z dnia 8 września 2014 r. przedłożyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r., uchylającą decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. umarzającą postępowanie w sprawie sporządzenia raportu oraz przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla zmiany decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej w dniu [...] r. Przy piśmie z dnia 7 października 2014 r. skarżąca przedłożyła opinię sporządzoną przez prof. dr. hab. L. P.
W piśmie z dnia 27 listopada 2014 r. Wójt Gminy M. wniósł o oddalenie skargi oraz przedstawił argumenty, które w jego ocenie świadczą o jej bezzasadności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że zaskarżona decyzja jak i decyzja utrzymana nią w mocy zostały wydane w postępowaniu prowadzonym w trybie wznowienia postępowania. W toku poprzedzającego wydanie tych decyzji postępowania sądowego, poddającego kontroli decyzje uprzednio wydane w niniejszej sprawie przez organy obu instancji, skarżąca złożyła do akt sądowych odpis wniosku z dnia 20 sierpnia 2012 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]. , który wpłynął do Wojewody L. w dniu [....] r. (akta sądowe sprawy II SA/Lu 122/13). Ponownie prowadząc postępowanie wznowieniowe organ administracji I instancji ustalił, że Wojewoda prowadzić będzie postępowanie dotyczące stwierdzenia nieważności zainicjowane wnioskiem z dnia 20 sierpnia 2012r. po prawomocnym zakończeniu postępowania dotyczącego wznowienia postępowania zakończonego decyzją nr [...] (pismo Wojewody L. z dnia 27 września 2013 r. – k. 16 akt administracyjnych oraz pismo z dnia 21 października 2013 r. – k. 51 akt administracyjnych). Mając na uwadze tą okoliczność organ I instancji kontynuował postępowanie wznowieniowe i zakończył je wydaniem decyzji utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast art. 147 kpa stanowi, że wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Ze względu na to, że w Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest szczególnego unormowania, które wskazywałoby datę wszczęcia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania na żądanie strony zastosowanie znajduje tu art. 61 § 3 kpa. Stanowi on, że datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. W orzecznictwie podnosi się jednak, z czym trudno się nie zgodzić, że samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame z wszczęciem postępowania w sprawie. Wniosek taki uruchamia bowiem etap wstępny, w ramach którego organ bada jedynie kwestie formalne w postaci wniesienia podania przez legitymowany podmiot, czy wskazanie podstawy wymienionej w art. 156 § 1 kpa. Art. 61a kpa § 1 kpa stanowi bowiem jednoznacznie, że w sytuacji, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowienie wydane na podstawie art. 61a § kpa jest zatem wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie podmiotu wnoszącego żądanie, legitymacji strony, wskazania, że nie istnieje decyzja, której ważność należy poddać ocenie bądź istnienia przeszkód prawnych ustanowionych w odrębnych ustawach ( wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2012r., sygn. akt II OSK 209/11 opubl. w CBOSA ). W sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] złożyła do Wojewody L. w dniu 21 sierpnia 2012r., a więc jeszcze przed wznowieniem postępowania, co miało miejsce dopiero 5 października 2012r. Mimo prawidłowo wniesionego żądania Wojewoda nie wydał jednak postanowienia w trybie art. 61a § 1 kpa, co oznacza wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...]. Przepisy kpa nie przewidują bowiem wydania odrębnego postanowienia dotyczącego wszczęcia postępowania na żądanie strony ( B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks Postępowania Administracyjnego – Komentarz 10. wydanie Wyd. C.H.BECK 2009 str. 609 oraz wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2006r. I OSK 725/05 opubl. w CBOSA). Pierwszą czynnością jest natomiast zawiadomienie o wszczęciu postępowania ( art. 61 ust. 4 kpa ).
W rozpoznawanej sprawie nie jest podważane, że pismem z dnia 21 września Wojewoda poinformował skarżącą o rozpoznaniu wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności dopiero po zakończeniu postępowania wznowieniowego. Taką samą treść zawiera pismo tego samego organu z dnia 21 października 2012r. adresowane również do Starostwa Powiatowego w Ł., co jedynie wzmacnia przekonanie o wszczęciu postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera przepisów regulujących skutków prawnych zbiegu tych dwóch trybów nadzwyczajnych. Nie ma też przepisu, który zabraniałby wszcząć postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania, w sytuacji, gdy wcześniej zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej samej decyzji. Zwrócić należy jednak uwagę, że uruchomienie trybu wznowieniowego i trybu stwierdzenia nieważności decyzji powoduje odmienne następstwa dla weryfikowanej decyzji i sprawy administracyjnej. Wznowienie postępowania stwarza możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte którąkolwiek z wadliwości procesowych wyliczonych w art. 145 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności prowadzi zaś do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami materialnoprawnymi wyliczonymi w art. 156 § 1 kpa od chwili jej wydania (skutek ex tunc). Wobec tego, że stwierdzenie nieważności decyzji powoduje następstwa prawne dalej idące, niż wznowienie postępowania, zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie zgodnie przyznaje się priorytet pierwszego z nich (por. glosa B. Adamiak i J. Borkowskiego do wyroku NSA z dnia 9 sierpnia 1990 r., sygn. akt IV SA 543/90 – OSP 1992/5/120). Uzasadnia się to charakterem postępowania nieważnościowego, które dotyczy tak istotnych wad materialnoprawnych decyzji, które uzasadniają jej eliminację, bez podejmowania właściwych dla wznowienia postępowania czynności zmierzających do ustalenia, czy konkretne uchybienie wpłynęło na wynik sprawy i w jaki sposób sprawa powinna się zakończyć po jego wyeliminowaniu ( wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2012r., I CSK 402/11 i 8 listopada 2012r. I CSK 168/12 opubl. w Lex Polonica ). Z tego względu wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powoduje konieczność zawieszenia wznawianego postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa (por. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 1318/11 i powołane tam orzeczenia oraz publikacje – CBOSA). Następstwem prawnym stwierdzenia nieważności decyzji będzie bowiem bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia postępowania, gdyż wyeliminowana zostanie z obrotu prawnego decyzja będąca przedmiotem postępowania wznowieniowego. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że nie zawieszenie przez organ I instancji postępowania wznowienionego do czasu zakończenia postępowania dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 3 lipca 2012r. w sposób oczywisty narusza art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Nie dostrzeżenie zaś tego uchybienia przez organ odwoławczy i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji Starosty skutkuje uchybieniem artykułowi 138 § 1 pkt 1 kpa. Oba uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję Starosty Ł. O niepodleganiu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 wspomnianej ustawy, natomiast o kosztach w oparciu o jej art. 200 w związku z art. 205 § 1.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło