II SA/Lu 624/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2010 r. sprawy ze skargi W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. po rozpoznaniu odwołania W. C. od decyzji Wójta Gminy M. P. z dnia [...] o wymierzeniu W. C. administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 199.707 zł za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia - uchylił zaskarżoną decyzję i wymierzył ponownie karę w wysokości 175.586 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy ustalił za bezsporne, iż W. C. usunął w marcu i kwietniu 2006r. z własnej działki nr [...] położonej w miejscowości Ż. dziewięć ponadpięcioletnich drzew z gatunku topola osika bez wymaganego zezwolenia. Z uwagi na to, że kłody drzew zostały spalone, za podstawę obliczenia obwodów pni służącą do ustalenia kary pieniężnej przyjęto zgodnie z art. 89 ust. 3 ustawy o ochronie przyrody obwody obliczone w oparciu o najmniejszy promień pnia pomniejszony o 10 %. Obliczone w ten sposób obwody pni wyniosły: 174 cm, 195 cm, 190 cm, 74 cm, 140 cm, 103 cm, 207 cm, 190 cm i 180 cm. Organ I instancji wyliczył karę uwzględniając wysokość stawki (11,76zł) określonej w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 16 października 2007r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2008r. (M.P. Nr 77, poz. 823), a więc na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji o wymierzeniu kary. Organ odwoławczy natomiast przyjął stawki obowiązujące w dacie zdarzenia uzasadniającego wymierzenie kary ustalone obwieszczeniem Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006r. (M.P. Nr 62, poz. 861), wynoszące 11,37zł. Organ odwoławczy przyjmując, że miarodajna jest wysokość stawki obowiązującej w dacie zdarzenia, przywołał zasadę słusznego interesu obywatela, wynikającą z art. 7 kpa, która w tej sytuacji usprawiedliwiała przyjęcie korzystniejszej dla skarżącego wysokości stawki. Ponadto organ wyjaśnił, że w przypadku odpowiedzialności za delikt usunięcia drzew bez znaczenia są pobudki, jakimi kierował się posiadacz nieruchomości przy usuwaniu drzew, w szczególności to, że drzewa nie przedstawiały żadnej wartości przyrodniczej, a ich usunięcie nie spowodowało strat w środowisku. Skargę do sądu administracyjnego wniósł W. C. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego wysokość kary została ustalona wadliwie i jest rażąco zawyżona. Wskazał, że powinna być ona wyliczona w sposób wskazany w czasopiśmie "Murator " Nr 12 z 2008r. tj. jako trzykrotność iloczynu odpowiedniego współczynnika różnicującego i odpowiedniej dla danego gatunku drzewa stawki, co w niniejszej sprawie stanowi nieznaczną kwotę, kwalifikująca się do umorzenia kary. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że sposób wyliczenia kary wskazany w "Muratorze" jest błędny, bowiem w świetle obowiązujących przepisów odpowiednia dla danego gatunku drzewa stawka dotyczy 1cm obwodu, a nie całego obwodu, dlatego karę należy wyliczyć jako trzykrotność iloczynu odpowiedniego współczynnika różnicującego, stawki i obwodu drzewa. Ubocznie organ wskazał, że błędna informacja została sprostowana w nr 1/2009 "Muratora". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie jej zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Ustawa z dnia z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz.880 ze zm.) jako zasadę wprowadza usuwanie drzew lub krzewów po uzyskaniu zezwolenia właściwego organu. (art. 83 ust. 1) Zezwolenia w trybie cyt. przepisu nie wymaga natomiast usuwanie drzew lub krzewów: w lasach; owocowych, z wyłączeniem rosnących na terenie nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków oraz w granicach parku narodowego lub rezerwatu przyrody - na obszarach nieobjętych ochroną krajobrazową; na plantacjach drzew i krzewów, których wiek nie przekracza 5 lat; usuwanych w związku z funkcjonowaniem ogrodów botanicznych lub zoologicznych; usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu z obszarów położonych między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem, w który wbudowano trasę wału przeciwpowodziowego, z wałów przeciwpowodziowych i terenów w odległości mniejszej niż 3 m od stopy wału; które utrudniają widoczność sygnalizatorów i pociągów, a także utrudniają eksploatację urządzeń kolejowych albo powodują tworzenie na torowiskach zasp śnieżnych, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu; stanowiących przeszkody lotnicze, usuwanych na podstawie decyzji właściwego organu. Usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia skutkuje nałożeniem obligatoryjnej pieniężnej kary administracyjnej w trybie i na zasadach określonych w przepisach art. 88 - 90 ustawy. Należy przy tym podkreślić, że bez zezwolenia nie można usuwać drzew nawet wówczas, gdy byłoby to usprawiedliwione ze względu na bezpieczeństwo ludzi i mienia, gdy drzewa są stare i obumarłe. (por. W. Radecki: "Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz", Difin, Warszawa 2006, s. 262, a także WSA w Warszawie, wyrok z dnia 7 września 2005r., IV SA/Wa 735/05, LEX nr 192878). W świetle bowiem art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zezwolenie na usunięcie drzew jest wymagane niezależnie od stanu ich żywotności i oddziaływania na otoczenie. (por. wyrok WSA z dnia 11 lipca 2006r., IV SA/Wa 542/06, LEX nr 271485), zaś decyzje w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia mają charakter decyzji związanych, to znaczy, że uznanie organu ograniczone jest jedynie do etapu wyprowadzania wniosków z określonego stanu faktycznego sprawy. W przypadku natomiast wystąpienia przesłanek do wymierzenia kary, wydanie przez organ decyzji staje się obligatoryjne. (por. wyrok WSA z dnia 2 lutego 2006r., II SA/Sz 693/05, LEX nr 296085) W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący wyciął z własnej działki nr [...] położonej w miejscowości Ż. dziewięć ponadpięcioletnich drzew z gatunku topola osika bez wymaganego zezwolenia. Zdarzenie miało miejsce w marcu i kwietniu 2006r., co również jest okoliczność bezsporną. Skarżący nie zakwestionował ustalonych przez organy wielkości obwodów usuniętych drzew, natomiast podtrzymał pogląd wyrażony w odwołaniu, iż kara powinna być wyliczona jako trzykrotność iloczynu odpowiedniego współczynnika różnicującego i jednokrotności odpowiedniej dla danego gatunku drzewa stawki. Stanowisko skarżącego co do tego, że kara obejmuje tylko jednokrotność stawki opłat za usuwanie drzew, niezależnie od całkowitego obwodu pnia usuniętego drzewa, nie jest uzasadnione w świetle obowiązujących przepisów. Zgodnie bowiem z art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92, poz. 88 ze zm.) administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 (za usunięcie drzew bez zezwolenia) ustala się (...) w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art. 85 ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 6. Stawki, o których mowa w art. 85 ust. 4 cyt. ustawy, to stawki opłat za usuwanie drzew, zależne od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa. (ust. 1), które są określane przez ministra właściwego do spraw środowiska w drodze rozporządzenia. W ustępie 2 cyt. przepisu ustawodawca zastrzegł jednak wprost, że stawki ustalone przez właściwego ministra "nie mogą przekraczać za jeden centymetr obwodu pnia" wielkości ściśle określonych w tym przepisie, a więc wynika z tego, że podana stawka dotyczy wyłącznie 1 centymetra obwodu, a zatem wysokość opłaty za usunięcie drzewa (a więc także i kary za usunięcie drzewa bez zezwolenia) stanowi wielokrotność właściwej stawki i obwodu pnia. Wobec powyższego za trafny należy uznać sposób wyliczenia - na podstawie art. 89 ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 22 września 2004r. w sprawie trybu nakładania administracyjnych kar pieniężnych za usuwanie zieleni, zadrzewień albo drzew bez wymaganego zezwolenia oraz za zniszczenie terenów zieleni, zadrzewień albo drzew lub krzewów (Dz.U. Nr 219, poz.2229) i rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz.U. Nr 228, poz.2306 ze zm.) - ustalonej w niniejszej sprawie dla skarżącego W. C. kary pieniężnej, jako trzykrotność iloczynu odpowiedniego współczynnika różnicującego, stawki i obwodu drzewa, natomiast zarzut skargi nie może być uwzględniony. Prawidłowo również organ odwoławczy zastosował stawki określone w obwieszczeniu Ministra Środowiska z dnia 18 października 2005r. w sprawie opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2006r. (M.P. Nr 62, poz. 861), wynoszące 11,37zł, obowiązujące w chwili dokonania wycinki drzew tj. w marcu i kwietniu 2006r. Sąd podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006r., OPS 1/06 (ONSAiWSA z 2006r., Nr 3, poz. 71), iż jedną z fundamentalnych zasad prawa represyjnego, która powinna mieć zastosowanie w postępowaniach o charakterze represyjnym (a więc również w postępowaniu o wymierzenie administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia) jest zakaz wstecznego działania ustawy wprowadzającej lub zaostrzającej odpowiedzialność karną – lex severior retro non agit (wyroki TK o sygn. P 12/01, SK 22/02). Wymierzenie zatem kary pieniężnej surowszej niż kara wyliczona w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie popełnienia naruszenia prawa, stanowiłoby naruszenie art. 42 Konstytucji. W sytuacji występującej w sprawie, rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który przy ustalaniu kary dla skarżącego uwzględnił niższe stawki opłaty za usunięcie drzew bez zezwolenia, obowiązujące w czasie usuwania drzew, nie zaś stawki wyższe, obowiązujące w dacie wydania decyzji, należy uznać za zgodne z obowiązującymi przepisami. Podkreślić jednocześnie należy, że kara pieniężna za delikty administracyjne, a więc także za usunięcie drzewa bez wymaganego zezwolenia jest niezależna od winy sprawcy, dlatego organ ma obowiązek wymierzyć ją w ustawowej wysokości bez względu na motywy, nawet uzasadnione społecznie. Osoba ukarana ma jednak możliwość ubiegania się o rozłożenie wymierzonej kary na raty, zgodnie z art. 88 ust. 6 ustawy. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.)