II SA/Lu 642/08

WyrokWSA w Lublinie2008-12-19

Skład orzekający: Joanna Cylc-Malec, Krystyna Sidor, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego powinien oceniać zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy, czy w dacie budowy obiektu?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego stosując art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien ocenić przeznaczenie terenu według miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie rozstrzygania sprawy, a nie w dacie budowy obiektu. Nakaz rozbiórki jest obligatoryjny, jeśli obiekt narusza przepisy obowiązujące w czasie budowy oraz znajduje się na terenie, który obecnie nie jest przeznaczony pod taką zabudowę. W przypadku braku przesłanek do rozbiórki organ powinien przeprowadzić postępowanie legalizacyjne.
Stan faktyczny
Wójt Gminy T. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o sprawdzenie legalności kiosku handlowego wybudowanego w 1990 r. na działce przeznaczonej pod drogę gminną. Organ I instancji odmówił nakazu rozbiórki, uznając, że obiekt nie narusza przepisów obowiązujących w czasie budowy i nie stanowi zagrożenia. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję. Gmina zaskarżyła decyzję, wskazując na naruszenie przepisów prawa budowlanego i planu miejscowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Gminy kwotę 740 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., Nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Gminy kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 23 lutego 2007 r. Wójt Gminy T. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej PINB) o sprawdzenie legalności budowy kiosku handlowego należącego do S. K. posadowionego na działce nr [...] w miejscowości T., która zgodnie z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego położona jest na terenie o symbolu KDG – drogi gminne. Po przeprowadzeniu w tej sprawie stosownego postępowania (zbieranie dokumentów, dwukrotne oględziny terenu) PINB decyzją z dnia 5 czerwca 2008 r. wydaną na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229) oraz art. 104 k.p.a. odmówił nakazania S. K. rozbiórki przedmiotowego kiosku handlowego. W uzasadnieniu decyzji PINB stwierdził, że na działce nr [...] położonej w miejscowości T. stanowiącej pas drogi gminnej znajduje się drewniany kiosk handlowy o wymiarach 7,60x3,80 m posadowiony tam w 1990 r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. W aktach sprawy znajduje się jedynie pismo byłego Wójta Gminy wskazujące na udzielenie przez niego zgody na posadowienie przedmiotowego kiosku. Mając na uwadze czas owej budowy, tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r., w ocenie organu w sprawie należało zastosować przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. i rozpatrzyć sprawę według art. 37 tej ustawy. Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wsi i kolonii T. zatwierdzonym uchwałą Rady Narodowej Gminy z 5 października 1988 r. /obowiązującym w czasie budowy obiektu/ działka nr [...] znajdowała się na terenie stanowiącym ulicę lokalną. Z zapisów tego planu wynika natomiast, że pasy terenu rezerwowane pod przyszłą budowę lub modernizację dróg, winny być wykorzystane na cele rolnicze lub gospodarcze o tymczasowym charakterze, za zezwoleniem właściwego terenowego oddziału administracji państwowej, po zasięgnięciu opinii zarządu drogi. Natomiast zgodnie z obowiązującym obecnie miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego działka nr [...] stanowi pas drogi gminnej i do tej pory w ocenie PINB przedmiotowy kiosk nie stanowił przeszkody w użytkowaniu tej drogi. Powyższe w ocenie organu stanowi, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Nie ma również podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 2 oraz art. 37 ust. 2 tej ustawy – gdyż wybudowany obiekt nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia i rozbiórka nie jest uzasadniona innymi ważnymi przyczynami. W odwołaniu od tej decyzji Gmina T. wniosła o jej uchylenie i nakazanie przymusowej rozbiórki przedmiotowego obiektu. Zdaniem odwołującej powyższa decyzja narusza art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. oraz zapisy obowiązującego w dacie budowy przedmiotowego obiektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a także art. 7, 11, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. Nadto odwołująca wskazała, że przedmiotowy budynek nie stanowi obiektu tymczasowego, lecz obiekt trwały, a ta okoliczność nie została przez organ zbadana. Po drugie oświadczenie byłego wójta Gminy T. w ocenie odwołującej nie może stanowić dowodu na udzielenie inwestorowi stosownego zezwolenia na dysponowanie nieruchomością dla celów budowlanych oraz zezwolenia zarządcy drogi. Ponadto organ pominął, iż wójt Gminy nie był umocowany do podejmowania tego typu decyzji. Po trzecie lokalizacja przedmiotowego kiosku narusza treść art. 38 ustawy o drogach publicznych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia 28 lipca 2008 r., wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy orzeczenie PINB. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w okresie budowy przedmiotowego obiektu, podzielił stanowisko organu niższej instancji, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. W jego ocenie sposób połączenia obiektu z gruntem (za pomocą fundamentów) nie przesądza o jego tymczasowym charakterze). Ponadto zdaniem organu w sprawie zostało wykazane, iż przedmiotowy obiekt nie powoduje zagrożenia dla życia ludzi i mienia, ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Ponadto nie zachodzą inne ważne okoliczności uzasadniające rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Gmina T., zarzucając decyzji naruszenie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane oraz art. 7, 11, 77, 107 § 3 k.p.a. a nadto zapisów uchwały Gminnej Rady Narodowej w T. z dnia 5 października 1988 r. w sprawie zatwierdzenia planu zagospodarowania przestrzennego, wniosła o jej uchylenie. Uzasadniając to żądanie powtórzyła argumentację zawartą wcześniej w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Skarżąca podkreśliła, iż zostały spełnione wszystkie przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy oraz znajduje się na terenie, który wówczas przeznaczony był pod innego rodzaju zabudowę niż zrealizowała S. K. Na tym terenie można było posadowić wyłącznie obiekt gospodarczy o tymczasowym charakterze, podczas gdy przedmiotowy kiosk absolutnie nie jest takim obiektem. Ponadto – zdaniem strony skarżącej - organy nie ustaliły w sposób należyty wpływu kiosku na bezpieczeństwo autobusów wyjeżdżających z parkingu szkolnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że skarga nie wnosi nowych argumentów mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą, aczkolwiek z innych względów niż podniesiono w skardze, które Sąd nie będąc związany jej zarzutami i wnioskami (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) wziął pod rozwagę z urzędu. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż budowa obiektu budowlanego dla swej legalności wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę względnie zgłoszenia, w zależności od obowiązujących przepisów. Kiedy nie ma wymaganego pozwolenia na budowę, należy stwierdzić, że obiekt został wybudowany nielegalnie w warunkach samowoli budowlanej. W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa budowa wymagała uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, natomiast inwestor – S. K. - takiego pozwolenia na uzyskała. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez inwestora, okoliczność, że na posadowienie kiosku uzyskała "ustną" zgodę ówczesnego Wójta Gminy T. Ustalony jest również w rozpatrywanej sprawie rok budowy przedmiotowego obiektu. Bezspornym jest, iż wybudowany został on przed 1 stycznia 1995 r., z którym to dniem weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Dlatego też (co słusznie wskazały organy rozstrzygające) zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Jednakże Prawo budowlane z 1974 r. nie przewidywało automatyzmu orzekania o rozbiórce obiektu budowlanego, wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy. Wydanie takiego nakazu jest jednak obowiązkowe w razie stwierdzenia przesłanek z art. 37 ust. 1 tej ustawy, a mianowicie, jeżeli obiekt budowlany: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod budowę albo przeznaczony jest pod budowę innego rodzaju lub 2) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Nadto, w świetle art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., właściwy organ mógł wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu zrealizowanego samowolnie, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami, poza wymienionymi w ust. 1. W tym ostatnim przypadku organ działa na zasadzie tzw. uznania administracyjnego. Wydając zatem decyzję na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 lub 37 ust. 2 organ orzekający w następstwie zgromadzenia i oceny materiału jest obowiązany wskazać konkretną podstawę nakazu rozbiórki, to jest dokonać subsumcji ustalonego stanu faktycznego do regulacji art. 37 ust. 1 pkt 1, lub 37 ust. 1 pkt 2, a wreszcie 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 roku. W wypadku nieustalenia w postępowaniu dowodowym przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2, a także - w przypadku skorzystania z art. 37 ust. 2 - nie wskazania "innej ważnej przyczyny" organ zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego przewidzianego art. 40 i 42 Prawa budowlanego z 1974 r. W przedmiotowej sprawie organy orzekające tak też uznały. W ich ocenie brak jest podstaw do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego kiosku z uwagi na nieistnienie przesłanek określonych art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem organu przedmiotowy kiosk nie narusza obowiązującego w dacie jego budowy zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto budynek ten swym istnieniem nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia ani niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych otoczenia, a także nie zachodzą inne ważne przyczyny uzasadniające konieczność rozbiórki obiektu. W ocenie Sądu stanowisko to jako wadliwe nie mogło się ostać. W szczególności stanowi ono wynik dokonanej przez organy obu instancji błędnej wykładni treści art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., co uzasadnia uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji. Z przywołanego już powyżej przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wynika, że nakaz rozbiórki jest uzależniony od wystąpienia dwóch przesłanek, tj. obiekt narusza przepisy obowiązujące w okresie jego budowy oraz znajduje się on na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Nie może zatem budzić sporu, iż przepis ten wprowadza różnicę w określeniu czasu zajścia dwóch wskazanych przesłanek. Przy pierwszej mowa jest o przepisach obowiązujących w czasie budowy, przy drugiej z kolei mowa o znajdowaniu się obiektu budowlanego na odpowiednim terenie. Powyższe rozróżnienie czasowe (czas przeszły i teraźniejszy) wskazuje zatem na to, iż druga przesłanka winna być oceniana według przepisów o planowaniu przestrzennym obowiązujących w dacie orzekania przez organ o rozbiórce. Innymi słowy treść omawianego przepisu wskazuje, że nie można zalegalizować takiej samowoli, która pozostaje w sprzeczności z przeznaczeniem terenu, przewidzianym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie rozstrzygania sprawy. Umknęło uwadze organów, iż skutki samowoli budowlanej są likwidowane obecnie, zatem ocena zgodności zabudowy z planem zagospodarowania przestrzennego powinna dotyczyć zgodności z planem obowiązującym w dacie podejmowania przez organ nadzoru budowlanego decyzji w sprawie. Organy obu instancji w ogóle nie rozważyły i nie wyjaśniły sprawy pod tym względem, skupiając się wyłącznie na zapisach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego w dacie budowy przedmiotowego kiosku. Do odmowy wydania nakazu rozbiórki (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie) nie są istotne - zdaniem Sądu - ustalenia, że obiekt został wybudowany na terenie, który był przeznaczony pod zabudowę (lub tego typu zabudowę) w chwili realizacji budowy. Niezbędne w tym zakresie są ustalenia wskazujące, że sporny obiekt znajduje się na terenie, który zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym (czyli obowiązującymi w dacie orzekania) jest przeznaczony pod tego typu zabudowę. Zatem najistotniejszym zagadnieniem w sprawie było ustalenie, czy wybudowany przez S. K. obiekt nie narusza postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w Gminie T. Wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych brak jest zgodności, co do tego jaki plan - z daty budowy, czy z daty orzekania, powinien być podstawą rozstrzygnięcia wydawanego w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. Część składów orzekających tych sądów wskazuje na konieczność oceny dopuszczalności zabudowy wg miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie budowy obiektu (por. wyrok NSA z 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA/196/96, Lex nr 47287 lub wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 354/05, Lex nr 190937). Odmienne stanowisko, które Sąd w niniejszym składzie przyjmuje, w pełni odzwierciedla teza wyroku NSA z dnia 6 listopada 2007 r., sygn. akt II OSK 1453/06, zgodnie z którą "stosując przepis art. 37 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane organ nadzoru budowlanego powinien ustalić przeznaczenie terenu, na którym położony jest obiekt budowlany będący przedmiotem postępowania - według przepisów o planowaniu przestrzennym, w tym przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązujących w dacie rozstrzygania sprawy przez ten organ." Podobnie wyrok WSA w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Gd 109/08 lub wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Gl 316/06 – wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie internetowej NSA pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl. Ponadto wskazać należy, iż nie tylko wykładnia gramatyczna uzasadnia słuszność prezentowanego przez Sąd stanowiska, lecz również wyniki wykładni celowościowej. Nie sposób bowiem pominąć, iż reakcja organów nadzoru budowlanego na stwierdzenie samowoli budowlanej w trybie art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. uwzględniać musi wzajemny stosunek dwóch konkurencyjnych niekiedy wartości, a mianowicie chronionego między innymi przez miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego dobra publicznego, jakim jest ład przestrzenny i architektoniczny oraz prawa własności nieruchomości zabudowanej w sposób niezgodny z prawem. Niewątpliwie wartością podlegającą prawnej ochronie jest nie sposób zagospodarowania przestrzennego danego terenu określony w przeszłości (w nieobowiązujących już przepisach planów miejscowych), lecz ład przestrzenny i sposób zagospodarowania przestrzeni określony w przepisach aktualnie powszechnie obowiązujących (zarówno w przepisach prawa miejscowego - miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, jak i w przepisach ustawowych). Zatem obie wymienione wyżej wartości muszą być rozważane według stanu aktualnego w dacie orzekania przez organ administracji. Przeciwne rozumienie przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. mogłoby natomiast prowadzić do rezultatów trudnych do pogodzenia z poczuciem sprawiedliwości. Przykładowo mogłoby dochodzić do wydawania nakazu rozbiórki budynku jednorodzinnego, który powstał samowolnie na gruncie nie przeznaczonym wprawdzie pod zabudowę w czasie jego wzniesienia (np. leśnym), lecz który obecnie znajduje się na terenie osiedla budynków jednorodzinnych. Z drugiej strony taka interpretacja omawianego przepisu mogłaby przynieść legalizację budynku zbudowanego samowolnie na terenie, który wprawdzie przed laty był przeznaczony pod zabudowę, lecz w obecnie obowiązującym planie został przeznaczony np. na lotnisko lub pod pas drogowy. Podnoszona w orzecznictwie kwestia podmiotów, które dokonały samowolnej budowy w tym samym czasie, a mogą podlegać różnego rodzaju traktowaniu w zależności od niezależnych od nich czynności organów administracji, powinna być postrzegana jako naturalne w obrocie prawnym zróżnicowanie sytuacji różnych osób w zależności od zmiany stanu prawnego. Zasada równości dotyczy osób, które pozostają w tej samej sytuacji faktycznej i prawnej. Zmiana stanu prawnego, jaką jest przecież uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jego zmiana lub utrata mocy obowiązującej, powoduje oczywistą modyfikację sytuacji prawnej wszystkich osób, których unormowania planu dotyczą, między innymi także i właścicieli gruntów, na których zlokalizowano obiekty budowlane wzniesione samowolnie. Nie ma żadnych podstaw, by umożliwiać legalizację samowolnie wzniesionych obiektów budowlanych, których istnienie nie da się pogodzić z aktualnie obowiązującymi regulacjami dotyczącymi zagospodarowania terenu, na którym są posadowione. Podobnie nieracjonalne byłoby nakazywanie rozbiórki obiektów budowlanych dlatego, że zbudowano je przed laty wbrew wówczas obowiązującym ograniczeniom, jeśli obecnie takie ograniczenia w zabudowie zostały zniesione. Ponadto taka wykładnia przepisu nie narusza zasady nie działania prawa wstecz. W sytuacji, gdy istnieje obiekt budowlany wybudowany z naruszeniem przepisów, w szczególności bez wymaganego pozwolenia na budowę, za dopuszczalne należy uznać stosowanie do niego regulacji prawnych, w tym przepisów o planowaniu przestrzennym, które weszły w życie po jego wybudowaniu. Sytuacja taka nie jest bowiem retroaktywnym działaniem prawa, lecz jego działaniem retrospektywnym, które uznaje się za dopuszczalne. Na przykład w wyroku z dnia 9 czerwca 2003 r. w sprawie SK 12/03 (OTK-A nr 6 z 2003, poz. 51) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że retrospekcja rozumiana jako bezpośrednie działanie nowego prawa dla stosunków powstałych pod działaniem prawa dotychczasowego jest dopuszczalna jeżeli przemawia za tym ważny interes publiczny, którego nie można wyważyć z interesem jednostki. Tutaj takim ważnym interesem publicznym jest planowanie przestrzenne, które nie może ustępować przed faktami dokonanymi, tym bardziej, że fakty te powstały w wyniku naruszenia prawa. Trudno przyjąć, aby interes jednostki związany z zachowaniem obiektu budowlanego postawionego bez wymaganego pozwolenia na budowę, nawet w zgodzie z wówczas obowiązującymi przepisami o planowaniu przestrzennym, stawiać ponad interesem publicznym, który wiąże się z potrzebą aktualnego planowania przestrzennego, przede wszystkim dlatego, że stawiając obiekt budowlany bez pozwolenia na budowę naruszono prawo. Z tych wszystkich względów należało uznać, że zarówno organ I, jak i II instancji podejmując zaskarżone decyzje naruszył art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., gdyż przyjął, że zawiera on normę, według której przepisy o planowaniu należy uwzględniać według stanu prawnego z chwili budowy, a nie orzekania. W konsekwencji uchybienie to doprowadziło do naruszenia art. 7 i 77 § 1 k.p.a., polegającego na braku wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dotyczących spełnienia wymagań dopuszczających legalizację zaistniałej samowoli budowlanej. W świetle przedstawionych wyżej wywodów decyzje organów obu instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 134 § 1 i art. 135 ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., uwzględniając w nich koszty postępowania przed sądem, obejmujące kwotę wpisu w wysokości 500 zł oraz wynagrodzenie za zastępstwo prawne w kwocie 240 zł. W następstwie niniejszego rozstrzygnięcia sprawa ponownie trafi do organu pierwszej instancji, który kierując się postanowieniami niniejszego wyroku winien sprawdzić, czy ustalenia aktualnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zakazują budowy na działce Nr [...] położonej w T. przedmiotowego budynku kiosku handlowego, czy też taka zabudowa jest dozwolona. Przy tym organ będzie miał na uwadze, że decyzje przewidziane w art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. mają charakter związany, co oznacza, że po stwierdzeniu okoliczności wymienionych w pkt 1 lub 2 tego przepisu organ ma obowiązek orzec o rozbiórce. Natomiast decyzja określona w art. 37 ust. 2 jest decyzją fakultatywną, co rodzi dodatkowo szczególny obowiązek organu wykazania przyczyn skorzystania z tego przepisu. Dopiero po uzupełnieniu materiału dowodowego w przedstawionym wyżej zakresie organ I instancji orzeknie ponownie w przedmiocie możliwości legalizacji popełnionej przez stronę samowoli budowlanej.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło